استئوئید استئوما یک تومور خوش خیم کوچک در استخوان است که مرکز آن را نیدوس مینامند و دور تا دور آن یک لایه استخوان سفت را فرا گرفته. این تومور بیشتر در استخوانهای بلند مثل ران یا درشت نی دیده میشود و در نوجوانان و پسران جوان شیوع بیشتری دارد.
مهمترین علامت این بیماری درد است که معمولا در شب بدتر میشود و با داروهای ضدالتهاب مثل آسپرین یا بروفن به خوبی کم میشود. همین پاسخ خوب به ضدالتهاب یکی از نشانه های مهم برای تشخیص استئوئید استئوما است. تشخیص با رادیوگرافی ساده و در صورت نیاز سیتی اسکن انجام میشود.
درمان میتواند محافظه کارانه باشد، چون این تومور گاهی بعد از چند سال خودبخود پسرفت میکند. برای درمان قطعی، روش استاندارد امروز ابلیشن با امواج رادیویی با هدایت تصویربرداری است که جای جراحی باز را در بیشتر بیماران گرفته.
جراحی باز بیشتر برای تومورهایی در نظر گرفته میشود که به دلیل نزدیکی به عصب یا رگهای مهم برای ابلیشن مناسب نیستند. با درمان درست، این بیماری معمولا بدون بازگشت بهبود مییابد.
استئوئید استئوما Osteoid Osteoma نوعی تومور خوش خیم استخوان است که از یک مرکز بافت نرم به نام نیدوس Nidus تشکیل شده که دورادور آنرا یک توده سفت و محکم استخوانی فرا میگیرد. اندازه این توده معمولاً کوچک و در حد 1.5 سانتیمتر است.
این تومور بیشتر در استخوان های بلند مثل ران یا درشت نی دیده میشود. با این حال گاهی اوقات ممکن است در دست یا ستون مهره هم مشاهده گردد.
استئوئید استئوما در هر سنی دیده میشود ولی شیوع آن بیشتر در سنین 4 تا 25 سالگی است و احتمال ایجاد شدن آن در پسران سه برابر دختران است.
استئوئید استئوما یکی از تومورهای خوش خیم استخوان است. تشخیص افتراقی آن گاهی با کیست ساده استخوان مطرح میشود، چون هر دو بیشتر در سنین جوانی دیده میشوند. فهرست کامل تومورهای خوش خیم و بدخیم استخوان در این مقاله آمده است.
علائم استئوئید استئوما چیست
مهمترین علامت استئوئید استئوما درد است. این درد معمولاً مبهم و گنگ بوده و در بسیاری اوقات شدت آن در شب ها بیشتر میشود.
میزان درد معمولا با فعالیت بدنی بیشتر نمیشود ولی در صورت وجود تومور در اندام تحتانی ممکن است باعث بروز لنگش شود. درد معمولاً با مصرف آسپرین یا بروفن کم شده یا از بین میرود.
تشخیص استئوئید استئوما استخوانی با رادیوگرافی ساده است که در عکس، کلفت شدن استخوان در یک نقطه دیده میشود. مرکز شفاف این توده ممکن است در عکس ساده رادیوگرافی یا در سی تی اسکن دیده شود.
در تصویر رادیوگرافی بالا افزایش تراکم استخوان که در وسط آن یک ناحیه با تراکم پایین قرار دارد دیده میشود که مشخصه استئوئید استئوما است
درمان استئوئید استئوما
بندرت ممکن است این توده در طول چند سال خود بخود خوب شود ولی درمان آن معمولاً نیاز به عمل جراحی دارد. در عمل جراحی کل توده همراه با مرکز آن برداشته میشود.
برداشتن مرکز فعال توده که معمولا بیشتر از چند میلیمتر نیست برای درمان موفقیت آمیز استئوئید استئوما ضروری است و در غالب اوقات نیازمند مهارت بالایی از طرف جراح است. در صورتیکه مرکز توده برداشته شود درمان قطعی بوده و عود نخواهد کرد.
درمان با ابلیشن رادیویی
امروزه بهترین درمان استاندارد استئوئید استئوما، ابلیشن با امواج رادیویی (Radiofrequency Ablation یا RFA) با هدایت سیتی اسکن است. در این روش کم تهاجم، یک الکترود نازک با هدایت تصویربرداری دقیقا به مرکز نیدوس هدایت میشود و با گرمای حاصل از امواج رادیویی، بافت تومور از بین میرود.
این روش امروزه درمان انتخابی این تومور در بیشتر مراکز درمانی است، چون جراحی باز اغلب همراه با برداشتن بیش از حد استخوان، عوارض قابل توجه و گاهی نیاز به پیوند استخوان است.
طبق یک مطالعه بر روی 42 بیمار مبتلا به استئوئید استئوما، ابلیشن رادیویی درد را در 42.8 درصد بیماران تا هفته اول و در 96.4 درصد بیماران تا هفته دوم به طور کامل برطرف کرد.
این ابلیشن حتی در محلهایی از استخوان که دسترسی جراحی به آنها دشوار است هم موثر است. در یک مطالعه دیگر روی بیمارانی با تومور در این محلها، همه بعد از درمان بدون درد و بدون نیاز به کمک راه رفتند.
سوالات متداول
منابع:
- CT-guided radiofrequency ablation of osteoid osteoma: established concepts and new ideas – British Journal of Radiology
- Outcomes of Osteoid Osteoma Treated by Percutaneous CT-Guided Radiofrequency Ablation – Cureus
- Osteoid osteoma treated with radiofrequency ablation – Advances in Orthopedics
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها