شکستگی استخوان بازو: علائم، طول درمان و روش‌های درمان

شکستگی استخوان بازو (هومروس) از شکستگی‌های شایع اندام فوقانی است. این مقاله به‌طور اختصاصی شکستگی تنه یا بدنه میانی استخوان بازو را بررسی می‌کند.

علائم آن شامل درد شدید بلافاصله بعد از ضربه، تورم و تغییر شکل ظاهری بازو، و ناتوانی در حرکت دادن اندام است. گاهی بیمار همزمان با شکستن استخوان صدای شکستن را هم می‌شنود یا حس می‌کند.

تشخیص شکستگی استخوان بازو با معاینه بالینی و رادیوگرافی ساده تایید می‌شود. درمان اکثر این شکستگی‌ها غیرجراحی است و با گچ آویزان یا آتل U-slab انجام می‌شود. این وسایل با استفاده از وزن خودشان قطعات شکسته را در وضعیت مناسب نگه می‌دارند. برای موفقیت این روش، بیمار باید در هفته‌های اول عمدتا در حالت ایستاده یا نشسته بماند.

در شکستگی‌های با جابجایی یا زاویه‌ی زیاد، جراحی با پلاتین یا میخ داخل‌استخوانی لازم است. جراحی معمولا نرخ جوش‌خوردن بالاتری دارد، اما با خطر کمی بیشتر آسیب به عصب رادیال همراه است. مهم‌ترین عوارض این شکستگی شامل آسیب عصبی، جوش نخوردن یا بدجوش خوردن استخوان و در جراحی، احتمال عفونت است. طول درمان بسته به شدت شکستگی و روش درمان از چند هفته تا چند ماه متغیر است.

---

مکانیسم شکستگی استخوان بازو

استخوان بازو (هومروس) درازترین استخوان اندام فوقانی بدن است و از بالا به مفصل شانه و از پایین به مفصل آرنج متصل می‌شود. آناتومی دقیق‌تر مفصل شانه در مقاله‌ای جداگانه توضیح داده شده است.

مکانیسم شکستگی بازو زمین خوردن با دست کشیده است. در حین زمین خوردن، فرد بطور غیر ارادی دست خود را جلو آورده و در حالت کشیده قرار میدهد.

با برخورد کف دست به زمین نیروی کافی به دست و سپس به ناحیه بازو وارد شده و موجب شکستگی میشود. علل دیگر این شکستگی ها تصادف اتومبیل و سقوط از ارتفاع است. شکستگی استخوان بازو معمولا در یک سوم میانی آن ایجاد میشود.

طبق یک مقاله آموزشی در نشریه Acta Orthopaedica، شکستگی تنه استخوان بازو حدود 1 تا 3 درصد از کل شکستگی‌های بزرگسالان را تشکیل می‌دهد.

علائم شکستگی استخوان بازو

 معمولاً علائم شکستگی بازو واضح است. در حین ضربه ای که منجر به شکستگی میشود بیمار صدای شکسته شدن را شنیده یا احساس میکند و بلافاصله درد شدیدی در بازو احساس میگردد.

بازوی شکسته شده تغییر شکل داده و متورم میشود و پوست آن بعد از مدت کوتاهی کبود میشود. بیمار درد شدیدی در محل شکستگی داشته و درد با حرکت دادن بازو بیشتر میشود به همین علت بیمار سعی میکند با دست سالم خود ساعد و بازوی طرف آسیب دیده را حمایت کند.

در حین معاینه بازو ممکن است صدای به هم خوردن قطعات شکستگی با دست معاینه کننده احساس شود. به علت نزدیکی عصب رادیال به استخوان بازو در بعضی از موارد شکستگی این استخوان، عصب رادیال فلج میشود.

فلج شدن این عصب میتواند خود را بصورت کاهش حس در پشت دست و عدم توانایی در بالا آوردن مچ دست و انگشتان دست نشان دهد.

تشخیص شکستگی استخوان بازو

 چون در شکستگی استخوان بازو بخصوص قسمت های پایینی آن احتمال آسیب به عصب رادیال زیاد است، پزشک معالج به دقت کارکرد این عصب را معاینه میکند. وی از بیمار میخواهد تا انگشتان و مچ دست را به بالا حرکت دهد و حس لامسه پشت دست مبتلا را به دقت بررسی میکند.

رادیوگرافی به تشخیص شکستگی و شکل شکستگی کمک میکند. در واقع تشخیص قطعی این شکستگی در غالب اوقات با استفاده از رادیوگرافی ساده است.

در شکستگی استخوان بازو پزشک معالج از شانه و آرنج بیمار هم عکسبرداری کرده و این نواحی را بدقت بررسی میکند تا از عدم آسیب در این قسمت ها مطمئن شود.

مراقبت های اولیه برای شکستگی استخوان بازو

اگر شما اولین کسی هستید که بیمار را میبینید باید

• ابتدا مطمئن شوید وی از صحنه تصادف و آسیب دور شده و خطر بیشتری او را تهدید نمیکند.
• اگر خونریزی واضح در اندام می بینید یا احتمال میدهید بیمار شکستگی های دیگر یا آسیب های دیگری هم در دیگر نقاط بدن دارد، با اورژانس تماس بگیرید.
• اگر می بینید سر استخوان شکسته شده، از زخم بیرون زده است سعی نکنید آنرا دوباره به داخل زخم برگردانید.
• مطمئن شوید نفس کشیدن بیمار خوب است و نبض بیمار به درستی میزند.

• اگر تورم و یا خونریزی در محل وجود دارد با فشار موضعی بر روی محل و بالاتر بردن نسبت به سطح قلب بیمار، خونریزی و تورم را کاهش دهید.
• اگر محل آسیب، زخمی شده است روی آنرا با یک پارچه تمیز یا گاز بپوشانید تا آلودگی بیشتری ایجاد نشود.
• محل شکسته شده را موقتا بیحرکت کنید. برای اینکار ابتدا بازو را در کنار تنه قرار دهید. سپس ساعد را با یک تکه پارچه به گردن آویزان کرده و یک تکه پارچه پهن دور بازو و تنه ببندید تا آنها را به هم نزدیک نگه دارد.
• بیمار را به مرکز درمانی نزدیک منتقل کنید.

درمان شکستگی استخوان بازو ممکن است با استفاده از روش های غیر جراحی انجام شود و در بعضی موارد ممکن است برای درمان نیاز به استفاده از عمل جراحی وجود داشته باشد.

درمان غیر جراحی شکستگی استخوان بازو چگونه است

در بسیاری از موارد شکستگی استخوان بازو را میتوان بدون انجام عمل جراحی درمان کرد. بدین منظور از گچ گیری خاصی به نام “گچ آویزان” Hanging cast و از نوعی آتل گچی به نام  U- slab و یا از اسپلینت های بازویی استفاده میشود. معمول ترین روش درمان غیر جراحی شکستگی بازو گچ گیری است.

طبق یک مطالعه که روش‌های درمانی مختلف شکستگی تنه استخوان بازو را بررسی کرد، نرخ جوش‌خوردن در درمان غیرجراحی حدود 89 درصد گزارش شده است.

همین مطالعه نشان داد این نرخ در جراحی با میخ داخل‌استخوانی حدود 94 درصد و در جراحی با پلاتین حدود 96 درصد بوده است.

یک مطالعه دیگر با بررسی 867 بیمار درمان‌شده با میخ داخل‌استخوانی نشان داد 75 نفر از آن‌ها (حدود 8.7 درصد) دچار جوش‌نخوردگی شدند. در بیماران درمان‌شده با پلاتین این نرخ حدود 6.4 درصد (52 مورد) بود.

یک مطالعه دیگر که درمان جراحی و غیرجراحی را مستقیم با هم مقایسه کرد، نشان داد نرخ جوش‌نخوردگی در گروه غیرجراحی حدود 18 درصد و در گروه جراحی حدود 6 درصد بوده است. بااین‌حال این تفاوت از نظر آماری چندان مهم نبود.

استفاده از گچ گیری برای درمان شکستگی استخوان بازو

در این روش معمولا بازو و ساعد بیمار تا کف دست او با گچ پوشانده میشود در حالیکه مفصل آرنج در حالت 90 درجه خم قرار گرفته و مفصل مچ دست مستقیم و بدون انحراف است. وسط قسمت از گچ که دور ساعد است به توسط یک نوار پارچه ای به گردن بیمار آویزان میشود.

هدف از این گچ این نیست که دور قطعات شکسته شده بازو را بگیرد و در اکثر اوقات هم قسمت بازویی گچ دور قطعه بالایی شکستگی را نمیگیرد.

این گچ با مکانیسم وزن خود اعمال اثر میکند، یعنی وقتی بیمار ایستاده یا نشسته بوده و بازو در حالت عمودی قرار دارد وزن گچ موجب میشود قطعات شکسته شده از هم دور شوند و برآیند این نیروی کششی و نیروهایی که از طرف عضلات اطراف بازو به محل شکستگی وارد میشوند شکستگی را جااندازی میکند و تا وقتی که فرد ایستاده یا نشسته است (به بیان دیگر تنه در وضعیت عمودی است) این وضعیت جااندازی حفظ میشود.

درست به همین علت است که برای اینکه این روش درمانی موثر واقع شود بیمار باید در یکی دو هفته اول، همیشه در حالت ایستاده یا نشسته باشد. حتی به وی توصیه میشود تا در حالت نیم نشسته بخوابد و هیچگاه گچ را از گردن خود باز نکند.

در یکی دو هفته اول معمولا بیمار احساس میکند که با تغییر وضعیت بدن، قطعات شکستگی به هم برخورد کرده و صدا میدهند. این واقعیت دارد، ولی بعد از حدود سه هفته قطعات شکسته شده به هم میچسبند و دیگر نسبت به هم حرکت نمیکنند.

در این زمان است که پزشک معالج گچ را خارج کرده و تا 4-3 هفته دیگر یک بریس پلاستیکی مخصوص را به دور بازو می بندد. با استفاده از این بریس مچ دست و آرنج بیمار آزاد میشوند و وی میتواند آنها را حرکت دهد.

کلا بعد از گذشت یک و نیم تا دو ماه از شروع درمان، شکستگی به اندازه ای محکم میشود که پزشک این اسپلینت را هم خارج میکند. با این حال بیمار تا چند ماه باید مراقب بازوی خود باشد که ضربه مجددی به آن وارد نشود.

گاهی اوقات برای درمان اولیه بیمار بجای گچ آویزان شونده از یک آتل یا اسپلینت گچی استفاده میشود.

 اقدامات بعد از گچ گیری شکستگی بازو

اگر درمان غیر جراحی برای شما در نظر گرفته شده است پزشک معالج در چند هفته اول، هر هفته از بازوی شما عکس‌برداری میکند چون با اینکه در رادیوگرافی اولیه ممکن است قطعات شکسته شده در وضعیت مناسبی باشند این احتمال وجود دارد که بعد از گذشت چند روز از شروع درمان، این قطعات جابجا شوند.

مجدداً اگر این جابجایی در حدود قابل قبول باشد درمان غیر جراحی ادامه میابد وگرنه پزشک به بیمار پیشنهاد عمل جراحی میدهد.

احتمال این جابجایی ثانویه معمولاً تا سه هفته بعد از شکستگی بازو وجود دارد و بنابراین تا سه هفته بعد از شکستگی، پزشک هر هفته از محل شکستگی عکس برداری میکند. اگر بعد از گذشت این مدت قطعات شکسته شده جابجایی پیدا نکردند دیگر این جابجایی اتفاق نخواهد افتاد.

جوش خوردن شکستگی بازو به چند هفته تا چند ماه زمان نیاز دارد. در این مدت مراقبت های خاصی مورد نیاز است که بیمار باید به دقت به آنها توجه کند. از مهمترین آنها انقباض مکرر عضلات بازو است.

بیمار تحت نظر پزشک معالج و یا فیزیوتراپ، باید طبق یک برنامه معین انقباضات عضلات بازو را انجام دهد. این انقباضات به جوش خوردن شکستگی کمک میکند.

بعد از زمان معینی باید حرکات شانه و آرنج بیمار شروع شود تا این مفاصل دچار خشکی نشوند. زمان شروع این حرکات و نحوه انجام آنرا پزشک معالج مشخص میکند.

نکاتی در باره جااندازی قطعات شکسته شده

در اینجا ذکر چند نکته ضروری است. در جااندازی بسته شکستگی استخوان بازو، معمولاً قطعات شکستگی بطور خیلی دقیق در کنار یکدیگر قرار نمیگیرند و نیازی هم به این کار نیست.

ممکن است در رادیوگرافی هایی که بعد از جااندازی از محل شکستگی تهیه میشود متوجه شوید که قطعات سر جای خود نیستند. در این مورد  نگران نشده و به ارزیابی پزشک معالج خود تکیه کنید.

شکستگی بازو حتی اگر با مقداری جابجایی جوش بخورد مشکلی برای بیمار بوجود نخواهد آورد. اگر این جابجایی کم باشد بعد از جوش خوردن، شکل ظاهری بازو  و عملکرد آن تغییری نمیکند. قبول کردن مقداری جابجایی در استخوان بازو در اکثر موارد بسیار بهتر از عمل جراحی آن است.

گرچه ممکن است با عمل جراحی، قطعات شکستگی بازو بصورت دقیق در کنار یکدیگر قرار بگیرند ولی عوارض جراحی ممکن است بسیار بیشتر از منفعت ناچیزی باشد که از این کنار هم قرار گرفتن قطعات نصیب بیمار شده است.

 البته باید دقت کرد که هر مقدار جابجایی قطعات قابل قبول نیست. مسلماً اگر جابجایی قطعات شکسته شده از مقدار مشخصی بیشتر باشد قابل قبول نبوده و باید عمل جراحی انجام شود ولی تشخیص این مقدار جابجایی به عهده پزشک ارتوپد است.

بسیاری از جابجایی ها که بیمار با دیدن عکس رادیولوژی از آن وحشت زده میشود اهمیتی ندارد و بسیاری جابجایی ها هستند که بیمار در عکس رادیولوژی متوجه آن نمیشود میتواند اهمیت فوق العاده داشته و ممکن است لازم باشد بیمار بخاطر رفع آن جابجایی عمل شود.

درمان جراحی شکستگی استخوان بازو چگونه است

شکستگی استخوان بازو را در اکثر موارد میتوان بدون انجام عمل جراحی و تنها با گچ گیری یا استفاده مناسب از بریس درمان کرد. با این حال گاهی اوقات پزشک معالج تصمیم میگیرد تا برای درمان درمان شکستگی از عمل جراحی کمک بگیرد. مهمترین این موارد عبارتند از :

• در صورتیکه جااندازی بسته شکستگی بازو موفقیت آمیز نباشد و یا پزشک معالج احساس کند درمان غیر جراحی نمیتواند شکستگی را در وضعیت مناسبی جوش دهد.

• شکستگی بازو با دیگر آسیب های بدنی بخصوص همراه با شکستگی در اندام های دیگر باشد. در این وضعیت بیمار نمیتواند مراقبت های لازمی را که در درمان با گچ مورد نیاز است به درستی انجام دهد.
• در موارد مشخصی که شکستگی، همراه با مشکلات عصبی یا عروقی است
• در شکستگی های باز

درمان جراحی معمولاً به صورت جااندازی باز شکستگی و ثابت کردن قطعات شکسته شده با پیچ و پلاک (پلاتین بازو) است. در این نوع درمان معمولاً بیمار قادر است روز بعد از جراحی، شانه و آرنج خود را حرکت دهد.

در واقع شروع انجام این حرکات چند روز بعد از عمل جراحی الزامی است چون در صورت انجام نشدن این حرکات، دامنه حرکتی مفاصل شانه و آرنج بسرعت محدود میشود.

بیمار بعد از انجام جراحی تا موقعی که پزشک معالج اجازه نداده است نباید با اندام آسیب دیده چیزی را بلند کند ولی البته حرکات مفاصل را باید انجام بدهد.

معمولا بعد از گذشت چند ماه محل شکستگی به اندازه ای سفت میشود که بیمار توانایی بلند کردن اجسام را با اندام آسیب دیده بدست میاورد. انجام حرکات سنگین تر معمولاً به گذشت حداقل شش ماه زمان نیاز دارد.

طبق همان مطالعه، سرعت جوش‌خوردن استخوان هم به روش جراحی بستگی دارد. میانگین زمان جوش‌خوردن در جراحی با میخ داخل‌استخوانی حدود 13.3 هفته و در جراحی با پلاتین حدود 14.6 هفته گزارش شده است.

بعد از جوش خوردن شکستگی بازو معمولاً نیازی به خارج کردن پلاتین بازو نیست مگر در موارد مشخصی که پزشک معالج اعلام میکند.

دربعضی موارد ممکن است برای درمان شکستگی استخوان بازو از نیل یا میله داخل استخوانی Intramedullary nail استفاده شود.

در این روش درمانی معمولا جااندازی شکستگی بصورت بسته انجام میشود و سپس از طریق یک شکاف کوچک در ناحیه شانه یا آرنح، استخوان بازو سوراخ شده و یک میله بلند فلزی از طریق این شکاف و سوراخ به داخل کانال مدولری استخوان بازو فرستاده میشود. ممکن است لازم باشد تا این میله به توسط چند پیچ به استخوان بازو متصل شود.

 در تصویر سمت راست استفاده از پلاک و در سمت چپ استفاده از میله داخل استخوانی برای درمان شکستگی استخوان بازو دیده میشود

تصویر بالا استفاده از اکسترنال فیکساتور در درمان شکستگی تنه استخوان بازو را نشان میدهد

گاهی اوقات برای درمان شکستگی های استخوان بازو از اکسترنال فیکساتور استفاده میشود. از این وسیله، بخصوص در درمان شکستگی های باز تنه استخوان بازو و یا شکستگی هایی که همراه با عفونت هستند استفاده میشود.

عوارض شکستگی بازو چیست

شکستگی استخوان بازو در اغلب موارد بدون مشکل خاصی بهبود میابد. با این حال ممکن است عوارض احتمالی بدنبال آن بوجود آید که مهمترین آنها عبارتند از

آسیب عصبی

آسیب عصب رادیال Radial nerve در حدود ده درصد شکستگی استخوان بازو ایجاد میشود. عصب رادیال در نیمه میانی و دورتر از آن به استخوان بازو بسیار نزدیک بوده و به همین خاطر در موقع شکستگی، احتمال آسیب آن زیاد است.

علامت عمده آسیب عصب رادیال، فلج شدن عضلات بالا آورنده یا اکستانسور مچ و انگشتان دست است به بیان دیگر بیمار نمیتواند مچ دست و انگشتان دست خود را بالا بیاورد. آسیب عصب رادیال همچنین میتواند موجب کاهش حس لمس در پوست پشت دست شود.

درمان آسیب و فلج شدن عصب رادیال بعد از شکستگی بازو، صبر کردن است. بسیاری از این آسیب ها از نوع نوروپارکسی بوده و بعد از گذشت مدتی خود بخود بهبود میابند.

یک بررسی روی 4972 بیمار نشان داد حدود 70.7 درصد این آسیب‌های عصبی ظرف شش ماه به‌طور خودبه‌خود بهبود می‌یابند و نرخ کلی بهبودی نهایی حدود 85 درصد است.

در صورتی که پزشک معالج بعد از گذشت مدت زمان معینی علائمی از بهبودی را مشاهده نکرد اقدام به عمل جراحی میکند. در حین جراحی محل احتمالی آسیب عصب نمایان شده و در صورت پارگی ترمیم میشود.

طبق مطالعه‌ی مقایسه‌ی میخ داخل‌استخوانی و پلاتین، آسیب عصب رادیال ناشی از خود عمل جراحی هم بین این دو روش متفاوت است. این خطر در جراحی با میخ داخل‌استخوانی حدود 2.5 درصد و در جراحی با پلاتین حدود 6.8 درصد گزارش شده است.

اگر به هر دلیلی ترمیم عص ب امکان پذیر نبود روش دیگر درمان، انتقال تاندون است. در این روش پزشک جراح محل اتصال بعضی از تاندون های اندام فوقانی را تغییر میدهد و بدین وسیله سعی میکند توانایی انجام حرکاتی را که دست امکان انجام آنها را ندارد به آن بازگرداند.

جوش نخوردن شکستگی استخوان بازو

گاهی بعد از گذشت زمان لازم شکستگی بازو جوش نمیخورد. جوش نخوردن شکستگی میتواند هم در درمان غیر جراحی و هم در درمان جراحی اتفاق بیفتد. درمان جوش نخوردن شکستگی استخوان بازو، عمل جراحی و پیوند استخوان است.

طبق یک مطالعه روی 164 بیمار مبتلا به شکستگی تنه استخوان بازو، مصرف الکل و عفونت محل شکستگی از مهم‌ترین عوامل خطر جوش‌نخوردن بودند.

معمولا همراه با پیوند استخوان، محل شکستگی با پلاک فیکس میشود و یا اگر قبلا از پلاک برای درمان شکستگی استفاده شده است ولی محل شکستگی حرکت میکند، پلاک تعویض میشود.

در تصویر سمت راست بد جوش خوردن و در سمت چپ جوش نخوردن شکستگی استخوان بازو دیده میشود

بد جوش خوردن شکستگی استخوان بازو

در درمان غیر جراحی شکستگی استخوان بازو معمولا قطعات شکسته شده بصورت کاملا دقیق در کنار هم جوش نمیخورند ولی این وضعیت معمولا تغییری در ظاهر بازو ایجاد نمیکند. کوتاه شدن حتی چند سانتیمتری بازو هم معمولا مشکلی در عملکرد اندام فوقانی ایجاد نمیکند.

یک مطالعه روی 91 بیمار با بدجوش‌خوردگی شکستگی تنه استخوان بازو نشان داد حدود 16 درصد این بیماران بدجوش‌خوردگی قابل توجه داشتند. با این حال 75 درصد آن‌ها هیچ محدودیت عملکردی مهمی در فعالیت‌های روزمره گزارش نکردند.

عفونت استخوان

عفونت استخوان بیشتر در شکستگی های باز استخوان بازو دیده میشود. احتمال عفونت در بیمارانی که برای درمان شکستگی جراحی شده اند بیش از بیمارانی است که برای درمان آنها از روش های غیر جراحی استفاده شده است. علائم عفونت معمولا بصورت قرمزی و تورم بازو و بعد از مدتی خروج ترشحات چرکی از محل است.

همان مطالعه‌ی مقایسه‌ای که 26 بررسی مختلف را با هم ترکیب کرد، نرخ عفونت محل جراحی را هم گزارش کرده است. این احتمال در جراحی با میخ داخل‌استخوانی حدود 1.9 درصد و در جراحی با پلاتین حدود 5.7 درصد بوده است.

ممکن است بیمار علائم عمومی مانند تب هم داشته باشد. درمان این عارضه معمولا استفاده از آنتی بیوتیک تزریقی و عمل جراحی است. در حین جراحی بافت های مرده از بازو خارج شده و ممکن است نیاز باشد تا پلاک یا میله داخل استخوانی بیمار خارج شده یا تعویض شود.

 

منابع:

• Humeral shaft fracture: systematic review of non-operative and operative treatment – PubMed
• Outcomes of Intramedullary Nailing Versus Plate Fixation in the Management of Humeral Shaft Fractures: A Systematic Review and Meta-Analysis – PMC
• Risk factors for nonunion after traumatic humeral shaft fractures in adults – PubMed
• Incidence and functional outcomes of malunion of nonoperatively treated humeral shaft fractures – PubMed
• Incidence and Management of Radial Nerve Palsies in Humeral Shaft Fractures: A Systematic Review – PubMed
• An Acta Orthopaedica educational article: Treatment of adult patients with a humeral shaft fracture – PubMed
• Operative vs Nonoperative Management of Fractures of the Humeral Diaphysis: The Humeral Shaft Fracture Fixation Randomized Clinical Trial – PubMed