تاندونیت فلکسور پا به التهاب تاندون های خم کننده انگشتان پا گفته میشود که در کف پا قرار دارند و وظیفه آنها خم کردن انگشتان به سمت کف پا است.
این وضعیت معمولا در اثر استفاده بیش از حد یا فشار مکرر به این تاندون ها ایجاد میشود، به ویژه در ورزش هایی که نیاز به خم شدن مکرر یا شدید پنجه پا دارند، مانند باله و دویدن. پوشیدن کفش نامناسب و برخی ناهنجاری های ساختاری پا هم میتوانند در ایجاد این التهاب نقش داشته باشند.
علائم شایع شامل درد در کف پا یا پشت مچ پا بسته به محل تاندون درگیر، تورم خفیف، و درد هنگام خم کردن انگشتان یا فعالیت های تحمل وزن است. تشخیص عمدتا با معاینه بالینی و بررسی سابقه فعالیت بیمار انجام میشود و در موارد پیچیده تر تصویربرداری مانند سونوگرافی یا ام آر آی هم میتواند به تشخیص کمک کند.
درمان تاندونیت فلکسور پا معمولا غیرجراحی است و شامل استراحت، کاهش موقت فعالیت های تشدیدکننده، یخ گذاری، داروهای ضدالتهاب، و فیزیوتراپی برای کشش و تقویت تدریجی تاندون است. در موارد مزمن یا مقاوم به درمان، به خصوص در ورزشکاران حرفه ای، مداخلات تخصصی تر یا جراحی ممکن است لازم شود.
تاندون های فلکسور انگشتان پا در کف پا قرار داشته و وظیفه آنها خم کردن انگشتان است به عبارتی دیگر انگشتان را به طرف کف پا خم میکند. عضلات مربوط به این تاندون ها در قسمت پشت ساق قرار دارند.
تاندون این عضلات از انتهای پایینی عضلات مربوطه در پشت ساق منشا گرفته و از پشت قوزک داخلی مچ پا عبور میکنند و پس از عبور از کانال تارس به کف پا رفته و در انتها به انگشتان پا متصل میشوند.
تمام انگشتان پا برای خم شدن یک عضله مشترک دارند ولی انگشت شست خود به تنهایی عضله ای جداگانه دارد که در کنار عضله دیگر انگشتان بوده و تاندون آن در کنار تاندون خم کننده دیگر انگشتان بوده و در نهایت به شست پا متصل میشود.
این تاندون ها نه تنها انگشتان پا را خم میکنند بلکه در خم کردن و چرخش داخلی مچ پا هم دخالت دارند و به تشکیل و حفظ قوس کف پا کمک میکنند.
گاهی اوقات به عللی این تاندون ها ملتهب شده و موجب درد میشوند. این التهاب را تاندونیت فلکسور پا میگویند.
التهاب تاندون های فلکسور از التهاب اکستانسورها شیوع کمتری دارد ولی دردناکتر است.
علل و عوامل خطر تاندونیت فلکسور پا
تاندونیت فلکسور پا معمولا در اثر استفاده بیش از حد یا فشار مکرر به تاندون های خم کننده انگشتان پا ایجاد میشود.
در رقصنده های باله فعالیت های تکراری نوک پا رفتن فشار زیادی به تاندون فلکسور هالوسیس لونگوس در پشت مچ پا وارد میکند. طبق یک مطالعه در Journal of Dance Medicine and Science همین فشار مکرر میتواند به گیرافتادگی پشت مچ پا و تاندونیت این تاندون، که به آن تاندونیت رقصنده ها هم میگویند، منجر شود.
طبق یک مطالعه در Journal of Ultrasound در رقصنده های مبتلا به این تاندونیت، ضخامت تاندون فلکسور هالوسیس لونگوس در سونوگرافی نسبت به رقصنده های سالم بیشتر است. این یافته میتواند در کنار معاینه بالینی به تشخیص کمک کند.
پوشیدن کفش نامناسب و ناهنجاری های ساختاری پا هم میتوانند در ایجاد این التهاب نقش داشته باشند. لازم به ذکر است این یافته ها بیشتر در رقصنده های باله بررسی شده و لزوما به همه بیماران قابل تعمیم نیست.
تاندونیت تیبیالیس خلفی هم از دیگر تاندونیت های شایع کف پا است که علائم مشابهی در مسیر تاندون ایجاد میکند.
علائم تاندونیت فلکسور پا یا التهاب تاندون های خم کننده انگشتان پا
مهمترین علائم تاندونیت فلکسورهای پا عبارتند از
- درد در مسیر تاندون در پشت قوزک داخلی مچ پا
- درد در مسیر تاندون در کف
- درد با خم کردن ارادی انگشتان پا بخصوص انگشت بزرگ پا به سمت پایین شدیدتر میشود. بخصوص اگر تلاش برای خم کردن انگشت برای غلبه بر مقاومتی باشد که جلوی خم شدن را میگیرد
- درد با به پشت بردن انگشتان پا بخصوص انگشت بزرگ پا با فشار دست بیشتر میشود
- درد در استراحت وجود ندارد ولی در حین دویدن شدیدتر میشود. درد در حین بلند شدن روی پنجه پا شدید میشود. در جهش ابتدایی دو سرعت و در کسانی که باله کار میکنند به علت اینکه به این تاندون فشار بیشتری وارد میشود احتمال آسیب و تورم بیشتر است
طبق یک مطالعه در Clinics in Podiatric Medicine and Surgery بیشتر آسیب های تاندون فلکسور هالوسیس لونگوس با معاینه بالینی و تصویربرداری تشخیص داده میشوند و درمان آنها معمولا با بی حرکتی موقت، فیزیوتراپی و کاهش فعالیت آغاز میشود.
درمان تاندونیت فلکسور پا
مهمترین نکات در درمان تاندونیت فلکسورهای پا عبارتند از
- بیمار باید تا مدتی از انجام حرکاتی که شدت درد را افزایش میدهند اجتناب کند
- سرد کردن پشت پا با کیسه حاوی خرده های یخ بصورت هر ساعت 15 تا 20 دقیقه مفید است
- استفاده از داروهای ضد التهاب توسط پزشک معالج
- در مواقعی که التهاب تاندون به درمان های ذکر شده پاسخ مناسبی نمیدهد ممکن است پزشک معالج از تزریق کورتیکوستروئید ها در اطراف تاندون استفاده کند
- در موارد نادر ممکن است نیاز به انجام عمل جراحی وجود داشته باشد.
در رقصنده های باله ای که تاندونیت فلکسور هالوسیس لونگوس به درمان های محافظه کارانه پاسخ نمیدهد، جراحی معمولا نتیجه خوبی دارد.
طبق یک مطالعه در The Journal of Foot and Ankle Surgery در 58 رقصنده که به جراحی این تاندون نیاز پیدا کردند، میانگین زمان بازگشت به رقص 7.1 هفته بود و 98 درصد به رقص برگشتند و 97 درصد کاملا بدون علامت بودند.
طبق یک مطالعه دیگر در Journal of Dance Medicine and Science، نتایج جراحی در 376 مچ پا از 324 رقصنده بررسی شد و در 89 درصد از آنها نتیجه خوب تا عالی گزارش شد.
سوالات متداول
منابع:
- Flexor Hallucis Longus Tenolysis and Tenosynovectomy in Dancers – The Journal of Foot and Ankle Surgery
- Results of Treatment of Posterior Ankle Impingement Syndrome and Flexor Hallucis Longus Tendinopathy in Dancers: A Systematic Review – Journal of Dance Medicine and Science
- Flexor hallucis longus tendon morphology in dancers clinically diagnosed with tendinopathy – Journal of Ultrasound
- Dance-Related Foot and Ankle Injuries and Pathologies – Clinics in Podiatric Medicine and Surgery
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها