گچ‌گیری یکی از روش‌های رایج و موثر برای بیحرکت نگه داشتن استخوان شکسته در طول دوره‌ی جوش خوردن است. مثل هر روش درمانی دیگری، گچ‌گیری هم میتواند با عوارضی همراه باشد که شناخت زودهنگام آنها به بیمار کمک می‌کند.
بیشتر این عوارض خفیف و قابل‌مدیریت هستند، مثل محدودیت حرکتی مفصل، ضعف عضلانی موقت یا تحریک پوستی زیر گچ. اما چند نشانه‌ی هشدار هم وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود و در ادامه‌ی همین مقاله به آنها پرداخته میشود.
گچ گیری یکی از راه های متداول و همچنین مناسب برای درمان بسیاری از شکستگی ها است. با این حال مانند هر روش درمانی دیگر استفاده از آن میتواند با مشکلات و عوارضی همراه باشد. مهمترین این مشکلات عبارتند از:
محدودیت حرکتی مفاصل
برای بیحرکت کردن شکستگی یک استخوان باید مفاصل بالا و پایین استخوان شکسته شده را هم با گچ بیحرکت کرد. این به آن معنا است که برای بیحرکت کردن شکستگی ساق باید مفاصل مچ پا و زانو را هم بیحرکت کرد.
گچی که به این منظور بکار برده میشود از کف پا شروع شده و تا بالای ران ادامه میابد. بدین ترتیب هر دو مفاصل مچ پا و زانو در داخل گچ بیحرکت میشوند.
این بیحرکتی میتواند موجب محدودیت حرکت در این مفاصل شود. بعد از خروج گچ، بیمار مجبور است مدتی را صرف فیزیوتراپی و انجام نرمش های لازم برای برگشت دامنه حرکتی مفاصل کند که این زمان در واقع به طول مدت درمان اضافه شده است. مشخص هم نیست که بتوان دامنه حرکتی مفصل را به حالت اول برگرداند یا خیر.
ضعف عضلات
بیحرکت کردن مفاصل اندام در گچ موجب میشود عضلات اندام، مدتی بدون فعالیت بمانند که این موجب ضعیف و لاغر شدن آنها میشود.
زخم پوستی
اگر گچ درست گرفته نشده باشد میتواند در بعضی قسمت ها به پوست زیرین فشار آورده و موجب زخم شدن آن شود. حتی میتواند به اعصابی که از زیر پوست عبور میکنند فشار آورده و موجب فلج شدن آنها شود.
تحمل بیمار
تحمل گچ برای چند ماه ممکن است برای بیمار مشکل باشد.
مراقبت از زخم
در صورتیکه پوست زخمی شده باشد مراقبت از زخم در زیر گچ اگر غیر ممکن نباشد بسیار مشکل میشود.
مشکلات ذکر شده تا حد زیادی با درمان جراحی شکستگی مرتفع شده و بوجود نمیایند ولی خود درمان جراحی شکستگی هم میتواند مشکلات و عوارضی برای بیمار بوجود آورد.
گز گز پا بعد از گچ گیری نشانه چیست
گزگز انگشتان پا بعد از گچ گیری میتواند به علت فشار گچ به پای متورم باشد. فشار گچ میتواند موجب کاهش جریان خون اندام و بدنبال آن اختلال عصبی و گزگز شود. در این موارد در اسرع وقت باید گچ خارج شود.
نشانه‌های خطر پس از گچ‌گیری و زمان مراجعه‌ی فوری
بیشتر ناراحتی‌های زیر گچ خفیف و قابل‌کنترل هستند، ولی چند نشانه وجود دارد که نباید نادیده گرفته شوند و نیاز به مراجعه‌ی فوری، نه صبر تا ویزیت بعدی، دارند. عوارض مرتبط با گچ‌گیری موضوعی شناخته‌شده در ادبیات ارتوپدی است که تشخیص و رسیدگی زودهنگام به آن اهمیت زیادی دارد.
طبق یک منبع StatPearls درباره‌ی سندروم کمپارتمان حاد، مهمترین علامت هشدار درد شدید و رو به افزایشی است که با بالا نگه داشتن اندام یا مسکن معمولی کم نمی‌شود. این نوع درد که پزشکان به آن «درد نامتناسب با شدت آسیب» می‌گویند، میتواند نشانه‌ی سندروم کمپارتمان باشد، یعنی افزایش خطرناک فشار زیر گچ که در صورت تاخیر در درمان میتواند به مرگ بافت عضلانی منجر شود.
سایر نشانه‌های خطر عبارتند از بی‌حسی یا گزگز پیش‌رونده‌ی انگشتان، سرد و کبود شدن انگشتان، ناتوانی کامل در حرکت دادن انگشتان، احساس تنگی و فشار شدید زیر گچ، و تب همراه با بوی بد یا ترشح از زیر گچ که میتواند نشانه‌ی عفونت پوستی زیر گچ باشد.
بروز هر کدام از این نشانه‌ها باید همان روز به پزشک اطلاع داده شود، نه اینکه تا نوبت بعدی ویزیت صبر شود. طبق همان منبع StatPearls، اگر جراحی کاهش فشار ظرف 6 ساعت اول انجام شود، احتمال بازگشت کامل عملکرد اندام نزدیک به 100 درصد است.
سوالات متداول
منابع:
- Cast-Related Complications – Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons
- Acute Compartment Syndrome – StatPearls
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها