بیماری فرایبرگ یا سیاه شدن استخوان های کف پا چیست

بیماری فرایبرگ به معنی از بین رفتن خون رسانی و سیاه شدن سر یکی از استخوان های متاتارس کف پا است، معمولا همان استخوانی که پشت انگشت دوم پا قرار دارد. این بیماری بیشتر در دختران و زنان جوان در سنین رشد دیده میشود.

علت دقیق آن هنوز کاملا شناخته نشده، اما ضربات مکرر و فشار مزمن به کف پا و اختلال موقت در خون رسانی به سر استخوان از فرضیه های اصلی هستند. بیمار معمولا درد و تورم در کنار پنجه پا حس میکند که با راه رفتن و دویدن بیشتر میشود و کم کم توانایی خم کردن انگشت آسیب دیده کم میشود.

تشخیص با عکس رادیولوژی انجام میشود که تغییر شکل سر متاتارس آسیب دیده را نشان میدهد. درمان به شدت بیماری بستگی دارد.

در مراحل اولیه پد نرم زیر پنجه پا، کفش مناسب و داروی ضدالتهاب معمولا کافی است. در مراحل حادتر بیحرکتی با گچ یا بریس لازم میشود و در مراحل پیشرفته تر دبریدمان مفصل یا در نهایت جراحی خروج سر متاتارس آسیب دیده میتواند درد بیمار را کاهش دهد.

---

بیماری فرایبرگ چیست

بیماری فرایبرگ به نوعی نکروز آواسکولار یا از بین رفتن خون رسانی به سر یکی از استخوان های متاتارس کف پا گفته میشود. این بیماری اولین بار در سال 1914 توسط دکتر آلفرد فرایبرگ، بعد از مراجعه 6 بیمار با الگوی مشابه در سر متاتارس دوم، توصیف شد.

اگرچه سر متاتارس دوم شایعترین محل درگیری بیماری فرایبرگ است، این بیماری میتواند هر یک از 5 سر متاتارس پا را درگیر کند. طبق یک بررسی، متاتارس دوم با 68 درصد بیشترین درگیری را دارد، بعد از آن متاتارس سوم با 27 درصد و متاتارس چهارم با 3 درصد.

شروع بیماری فرایبرگ معمولا بین 11 تا 17 سالگی است و این تنها استئوکندروزی است که غالبا زنان را درگیر میکند، با نسبت زن به مرد 5.1 به 1 طبق همین بررسی.

علائم بیماری فرایبرگ

بیماری فرایبرگ بیشتر در دختران جوان دیده شده و موجب درد و تورم در پنجه پا در کنار شست شده که با راه رفتن و دویدن شدیدتر میشود. توانایی بیمار در خم کردن انشگت دوم پا کم شده و مفصل این انگشت خشکی پیدا میکند.

بعضی از بیماران مبتلا به فرایبرگ متاتارس دوم بلندتری نسبت به افراد دیگر دارند و در بعضی دیگر در زیر پنجه درست زیر سر متاتارس دوم پینه ایجاد شده است.

تشخیص بیماری فرایبرگ

تشخیص بیماری فرایبرگ معمولا با عکس رادیولوژی ساده انجام میشود که تخت شدن و فروریختن سر متاتارس آسیب دیده را نشان میدهد. همین تغییرات با گذشت زمان میتواند به تغییرات دژنراتیو مفصل متاتارسوفالانژیال و پیشرفت به آرتریت منجر شود.

بیماری فرایبرگ باید از سایر علت های درد جلوی کف پا هم افتراق داده شود، مثل متاتارسالژی و شکستگی استرسی استخوان های کف پا. توضیحات کامل تر در مجموعه مقاله های بیماری های کف پا آمده است.

درمان مرحله ای بیماری فرایبرگ

استفاده از پد های نرم که در داخل کفش و زیر پنجه پا گذاشته میشود میتواند درد این بیماران را کاهش دهد. کاهش فعالیت های بدنی و استفاده از داروهای ضد التهابی میتواند در کاهش درد بیماران تاثیرگذار باشد.

بیماری فرایبرگ در مراحل حاد با گچ کوتاه پا و استفاده از بریس درمان میشود.

در مراحل پیشرفته تر ممکن است دبریدمان مفصل بصورت تمیز کردن و شستشوی درون مفصل و خروج اجسام اضافه از آن بتواند درد بیمار را کاهش دهد.

در مراحل شدیدتر که بیمار دچار ساییدگی مفصل متاتارسوفالانژیال دوم میشود ممکن است عمل جراحی بصورت خروج سر متاتارس دوم پا بتواند درد بیمار را تخفیف دهد.

طبق یک مطالعه روی 27 بیمار مبتلا به بیماری فرایبرگ، رفع کامل درد و بازگشت کامل به فعالیت در 70 درصد بیمارانی که روش تخریب کننده مفصل انجام داده بودند دیده شد، در برابر بیش از 90 درصد در بیمارانی که روش حفظ کننده مفصل را انتخاب کرده بودند.

منابع:

• Freiberg Infraction – StatPearls
• Freiberg’s Infraction: Surgical Options – Foot and Ankle Clinics
• Osteochondral Autologous Transplantation Versus Dorsal Closing Wedge Metatarsal Osteotomy for the Treatment of Freiberg Infraction in Athletes – The American Journal of Sports Medicine