عضله سینه ای بزرگ (پکتورالیس ماژور) در جلوی قفسه سینه قرار دارد و وظیفه‌ی آن نزدیک کردن بازو به تنه و چرخش داخلی آن است. در سمت داخل به ترقوه و جناغ و در سمت بیرون از طریق تاندون به بالای استخوان بازو متصل میشود.
پارگی این عضله یا تاندون آن معمولا در حین پرس سینه با وزنه، به دلیل نیروی کششی شدید وارد بر عضله منقبض، ایجاد میشود. ورزش‌های دیگری مثل کشتی، راگبی، اسکی، هاکی و چتربازی هم میتوانند این آسیب را ایجاد کنند و این آسیب معمولا در مردان 20 تا 40 ساله رخ می‌دهد. آسیب میتواند به‌صورت کشیدگی یا پارگی ناقص فیبرها، یا پارگی کامل تاندون باشد.
علائم اصلی شامل درد روی عضله در جلوی سینه، شانه و بالای بازو، تشدید درد با حرکت دست، و تورم یا کبودی در محل پارگی است. تشخیص قطعی با ام‌آرآی انجام میشود.
درمان کشیدگی یا پارگی ناقص با بیحرکتی موقت و سپس نرمش‌های کششی و تقویتی است. پارگی کامل معمولا نیاز به جراحی و اتصال مجدد تاندون به استخوان بازو دارد، چون نتایج جراحی از نظر بازگشت قدرت و ظاهر به‌مراتب بهتر از درمان غیرجراحی است. در افراد مسن‌تر با نیاز فعالیتی کم، درمان غیرجراحی پارگی کامل هم گزینه‌ای قابل‌قبول است.
آناتومی عضله سینه‌ای بزرگ
در جلوی قفسه سینه عضله ای قوی به نام عضله سینه ای بزرگ یا پکتورالیس ماژور Pectoralis major muscle وجود دارد که وظیفه آن نزدیک کردن بازو به تنه و چرخش داخلی آن است. عضله سینه ای بزرگ در سمت سینه ای به ترقوه و جناغ متصل شده و در سمت بیرون ار طریق تاندون خود به بالای استخوان بازو میچسبد.
طبق یک مطالعه‌ی کالبدشکافی روی 41 شانه از 23 جسد، فیبرهای سر ترقوه‌ای عضله سینه ای بزرگ در تاندون انتهایی که به استخوان بازو میچسبد شرکت نمی‌کنند و به تاندون جداگانه‌ای می‌پیوندند که با تاندون عضله دلتوئید ادغام میشود.
علت پارگی عضله سینه‌ای
در هنگام پرس سینه، عضله سینه ای بزرگ تحت نیروهای کششی قوی از طرف وزنه قرار میگیرد و این نیروها میتوانند موجب پارگی عضله سینه ای شوند.
طبق بررسی مطالعات قبلی روی پارگی عضله سینه‌ای، بیش از 70 درصد این پارگی‌ها در حین پرس سینه یا سایر انواع وزنه‌برداری رخ می‌دهد.
ورزش های دیگر مانند کشتی، راگبی، اسکی، هاکی و چتربازی هم میتوانند موجب پارگی این عضله شوند. این آسیب ها در مردان با سن حدود 20-40 سالگی ایجاد میشوند.
آسیب به تاندون عضله سینه ای بزرگ میتواند بصورت کشیدگی عضلانی و یا پارگی فیبرهای عضلانی یا تاندون آن بصورت ناقص یا کامل باشد.
علائم پارگی عضله سینه‌ای
مهمترین علامت پارگی عضله سینه ای درد بر روی عضله در جلوی سینه و شانه و بالای بازو است.
در این بیماران شدت درد در حین حرکت دست بیشتر میشود و ممکن است با تورم و یا کبودی در محل پارگی همراه باشد. چرخش داخلی بازو و یا دورکردن آن از بدن میتواند شدت درد را افزایش دهد.
تشخیص و تصویربرداری
تشخیص قطعی پارگی عضله سینه ای با کمک ام آر آی میسر میشود.
طبق یک مطالعه که دقت ام‌آرآی را با یافته‌های حین جراحی مقایسه کرد، حساسیت ام‌آرآی برای تشخیص پارگی کامل عضله سینه ای نزدیک به 100 درصد بود و برای پارگی‌های محل اتصال تاندون به استخوان بین 90 تا 93 درصد بود.
درمان غیرجراحی
درمان کشیدگی و پارگی های ناقص این عضله با مدتی بیحرکتی شانه و سپس شروع نرمش های کششی و تقویتی است.
درمان جراحی و بازگشت به ورزش
اگر پارگی عضله سینه ای کامل باشد درمان بصورت عمل جراحی و با اتصال مجدد تاندون عضله به استخوان بازو انجام میشود. گاهی اوقات بخصوص در موارد مزمن ترمیم تاندون پاره شده نیاز به استفاده از پیوند یا گرافت دارد.
در افراد مسن که فعالیت بدنی زیادی ندارند پارگی های کامل را نیز میتوان بصورت غیر جراحی درمان کرد.
طبق یک مطالعه روی 112 مورد پارگی عضله سینه ای، جراحی در صورتی که در 8 هفته‌ی اول بعد از آسیب انجام شود، نتیجه‌ی بهتری نسبت به درمان غیرجراحی یا جراحی تاخیری دارد.
طبق بررسی نتایج 536 بیمار در 18 مطالعه‌ی قبلی، 90 درصد از بیمارانی که تحت جراحی ترمیم تاندون قرار گرفتند به ورزش بازگشتند، 74 درصد به همان سطح عملکردی قبل از آسیب رسیدند، و 81 درصد بهبودی کامل درد را گزارش کردند.
سوالات متداول
منابع:
- Surgical Treatment of Pectoralis Major Muscle Ruptures: A Systematic Review and Meta-analysis – PMC
- Outcomes and Return to Sport After Pectoralis Major Tendon Repair: A Systematic Review – PubMed
- Distal insertion of the clavicular portion of pectoralis major muscle: anatomical study – PubMed
- Accuracy of magnetic resonance imaging in predicting the intraoperative tear characteristics of pectoralis major ruptures – PubMed
- Rupture of the pectoralis major: a meta-analysis of 112 cases – PubMed
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها