ماساژ پا یکی از ساده ترین روش ها برای کاهش خستگی، افزایش جریان خون و ایجاد آرامش در کف پا و کل بدن است. این روش با وارد کردن فشار ملایم و پیوسته با دست روی نواحی مختلف کف پا، از پنجه تا پاشنه، انجام میشود.
ایستادن و راه رفتن طولانی معمولا فشار زیادی به فاشیای کف پا وارد میکند و همین فشار میتواند باعث احساس خستگی، سفتی یا درد در کف پا شود. ماساژ منظم پا با شل کردن این بافت و بهتر شدن گردش خون، این احساس خستگی را کم میکند.
در تکنیک های رایج ماساژ پا، پنجه با یک یا دو دست گرفته میشود و با کف دست یا انگشت شست، فشاری پیوسته از پاشنه به طرف پنجه یا برعکس روی کف پا وارد میشود. در نقاط کلفت شده یا دردناک کف پا فشار به صورت دایره وار و عمقی انجام میشود، بدون اینکه درد ایجاد کند.
ماساژ پا یک روش کمکی خوب برای بیمارانی است که با خستگی مزمن پا یا دردهای خفیف روزمره دست و پنجه نرم میکنند، اما جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی در مواردی مانند درد مداوم، دردهای شدید یا مشکلات زمینه ای کف پا نیست.
فواید ماساژ پا
ماساژ پا یکی از راه های احساس آرامش در پا و گاهی کل بدن است. ماساژ میتواند موجب افزایش جریان خون پا شود.
ایستادن و راه رفتن به مدت طولانی میتواند موجب فشارهای زیادی به فاشیار کف پا شود که موجب احساس خستگی و یا درد در پا میشود.
ماساژ پا میتواند در برطرف کردن این احساس خستگی و درد کمک کند. در این محتوا از فیزیوتراپ ایران ارتوپد چند نمونه از تکنیک ماساژ هایی را که برای کف پا استفاده میشود ذکر میکنیم
تکنیک های ماساژ کف پا
روش یک
با یک دست پنجه پا را میگیریم. با دست دیگر طوری پا را میگیریم که کف انگشتان در زیر کف پا قرار گرفته و شست بر روی پا قرار بگیرد و سپس همین دست را از پنجه به طرف مچ پا میکشیم و فشار ملایمی به پا وارد میکنیم.

روش دو
با دو دست پنجه پا را میگیریم بطوریکه انگشتان دو دست در زیر پنجه و شست هر دو دست بر روی سطح پشتی پنجه پا قرار بگیرند.
فشار کمی با دستها به پا وارد کرده و دست ها را در جهت مخالف هم به طرف خارج میکشیم بطوریکه سر متاتارس ها مثل بادبزنی که باز مشود از هم دور کند. این کا را 5 تا 10 بار تکرار میکنیم.

روش سه
با دو دست طوری کف پا را میگیریم که کف انگشتان بر روی پشت پا قرار گرفته و شست ها بر روی کف پا باشند.
سپس در حالیکه با شست هایمان کف پا را فشار میدهیم آنها را از هم دور کرده و به طرف لبه پا میبریم. این کار را ابتدا در قسمت پاشنه انجام میدهیم و در دفعات بعد کم کم به طرف پنجه میرویم.

روش چهار
با یک دست پنجه پا را گرفته و با پاشنه دست دیگر فشار مداومی را به کف پا از پنجه تا پاشنه وارد میکنیم.

روش پنج
به هر قسمت کلفت شده و برجسته یا دردناک در کف پا، با انگشت شست بطور دایره وار فشار وارد میکنیم. فشار باید عمقی باشد ولی نه آنقدر زیاد که ایجاد درد کند.
ماساژ پا و کاهش درد پا، طبق مطالعات علمی
ماساژ پا یکی از روش های تکمیلی برای کاهش دردهای عمومی پا است و معمولا در کنار سایر روش های درمانی به کار میرود، نه به جای آن ها.
بررسی چند مطالعهی مختلف دربارهی تکنیک های دستی برای درد پاشنهی کف پا نشان داد که ماساژ بافت نرم و رهاسازی مایوفاشیال معمولا با بهبود کوتاه مدت درد همراه هستند، در حالی که فقط اضافه کردن حرکت دادن مفصل فایدهی بیشتری نداشت.
در یک مطالعه روی 64 بیمار مبتلا به فاشئیت پلانتار مزمن، گروهی که علاوه بر تمرین و کشش از ماساژ خودکار با چوب ماساژ هم استفاده کردند، نمرهی درد را 2.5 واحد بیشتر از گروه دیگر کم کردند و این نتیجه تا هفتهی 8 هم باقی ماند.
در مطالعهای دیگر روی 60 بیمار با درد پاشنهی کف پا، یک جلسهی 40 دقیقهای ماساژ سنتی تایلندی درد را بلافاصله و تا 24 ساعت بعد کم کرد، هرچند اولتراسوند همراه با کشش اثر بیشتری داشت.
طبق یک متاآنالیز روی 5 مطالعه، ماساژ پا بعد از جراحی کیسهی صفرا نمرهی درد را در دقیقهی 90 و 150 کاهش داد و نیاز بیماران را به مسکن اضافه هم کم کرد. این نتیجه فقط در بیمارانی دیده شده که جراحی شده بودند، نه برای خستگی معمولی پا.
در بیمارانی که بعد از جراحی ستون فقرات گردن دچار درد و اضطراب بودند هم، ماساژ روزانهی پا با روغن توانست این علائم را کم کند، هرچند این یافته هم مربوط به دورهی بعد از عمل جراحی است، نه استفادهی روزمره از ماساژ پا.
سوالات متداول
منابع:
- Manual therapy for plantar heel pain – The Foot (Edinburgh)
- A randomized controlled trial of a supervised self-administered program for chronic plantar fasciitis – Chiropractic and Manual Therapies
- Randomised control trial to compare the efficacy of traditional Thai massage and ultrasound therapy for treating plantar heel pain – BMC Complementary Medicine and Therapies
- The Efficacy of Foot Massage for Pain Relief of Laparoscopic Cholecystectomy: A Meta-analysis Study – Surgical Laparoscopy, Endoscopy and Percutaneous Techniques
- Effects of foot massage on relieving pain, anxiety and improving quality of life of patients undergone a cervical spine surgery – Health and Quality of Life Outcomes
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبهی اطلاعرسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهی پزشک معالج نیست.




دیدگاهها