کیست ساده استخوان یک ضایعه خوش خیم شایع است که بیشتر در کودکان و نوجوانان در حال رشد دیده میشود. این کیست معمولا در بالای استخوان بازو یا ران ایجاد میشود ولی گاهی در لگن، تالوس یا پاشنه هم دیده میشود و علت دقیق آن هنوز شناخته نشده است.
اکثر این کیست ها علامتی ندارند و بطور تصادفی در عکسبرداری کشف میشوند. اگر دیواره استخوان به علت کیست نازک شده باشد ممکن است درد ایجاد شود یا حتی استخوان دچار شکستگی شود. تشخیص آن معمولا با رادیوگرافی ساده انجام میشود.
درمان بسته به اندازه و علامت دار بودن کیست متفاوت است. کیست کوچک و بدون علامت فقط نیاز به پیگیری دوره ای دارد. روش های کم تهاجمی تر مثل تزریق داخل کیستی کورتیکواستروئید یا مغز استخوان، و روش های جراحی باز مثل کورتاژ و پر کردن کیست با پیوند استخوان هم در دسترس هستند.
روش های تزریقی کم تهاجمی تر هستند ولی نرخ بازگشت کیست در آنها بیشتر از کورتاژ است. مهمترین علت بازگشت کیست بعد از جراحی، ناکافی بودن کورتاژ دیواره آن در حین عمل است.
به همین دلیل پیگیری منظم بعد از درمان با رادیوگرافی اهمیت زیادی دارد تا از جوش خوردن کامل کیست مطمئن شد. پیش آگهی این بیماری در کل خوب است و بسیاری از کیست ها با رشد کامل استخوان کوچکتر میشوند یا کاملا برطرف میشوند.
این تومور خوش خیم بیشتر در سنین زیر بیست سال دیده میشود. معمولاً در بالای استخوان بازو یا ران بوجود میاید ولی گاهی در لگن، استخوان تالوس یا پاشنه هم دیده میشود. علت این بیماری ناشناخته است.
کیست ساده استخوان یکی از انواع خوش خیم تومورهای استخوان است.
علائم کیست ساده استخوان
اکثر این تومور ها علامتی ندارند. بعضی از آنها بطور تصادفی و در حین عکس برداری از اندام به منظور دیگری دیده میشوند.
بعضی دیگر ممکن است هیچوقت تشخیص داده نشوند. اگر دیواره استخوان به علت وجود کیست، خیلی نازک شده باشد ممکن است در حین فعالیت بدنی یا راه رفتن درد ایجاد شود.
ممکن است استخوان به علت کیست آنقدر ضعیف شود که بشکند. تشخیص این تومور معمولا با استفاده از رادیوگرافی ساده است. در عکس تهیه شده یک حفره توخالی استخوانی با دیواره مشخص دیده میشود.
درمان کیست ساده استخوان
اگر کیست کوچک بوده و علامتی نداشته باشد ممکن است نیازی به درمان نباشد. در این موارد پزشک ارتوپد فقط بیمار را تحت نظر میگیرد.
اگر توده به قدری بزرگ باشد که خطر شکسته شدن استخوان زیاد باشد یا توده دردناک باشد یا توده در حال بزرگ شدن باشد معمولاً پزشک تصمیم به درمان میگیرد.
یکی از روش های درمان اینست که با استفاده از سوزن های کلفت و مخصوصی که از راه پوست به داخل حفره فرستاده میشود داروی کورتیکوستروئیدی را درون حفره تزریق میکنند.
در روش دیگر پزشک ارتوپد از طریق سوزن گفته شده استخوان های ریز شده ای را که از بانک استخوان گرفته شده و با مغز استخوان مخلوط شده ( این مغز استخوان از ناحیه لگن خود بیمار گرفته میشود) به داخل کیست تزریق میکند تا کیست پر شود. ممکن است تا بهبودی کامل لازم باشد اقدامات ذکر شده چند بار تکرار شوند.
بانک استخوان محلی است که در آن استخوان هایی را که از افراد فوت شده میگیرند آماده کرده و در شرایط خاصی نگهداری میکنند تا برای بیماران استفاده شوند.
گاهی اوقات دکتر معالج تصمیم میگیرد درمان را بصورت جراحی باز انجام دهد. در این موارد در حین جراحی، قسمتی از استخوان روی کیست برداشته شده و داخل آن ابتدا تراشیده شده و سپس با استخوان هایی که از بانک استخوان گرفته شده پر میشود.
در صورتیکه استخوانی که این تومور را دارد شکسته شود برحسب محل شکستگی ممکن است پزشک ارتوپد تصمیم به جراحی یا درمان غیرجراحی بگیرد.
پیگیری بعد از درمان
یکی از روش های درمانی کم تهاجمی تر، تزریق داخل کیستی کورتیکواستروئید یا مغز استخوان خودِ بیمار است که در بعضی موارد میتواند جایگزین جراحی باز کورتاژ شود. طبق بررسی مطالعات قبلی روی 62 مطالعه با 3211 بیمار و 3217 کیست ساده استخوان، میزان جوش خوردن کیست با تزریق کورتیکواستروئید حدود 77 درصد و با تزریق مغز استخوان حدود 78 درصد بود، در حالی که کورتاژ همراه با پیوند استخوان حدود 90 درصد جوش خوردن ایجاد کرد.
طبق یک مطالعه دیگر روی 18 بیمار کیست ساده استخوان و 14 بیمار کیست آنوریسمال استخوان که با کورتاژ و پیوند استخوان درمان شدند، در میانگین پیگیری 36 ماه، کیست در 8 بیمار برگشت. هر بیماری که دوباره کورتاژ کامل شد کاملا خوب شد، که نشان میدهد کورتاژ ناکافی مهمترین علت بازگشت کیست است.
طبق یک مطالعه دیگر، بهترین روش درمان کیست ساده استخوان هنوز به طور قطعی مشخص نشده و هدف از هر روش درمانی پیشگیری از شکستگی استخوان، جوش خوردن کامل کیست و جلوگیری از بازگشت آن است.
چون این کیست بیشتر در بالای استخوان بازو دیده میشود، پیشگیری از شکستگی بازو اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل بعد از هر نوع درمان، پیگیری منظم با رادیوگرافی تا اطمینان از جوش خوردن کامل کیست ضروری است.
سوالات متداول
منابع:
- Treatment of unicameral bone cyst: systematic review and meta analysis – Journal of Children’s Orthopaedics
- Unicameral (simple) and aneurysmal bone cysts: the effect of insufficient curettage on recurrence – Pan African Medical Journal
- Management strategy for unicameral bone cyst – Kaohsiung Journal of Medical Sciences
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها