باکلوفن داروی شل‌کننده عضلانی و ضداسپاسم است که با تغییر تأثیر نوروترانسمیتر GABA بر سلول‌های عصبی مغز، کنترل این سلول‌ها بر انقباض و شل‌شدن عضلات مخطط را تغییر می‌دهد. این دارو در کنترل درد ناشی از اسپاسم عضلانی بیماری‌هایی مانند ام‌اس و مشکلات مغزی یا نخاعی کاربرد دارد.
دوز مصرف به‌صورت تدریجی افزایش می‌یابد: سه روز اول 5 میلیگرم، سه روز بعد 10 میلیگرم، سپس 15 و در نهایت 20 میلیگرم در هر وعده. دوز نگهدارنده معمولاً 40 تا 80 میلیگرم در روز است و ممکن است 1 تا 2 ماه طول بکشد تا حداکثر اثر حاصل شود.
قطع ناگهانی دارو بعد از مصرف طولانی میتواند موجب تشنج یا توهم شود، پس قطع آن باید تدریجی باشد. عوارض شایع شامل خواب‌آلودگی، گیجی، سردرد، اختلال خواب، تهوع و یبوست است.
باکلوفن چگونه اثر میکند
سلول های عصبی مغز برای ارتباط بین خود مواد شیمیایی ترشح میکنند که به آنها نوروترانسمیتر Neurotransmitter میگویند. نوعی از این نوروترانسمیترها گاما آمینو بوتیریک اسید GABA نام دارند.
باکلوفن با تغییر در نوع تاثیر این مواد بر روی سلول های عصبی مغز موجب میشود کنترل این سلول ها بر روی انقباض و شل شدن عضلات مخطط ( به دسته ای از عضلات میگویند که مسئول حرکت دادن استخوان ها است در مقابل عضلات صاف که مسئول حرکت ارگان های داخلی مانند معده، روده و مثانه هستند) تغییر کند.
این دارو در کنترل دردهایی که ناشی از اسپاسم‌های عضلانی بیماری‌هایی مانند ام‌اس و مشکلات مغزی یا نخاعی است بکار می‌رود.
طبق یک مطالعه باکلوفن خوراکی میتواند در کاهش تون عضلانی و دفعات اسپاسم در طیف وسیعی از بیماران مؤثر باشد، هرچند شواهد آن در برخی بیماری‌های زمینه‌ای خاص (مانند فلج مغزی) نسبت به تزریق نخاعی ضعیف‌تر و متناقض‌تر است.
قبل از مصرف باکلوفن
قبل از مصرف باکلوفن به نکات زیر دقت کنید
- اگر به هر دارویی حساسیت دارید آن را به اطلاع پزشکتان برسانید
- اگر سابقه بیماری کلیوی، تشنج، اختلالات خلق، سابقه سکته مغزی و یا لخته شدن خون در رگ ها را دارید قبل از مصرف باکلوفن آن را به پزشک خود بگویید
- اگر الکل یا داروهایی را مصرف میکنید که ایجاد گیجی و خواب آلودگی میکند ممکن به پزشک خود اطلاع دهید
- اگر قصد بارداری دارید و یا شیر میدهید آن را به پزشک خود اطلاع دهید
نکات مهم در مصرف باکلوفن
باکلوفن بر روی سطح هوشیاری انسان و سرعت واکنش به محیط تاثیر میگذارد. اگر از این دارو مصرف میشود باید در مورد رانندگی و یا کار با ابزارهایی که نیازمند دقت و مهارت است احتیاط کرد.
این دارو را نباید بطور همزمان با الکل مصرف کرد. الکل موجب بیشتر شدن اثر گیجی و خواب آلودگی دارو میشود. اگر مدت زیادی از باکلوفن استفاده شود قطع ناگهانی آن میتواند موجب بروز تشنج یا توهم شود.
پس در مواردی که نیاز است تا دارو قطع شود این کار باید بصورت تدریجی انجاک گردد. مصرف باکلوفن ممکن است احتمال ایجاد کیست های تخمدان را افزایش دهد.
مقدار مصرف باکلوفن
باکلوفن بصورت قرص های ۱۰ و ۲۰ میلیگرمی مصرف میشود. باکلوفن را سه بار در روز با یا بدون غذا مصرف میکنند. مقدار مصرف دارو از کم شروع شده و بتدریج آن را اضافه میکنند.
در سه روز اول هر بار ۵ میلیگرم از دارو مصرف میشود. سپس در سه روز یعدی هر بار ۱۰ میلیگرم، در سه روز بعد از آن هر بار ۱۵ میلیگرم و بعد از آن هر بار ۲۰ میلیگرم از دارو مصرف میشود.
دوز نگهدارنده قرص باکلوفن معمولا روزی ۸۰-۴۰ میلیگرم است. ممکن است برای بدست آوردن حداکثر تاثیر دارو نیاز به ۲-۱ ماه مصرف آن باشد.
اگر دارو برای مدت زیادی مصرف شود نباید مصرف آن ناگهان قطع شود وگرنه ممکن است عوارضی مانند تشنج و توهم را بدنبال داشته باشد. در صورت نیاز به قطع دارو باید مقدار مصرفی آن بتدریج کم شود.
دارو را در دمای اطاق و به دور از رطوبت نگهداری کنید. اگر تاریخ مصرف دارو تمام شده نباید از آن استفاده شود.
اگر مصرف یک وعده از دارو را فراموش کرده اید به محض به یاد آوردن، آن را مصرف کنید ولی اگر به یاد آوردن آن در همان زمان مصرف وعده بعدی باشد دوز مصرفی را دو برابر نکرده و فقط دوز جدید را مصرف کنید.
عوارض مصرف باکلوفن
مهمترین عوارض مصرف باکلوفن عبارتند از
- تشنج
- توهم یا افسردگی
- خواب آلودگی، گیجی، ضعف و احساس خستگی
- سردرد
- مشکل در خوابیدن
- ضربان نامنظم قلب
- تهوع و یبوست
- ادرار زیاد
- بندرت علائم آلرژی مانند قرمزی پوست، خارش، تورم صورت یا زبان یا گلو
سوالات متداول
منابع:
- Baclofen therapeutics, toxicity, and withdrawal: A narrative review – PubMed
- Management of spasticity in multiple sclerosis by intrathecal baclofen – PubMed
- Treatment of spasticity related to multiple sclerosis with intrathecal baclofen: a long-term follow-up – PubMed
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها