لابروم شانه بافتی شبیه منیسک زانو (ترکیبی از رباط و غضروف) است که دور تا دور لبه حفره گلنوئید کتف چسبیده و با عمیق‌تر کردن این حفره، به پایداری مفصل شانه کمک میکند. تاندون عضله دوسر بازو هم به بالای همین بافت متصل میشود.
پارگی لابروم میتواند بر اثر گیر کردن آن بین سر استخوان بازو و لبه حفره گلنوئید حین حرکات شدید شانه رخ دهد. علل شایع شامل افتادن روی کف دست، ورزش‌های پرفشار، و نیمه‌دررفتگی‌های مکرر در شانه‌های ناپایدار است.
یکی از انواع مهم آن، پارگی SLAP، دقیقا در محل اتصال تاندون دوسر به لابروم در بالای حفره گلنوئید رخ میدهد. علائم اصلی شامل درد، احساس بی‌ثباتی شانه، و گاهی احساس ساییدگی یا قفل شدن مفصل است. تشخیص با معاینه بالینی و معمولا ام‌آرآی (گاهی همراه با تزریق ماده حاجب) انجام میشود.
درمان بسته به شدت آسیب، سن و سطح فعالیت بیمار متفاوت است. بسیاری از بیماران با درمان غیرجراحی (استراحت، داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی هدفمند) بهبود کافی پیدا می‌کنند. در موارد مقاوم به درمان یا ورزشکاران با نیاز عملکردی بالا، جراحی آرتروسکوپی (ترمیم لابروم یا تنودزیس تاندون دوسر) در نظر گرفته میشود.
آناتومی پارگی لابروم شانه
مفصل اصلی شانه از کنار هم قرار گرفتن استخوان های بازو و کتف تشکیل شده است. در این مفصل سر استخوان بازو در کنار قسمتی از استخوان کتف که به آن حفره گلنوئید گفته میشود قرار میگیرد.
حفره گلنوئید کم عمق است و سر استخوان بازو در کنار حفره گلنوئید مانند یک توپ بسکتبال در کنار یک بشقاب است.
این شکل خاص حفره موجب میشد تا مفصل شانه مانند مفصل ران پایداری ذاتی نداشته و پایداری آن تا حد زیادی وابسته با بافت نرم ( عضلات و رباط ها و تاندون ) اطراف آن باشد. در این میان لابروم به پایداری مفصل کمک میکند.
لابروم شانه بافتی شبیه به منیسک زانو است ( تقریبا ترکیبی از بافت رباط و غضروف) که دور تا دور لبه حفره گلنوئید چسبیده است. چسبیدن لابروم شانه به حاشیه حفره گلنویید موجب میشود حفره بزرگتر و عمیق تر شده و در نتیجه پایداری مفصل شانه بیشتر شود.
پاره شدن لابروم شانه موجب ناپایدار شدن این مفصل و درد میشود.
علت پارگی لابروم شانه چیست
گاهی اوقات در حین حرکات شدید مفصل شانه، لابروم در بین سر استخوان بازو و لبه حفره گلنوئید گیر میکند و این گیر کردن میتواند موجب پارگی لابروم شانه شود.
بطور مثال لابروم شانه میتواند بدنبال زمین خوردن با کف دست و بدنبال آن ضربه شدید سر استخوان بازو به لبه حفره گلنوئید ایجاد شود. پارگی این بافت همچنین میتواند بدنبال فعالیت های بدنی و یا ورزش های شدید که در آنها شانه به شدت حرکت میکند ایجاد شود.
در شانه هایی که ناپایدارند نیمه دررفتگی های مکرر سر استخوان بازو از درون حفره گلنویید میتواند موجب پارگی لابروم شانه شود.
پارگی لابروم در دررفتگی‌های شانه هم بسیار شایع است.
طبق بررسی مطالعات قبلی روی 1320 شانه، پارگی لابروم قدامی (ضایعه بنکارت) در 59 درصد دررفتگی‌های اول و 66 درصد دررفتگی‌های مکرر شانه دیده شده است.
در همه حالاتی که ذکر شد گیر کردن لابروم بین سر و لبه گلنوئید موجب پاره شدن لابروم میشود.
عضله دوسر بازو مهمترین عضله در جلوی بازو است. این عضله در بالا دو تاندون دارد که یکی از آنها به بالا و جلوی حفره گلنوئید و به لابروم شانه میچسبد. کشش ناگهانی تاندون این عضله میتواند موجب کنده شدن لابروم از لبه حفره گلنوئید شود.
در هنگام پرتاب کردن توپ بیسبال، در هنگام بالا بردن وزنه به بالای سر در وزنه برداران و یا در هنگامی که چوب گلف یک گلف باز در هنگام ضربه، به زمین برخورد میکند عضله بی سپس بشدت تاندون خود را به پایین کشیده و میتواند موجب کنده شدن لابروم از لبه حفره گلنویید شود.
در مواردی که پارگی در قسمت های بالایی لابروم شانه یعنی در محل اتصال تاندون عضله دوسر بازو باشد به آن ضایعه اسلپ SLAP و در مواردی که در پایین لابروم باشد به آن ضابعه بنکارت Bankart میگویند.
علائم پارگی لابروم شانه چیست
مهمترین علامت پارگی لابروم شانه حس جابجا شدن ناگهانی چیزی در شانه، همراه با احساس یک صدا، مانند کلیک است. بعد از آن ممکن است شانه برای چند ساعت دردناک شود.
علامت دیگر این بیماری ناپایدار شدن مفصل شانه و احساس لقی در مفصل است.
تشخیص پارگی لابروم شانه چگونه است
پزشک ابتدا با بیمار صحبت کرده و خصوصیات درد و عواملی که موجب شروع درد شده اند را از وی میپرسد. بعضی معاینات هم برای تشخیص این آسیب بکار برده میشوند.
بطور مثال وقتی بیمار سعی میکند دست خود را به بالای سر ببرد احساس درد کرده و ممکن است احساس یک تقه یا کلیک در مفصل شانه بکند.
معاینه دیگر اینست که پزشک از بیمار میخواهد دست خود را بصورت کشیده در جلوی بدن نگه داشته در حالیکه کف دست بطرف زمین باشد. در این حال پزشک سعی میکن دست بیمار را به پایین هل دهد و این حرکت موجب درد شانه میشود.
گاهی از اوقات از روش های تصویربرداری (مانند ام آر آی و یا سی تی اسکن همراه با تزریق ماده حاجب به داخل مفصل ) برای تشخیص پارگی لابروم شانه استفاده میشود.
تشخیص پارگی لابروم شانه حتی با وجود استفاد از این ابزار ها مشکل است و در بسیاری اوقات برای تشخیص قطعی از آرتروسکوپ و دیدن مستقیم داخل مفصل شانه استفاده میشود.
دقت روش‌های تصویربرداری برای این تشخیص هم بررسی شده است.
طبق بررسی مطالعات قبلی در مجله Radiology، ام‌آرآی همراه با تزریق ماده حاجب به مفصل با حساسیت 80.4 درصد نسبت به ام‌آرآی ساده با حساسیت 63 درصد، پارگی SLAP را دقیق‌تر نشان میدهد.
درمان پارگی لابروم شانه چیست
درمان در ابتدا شامل اقدامات غیر جراحی مانند استراحت، دوری از فعالیت های شدید ورزشی، استفاده از داروهای ضد التهابی مانند ناپروکسن و سلکوکسیب و فیزیوتراپی است.
فیزیوتراپی معمولا بصورت استفاده از گرما و سرما و نرمش های کششی برای افزایش دامنه حرکتی مفصل و نرمش های تقویتی برای قویتر کردن عضلات روتاتور کاف انجام میشود.
تقویت روتاتور کاف موجب افزایش پایداری مفصل شده و با ممانعت از نیمه دررفتگی های مکرر سر استخوان بازو از حفره گلنوئید موجب فشار کمتر به لابروم میشود.
در صورتی که بعد از 4-6 هفته انجام اقدامات ذکر شده، مشکلات بیمار همچنان باقی مانده باشد، پزشک برای درمان پارگی لابروم شانه ممکن است از عمل جراحی استفاده کند.
نتایج این روش‌ها هم با هم مقایسه شده است.
طبق یک مطالعه، در پیگیری 2 ساله، تسکین درد و بهبود عملکرد به ترتیب در درمان غیرجراحی 45 و 40 درصد، در ترمیم آرتروسکوپی 85 و 70 درصد، و در تنودزیس تاندون دوسر 97 و 95 درصد بود. نتیجه‌گیری این مطالعه به نفع جراحی، به‌خصوص تنودزیس، در پیگیری بلندمدت بود.
در این اعمال جراحی، اگر پارگی لابروم شانه، کوچک بوده و مشکل بیمار گیر کردن قسمت پاره شده در مفصل و در نتیجه درد باشد درمان شامل خارج کردن قسمت پاره شده لابروم است.
در مواردی که پارگی لابروم شانه وسیع بوده و موجب ناپایداری شانه شود درمان بصورت ترمیم پارگی است. در این ترمیم، قسمتی از لابروم که از لبه حفره گلنوئید کنده شده است به توسط پیچ های مخصوصی به سر جای خود محکم میشود. عمل لابروم شانه معمولا با استفاده از آرتروسکوپ انجام میشود.
بازگشت به ورزش بعد از این آسیب هم موضوع چند مطالعه بوده است.
طبق یک مطالعه در Journal of Shoulder and Elbow Surgery، با درمان غیرجراحی 53.7 درصد ورزشکاران به ورزش بازگشتند که در کسانی که برنامه توانبخشی را کامل انجام دادند این رقم به 78 درصد رسید. طبق یک مطالعه دیگر، بعد از جراحی 90.6 درصد ورزشکاران به ورزش بازگشتند و 71.7 درصد به سطح عملکردی قبل از آسیب رسیدند.
سوالات متداول
منابع:
- A Comparative Analysis Between Conservative Treatment, Arthroscopic Repair, and Biceps Tenodesis in Superior Labral Anterior-Posterior (SLAP) Lesions – PMC
- Return to play following nonsurgical management of superior labrum anterior-posterior tears: a systematic review – Journal of Shoulder and Elbow Surgery
- Return to Sport at Preinjury Level is Common After Surgical Treatment of SLAP Lesions: A Systematic Review and a Meta-analysis – PubMed
- Diagnosis of Superior Labrum Anterior-to-Posterior Tears by Using MR Imaging and MR Arthrography: A Systematic Review and Meta-Analysis – Radiology
- Recurrence in traumatic anterior shoulder dislocations increases the prevalence of Hill-Sachs and Bankart lesions: a systematic review and meta-analysis – PMC
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها