آناتومی مفصل ران – استخوان

آناتومی مفصل ران – استخوان

 

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری “متخصص ارتوپدی”

مهمترین قسمت مفصل ران ساختار و داربست استخوانی آن است و قسمت های دیگر مانند کپسول مفصلی و غضروف بر آن اضافه میشوند. پس در ابتدا به توضیح داربست استخوانی مفصل ران میپردازیم.

مفصل ران که عامه مردم به آن مفصل لگن هم میگویند و در بین پزشکان به مفصل هیپ Hip joint یا هانش معروف است یک مفصل گوی و کاسه ای است. به این معنا که از یک کره یا توپی تشکیل شده که در داخل یک کاسه قرار گرفته است.

قسمت گوی یا توپی آن، سر استخوان ران است و قسمت کاسه آن قسمتی از استخوان لگن میباشد که به آن حفره استابولوم Acetabulum میگویند.

سر استخوان ران ( به استخوان ران، فمور هم میگویند) به شکل یک کره گرد و مدور بوده و کاملا در درون حفره استابولوم که به شکل یک کاسه گود است احاطه میشود. مفصل ران بسیار پایدار است و این پایداری به دو علت است.

  • عمق زیاد کاسه استابولوم که کاملا اطراف سر استخوان ران را فرا گرفته است
  • رباط های بسیار محکم و کپسول مفصلی قوی و عضلات پرقدرتی که اطراف مفصل را گرفته اند

آناتومی سر و گردن استخوان ران و حفره استابولوم

 
در زیر به توصیف جدا گانه قسمت گوی و قسمت کاسه میپردازیم.
 

قسمت گوی

استخوان ران بلندترین استخوان بدن است. بالاترین قسمت استخوان ران که با لگن مفصل میشود را سر استخوان ران مینامند. آن را سر استخوان ران مینامند چون مانند سر انسان به شکل گرد و مدور بوده و حالت کروی دارد.
سر استخوان ران به توسط قسمتی دیگر به نام گردن استخوان ران به قسمت های پایینتر متصل میشود.

نام گذاری گردن استخوان ران هم صرفا یک شبیه سازی است مانند گردن انسان که سر را به تنه متصل میکند گردن استخوان ران هم سر آن را به تنه استخوان اتصال میدهد.

برخلاف سر انسان که در راستا و امتداد تنه است گردن استخوان ران کمی کج است و در نتیجه سر استخوان نسبت به تنه آن قدری انحراف دارد و با زاویه قرار گرفته است. زاویه بین گردن و تنه استخوان ران مهم بوده و در بعضی بیماری ها تغییر میکند. این زاویه بطور طبیعی در حدود ۱۲۵ درجه است.

سر استخوان ران و حفره استابولوم در ناحیه لگن

در پایین تر از گردن استخوان ران دو برجستگی دیگر به نام های تروکانتر بزرگ Greater trochanter و تروکانتر کوچک Lesser trochanter قرار دارند. این دو برجستگی محل اتصالات عضلات قوی اطراف مفصل ران هستند.

در واقع عضلات برای اعمال اثر خود بر استخوان نیاز به محل اتصال قوی دارند و این برجستگی ها بوجود آمده اند تا این اتصال را بزرگتر و در نتیجه محکم تر کنند.
به تروکانتر بزرگ عضلات سرینی یا گلوتئال میچسبند و تروکانتر کوچک محل اتصال عضله ایلیوپسواس است. در مورد این عضلات در قسمت توضیح عضلات لگن مفصلا بحث شده است.

گردن استخوان ران و تروکانتر های بزرگ و کوچک

قسمت کاسه

کل استخوان لگن مجموعا از سه استخوان دیگر تشکیل شده که به هم متصل شده و لگن خاصره را بوجود میاورند. دو استخوان کاملا قرینه در دو طرف که به آنها استخوان های بی نام Innominate bone میگویند و یک استخوان خاجی یا ساکروم Sacrum که در قسمت پشت بین این دو استخوان بی نام قرار گرفته است.

استخوان های بی نام در قسمت جلو در ناحیه ای به نام سمفیز پوبیس Pubis symphysis به یکدیگر متصل میشوند. سمفیز پوبیس را میتوان از روی پوست در قسمت پائین شکم و بالای آلت تناسلی لمس کرد. به آن عانه هم میگویند.

هر استخوان بی نام در قسمت پایین خود، حفره کاسه ای شکل و گودی دارد که به آن حفره استابولوم Acetabulum cavity میگویند.

پس لگن دو حفره استابولوم در دو طرف خود دارد. سر استخوان ران درون حفره استابولوم قرار میگیرد. درون حفره استابولوم حفره کوچکتری وجود دارد که به آن Cotyloid fossa میگویند. درون این حفره کوچکتر غضروف وجود ندارد و به عوض آن رباطی به نام رباط گرد به سطح داخلی آن متصل میشود.

این رباط از طرف دیگر به حفره کوچکی که در سر استخوان ران است متصل میشود. در واقع سر استخوان ران و حفره استابولوم به توسط رباط گرد به هم متصل میشوند.

وظیفه این رباط حفظ پایداری مفصل ران است و در واقع اجازه نمیدهد که سر استخوان ران به راحتی از دون کاسه استابولوم خارج شود. البته در زمان کودکی این رباط وظیفه تغذیه سر استخوان ران را هم دارد.

در کودکی عروق خونی کوچکی از این رباط عبور کرده و به سر استخوان ران میرسند و آن را تغذیه میکنند. در افراد بالغ این عروق مسدود شده و خونرسانی از این راه انجام نمیشود.

آناتومی قسمت های مختلف تشکیل دهنده لگن خاصره

انیمیشن زیر آناتومی کلی مفصل ران را نشان میدهد.

 

فهرست مقالات مرتبط

کلیات آناتومی مفصل ران

آناتومی استخوان در مفصل ران

آناتومی غضروف، سینوویال و لابروم در مفصل ران

آناتومی کپسول مفصلی و رباط ها و بورس در مفصل ران آ

ناتومی عضلات در مفصل ران

آناتومی اعصاب و عروق (رگ ها) در مفصل ران

حرکات مفصل ران رادیوگرافی مفصل ران

 

0/5 ( 0 بازدید )