شکستگی گردن استخوان بازو به آسیب دیدن ناحیه بالایی استخوان بازو، نزدیک مفصل شانه، گفته میشود و یکی از شایع‌ترین شکستگی‌ها در سالمندان است، معمولا در زمینه‌ی پوکی استخوان.
این شکستگی انواع مختلفی دارد: ممکن است قطعات شکسته در هم فرو رفته باشند (ایمپکتد، بیشتر در سالمندان) یا کاملا از هم جدا شوند، و گاهی با دررفتگی مفصل شانه هم همراه است.
علامت اصلی، درد در ناحیه بالای بازو و شانه است که با فشار یا حرکت شانه تشدید میشود. تورم و کبودی که به‌تدریج تا آرنج گسترش می‌یابد هم شایع است. تشخیص با رادیوگرافی ساده و در موارد پیچیده‌تر با سی‌تی‌اسکن انجام میشود.
بیش از نیمی از این شکستگی‌ها بدون جابجایی هستند و با آویزان کردن اندام (بانداژ ولپو) و شروع زودهنگام حرکات شانه درمان میشوند، چون شانه‌ی سالمندان تحمل کمی به بیحرکتی طولانی دارد.
در جابجایی بیش از یک سانتیمتر یا زاویه بیش از 45 درجه، عمل جراحی با پیچ و پلاک یا در موارد شدیدتر تعویض مفصل شانه لازم است. مهمترین عوارض این شکستگی خشکی مفصل شانه، آسیب به شریان بازویی و آسیب عصب آگزیلاری هستند که اکثرا خودبه‌خود بهبود می‌یابد.
طبق StatPearls، شکستگی پروگزیمال استخوان بازو یکی از شایع‌ترین شکستگی‌ها در سالمندان است و عامل خطر اصلی آن پوکی استخوان است.
طبق مطالعه‌ای پنج‌ساله روی 1027 بیمار، بیشترین بروز شکستگی گردن سر استخوان بازو در زنان 80 تا 89 ساله دیده شد که نشان می‌دهد سن بالا و جنس مؤنث از عوامل خطر اصلی آن هستند.
انواع شکستگی گردن استخوان بازو
شکستگی گردن استخوان بازو ممکن است به صورت های زیر دیده شود :
• گاهی اوقات بخصوص در افراد مسن ممکن است قطعات شکسته شده در هم فرو روند. به این نوع شکستگی ها ایمپکتد Impacted fracture یا در هم فرو رفته میگویند. و گاهی اوقات بخصوص در جوانترها این قطعات کاملا از یکدیگر جدا میشوند.
• گاهی اوقات ممکن است شکستگی گردن استخوان بازو همراه با دررفتگی سر استخوان بازو از درون حفره گلنوئید (دررفتگی مفصل شانه) باشد. به این نوع آسیب ها شکستگی- دررفتگی شانه میگویند.
گاهی اوقات تشخیص دررفتگی همراه با شکستگی مشکل است و در صورتیکه فقط شکستگی دیده شود و دررفتگی همراه تشخیص داده نشود درمان بیمار با عوارض زیادی همراه خواهد شد.
• خط شکستگی ممکن است یکی باشد و در این حالت استخوان بازو به دو قطعه تبدیل میشود. یکی سر استخوان و دیگر تنه استوان بازو ولی گاهی اوقات خط شکستگی بیش از یکی است و در این حال ممکن است قسمت بالایی استخوان بازو به سه یا چهار قطعه تبدیل شود.
تشخیص شکستگی گردن استخوان بازو
مهمترین علامت این شکستگی، درد در ناحیه بالای استخوان بازو و ناحیه شانه است. فشار دادن این محل با دست موجب تشدید درد میشود. حرکت شانه هم میتواند شدت درد را بیشتر کند.
گاهی اوقات و بخصوص در مواقعی که قطعات شکسته شده در هم فرو میروند، بیمار ممکن است درد زیادی را احساس نکرده و حتی بتواند شانه خود را حرکت دهد. در این شکستگی معمولا شانه متورم میشود.
علامت دیگر شکستگی گردن استخوان بازو ایجاد خونمردگی در ناحیه شانه و بازو است که معمولا بعد از گذشت چند روز از شکستگی دیده میشود.
در چند روز بعد از شکستگی وسعت این خونمردگی بتدریج بیشتر شده و به طرف پایین بازو و حتی آرنج کشیده میشود.
بیماران معمولا از دیدن وسعت خونمردگی پوستی وحشت زده میشوند ولی باید به آنها اطمینان داد که این خونمردگی پوستی نتیجه طبیعی شکستگی است و بعد از مدتی به توسط خود بدن جذب میشود.
رادیوگرافی ساده میتواند شکستگی را مشخص کند. گاهی اوقات برای مشخص شدن تعداد قطعات شکسته شده و یا میزان و جهت جابجایی قطعات از سی تی اسکن استفاده میشود.
درمان شکستگی گردن استخوان بازو
همان طور که گفته شد این نوع شکستگی بیشتر در افراد مسن ایجاد میشود. شانه این افراد تحمل زیادی به بیحرکتی ندارد به این معنی که بعد از مدت کوتاهی بیحرکتی بسرعت دچار خشکی میشود.
پس اساس درمان شکستگی های گردن استخوان بازو اینست که هر چه زودتر حرکات شانه شروع شوند. درمان این نوع شکستگی گاهی اوقات نیاز به عمل جراحی ندارد و گاهی اوقات درمان نیازمند جراحی است.
شکستگی گردن استخوان بازو در بیش از نیمی از موارد بدون جابجایی است. در این موارد درمان غیر جراحی انجام میشود.
در مواردی که قطعات شکسته شده جابجایی دارند اگر این قطعات بیش از یک سانتیمتر جابجا شده باشند یا بیش از 45 درجه زاویه دار شوند درمان نیازمند عمل جراحی است.
درمان غیر جراحی شکستگی گردن استخوان بازو
در مواردی که قطعات شکسته شده در هم فرو رفته اند و حرکت شانه بیمار درد زیادی ندارد باید هر چه زودتر حرکات شانه را شروع کرد. در این بیماران دست بیمار به توسط بانداز ولپو به گردن آویزان میشود و روزی چند مرتبه حرکات شانه انجام میشود تا از خشک شدن مفصل جلوگیری شود.
در مواردی که شکستگی ها در هم فرو رفته نیستند اندام فوقانی بیمار به توسط بانداژ ولپو به گردن آویزان و به تنه بسته میشود.
پس از 3-2 هفته که درد بیمار از بین رفت و قطعات شکسته شده تا حدودی به یکدیگر چسبیدند حرکات شانه بیمار تحت نظر پزشک یا یک فیزیوتراپ شروع میشود.
درمان جراحی شکستگی گردن استخوان بازو
در این روش پزشک ارتوپد پس از کنار زدن پوست و عضلات قطعات شکسته شده را در کنار یکدیگر قرار داده و آنها را به توسط پیچ و پلاک به یکدیگر فیکس میکند.
در افراد مسن و در مواردی که قطعات شکسته شده زیاد و با جابجایی زیاد باشند یکی از روش های جراحی، خارج کردن سر و گردن استخوان بازو و جایگزین کردن آن با یک مفصل مصنوعی است.
طبق مطالعه‌ای که این دو روش جراحی را در سالمندان مقایسه کرد، نرخ عوارض دو روش مشابه بود (حدود 15 درصد)، اما نیاز به عمل مجدد در گروه فیکساسیون داخلی (11.1 درصد) بیشتر از گروه تعویض مفصل (2.8 درصد) بود، در حالی که استقلال بعد از عمل در گروه فیکساسیون بیشتر گزارش شد.
عوارض شکستگی های گردن استخوان بازو
مهمترین عوارض این شکستگی عبارتند از
خشکی مفصل
به علت نزدیک بودن محل شکستگی به مفصل شانه احتمال ایجاد محدودیت حرکتی در این مفصل زیاد است. بخصوص در مواردی که اندام فوقانی به علت درد ناشی از شکستگی مدت زیادی بیحرکت میماند احتمال خشک شدن مفصل بسیار بالا است.
آسیب به شریان
در موارد ضربه شدید به اندام و یا به علت جابجا شدن قطعات شکسته شده ممکن است به شریان بازویی آسیب وارد شود. احتمال این آسیب بخصوص اگر شکستگی همراه با دررفتگی مفصل شانه باشد بیشتر میشود.
طبق بررسی مطالعات قبلی روی شکستگی‌های پروگزیمال استخوان بازو، آسیب عروقی همراه بین 0.09 تا 5 درصد موارد گزارش شده است. با این حال در صورت وقوع، به دلیل خطر قطع خون‌رسانی اندام، ترمیم باید ظرف حدود 4 ساعت اول انجام شود.
آسیب عصبی
گاهی اوقات شکستگی گردن استخوان بازو میتواند موجب آسیب عصب آگزیلری Axillary nerve شود.
طبق مطالعه‌ای که ارتباط میزان جابجایی تنه استخوان بازو با آسیب عصبی را بررسی کرد، در 139 بیمار بررسی‌شده 16 درصد آسیب عصبی همراه داشتند و جابجایی 40 درصد یا بیشتر بیش از 5 برابر احتمال آسیب عصبی را افزایش می‌داد.
علائم این آسیب عصبی بصورت فلج شدن عضله دلتوئید (و متعاقب آن عدم توانایی در بالا آوردن اندام فوقانی) و کاهش حس لمس در سطح بیرونی پوست شانه است. اکثر این آسیب های عصبی بعد از چند ماه بطور خود بخود بهبود میابند.
سوالات متداول
منابع:
- Increased Medial Displacement of the Humeral Shaft of at Least 40% Correlates With an Increased Incidence of Nerve Injury in Proximal Humerus Fractures – PMC
- A systematic review of proximal humerus fractures and associated vascular injuries – PMC
- Proximal Humerus Fracture – StatPearls
- The epidemiology of proximal humeral fractures – Acta Orthopaedica Scandinavica
- Outcome of geriatric proximal humeral fractures: a comparison between reverse shoulder arthroplasty versus open reduction and internal fixation – PMC
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها