سندروم تونل رادیال وقتی ایجاد میشود که عصب رادیال، به‌ویژه شاخه‌ی بین‌استخوانی خلفی آن، در مسیر عبور از تونل رادیال در آرنج و بالای ساعد تحت فشار قرار بگیرد.
علت این فشار میتواند حرکت‌های تکراری چرخاندن ساعد و باز کردن مچ دست، ساختار خاص لبه‌ی عضله‌ی سوپیناتور، ضربه‌ی مستقیم یا توده‌های داخل تونل باشد. این سندروم در مجموع بیماری نادری است.
علامت اصلی، درد مبهم در سمت خارجی آرنج و بالای ساعد است. درد معمولا کمی پایینتر از برجستگی خارجی آرنج حس میشود و با چرخاندن ساعد و باز کردن انگشت میانی در برابر مقاومت بدتر میشود. برخلاف بیشتر گیر افتادن‌های عصبی، ضعف و بی‌حسی واضح در این سندروم دیده نمی‌شود.
شباهت این بیماری با تنیس البو زیاد است و همین باعث اشتباه تشخیصی میشود. تفاوت اصلی در مکانیسم است. تنیس البو از آسیب تاندون می‌آید و سندروم تونل رادیال از فشار روی عصب.
تشخیص عمدتا بالینی است. عکس ساده و نوار عصب و عضله معمولا طبیعی‌اند و تشخیص قطعی را نمی‌دهند. مهمترین شاهد تشخیصی، از بین رفتن موقت درد بعد از تزریق بی‌حس‌کننده‌ی موضعی در تونل رادیال است.
درمان با روش‌های غیرجراحی شروع میشود. اصلاح فعالیت‌های تشدیدکننده، داروی ضدالتهاب، آتل و تزریق موضعی ستون‌های اصلی این درمان هستند. اگر علائم بعد از یک دوره‌ی مناسب درمان غیرجراحی باقی بماند، آزادسازی جراحی عصب مطرح میشود و نتیجه‌ی آن در بیشتر بیماران خوب است.
آناتومی کاربردی
از بین هر دو مهره گردنی مجاور، در هر طرف یک عصب خارج میشود که به آن ریشه عصبی Nerve root میگویند. هشت ریشه عصبی گردنی (در هر طرف گردن) در محلی که به آن شبکه بازویی میگویند با یکدیگر شبکه شده و در نهایت چند عصب از آن خارج میشوند.
سه عصب که از بقیه مهم ترند اعصاب رادیال و مدیان و اولنار هستند که تمام مسیر را از گردن تا نوک انگشتان دست طی میکنند.
عصب رادیال در ناحیه بازو از پشت استخوان بازو عبور کرده و سپس در پایینتر چرخیده و خود را به سطح خارجی آرنج میرساند. در آنجا عصب از داخل تونلی بافتی که بوسیله عضلات ساعد تشکیل شده عبور میکند.
مهمترین آنها عضله ای بنام سوپیناتور Supinator muscle است. عصب رادیال از زیر عصب سوپیناتور عبور کرده و سپس به پشت ساعد رفته و رشته های متعدد آن به عضلات آن ناحیه عصب دهی میکنند.
مسیر عصب رادیال و ساختارهای اطراف آن در صفحه‌ی آناتومی مفصل آرنج به‌طور کامل توضیح داده شده است.
علت سندروم تونل رادیال چیست
علائم سندروم تونل رادیال به علت تحت فشار قرار گرفتن عصب رادیال در ناحیه آرنج و در حین عبور از تونل رادیال ایجاد میشود. علل این فشار ممکن است هر کدام از موارد زیر باشد
- کوچک و تنگ بودن تونل
- ورزش هایی که در آن بطور مکرر حرکات چرخشی ساعد و خم کردن مچ دست انجام میشوند
- ضربه مستقیم به سطح خارجی آرنج و ساعد.
علائم سندروم تونل رادیال چیست
مهمترین علامت این بیماری احساس درد در سطح خارجی آرنج است. علائم سندروم تونل رادیال بسیار شبیه به علائم تنیس البو یا آرنج تنیس بازان است. خصوصیات درد در سندروم تونل رادیال از لحاظ زیر مانند درد تنیس البو است
- درد روی اپی کندیل خارجی آرنج (برجستگی استخوانی که در سطح خارجی آرنج و درست زیر پوست لمس میشود) است
- شدت درد با خم کردن مچ دست به پشت شدیدتر میشود
تفاوت سندروم تونل رادیال با تنیس البو چیست
تفاوت هایی هم بین این دو بیماری هست
- در تنیس البو درد درست در محلی که عضلات اکستانسور یا باز کننده ساعد به اپی کندیل خارجی میچسبند شروع میشود ولی در سندروم تونل رادیال محل درد بیشتر در 5 سانتیمتر پایینتر از اپی کندیل خارجی است یعنی جایی که عصب از داخل تونل رادیال و به عبارت دیگر از زیر عضله سوپیناتور عبور میکند.
- درد تونل رادیال بیشتر بصورت یک احساس خستگی شدید در محل است
- در سندروم تونل رادیال به علت تحت فشار قرار گرفتن عصب رادیال عضلات پشت ساعد ضعیف شده و بیمار در گرفتن و بلند کردن اشیاء دچار مشکل و ضعف میشود
یک مطالعه مروری درباره‌ی همین سندروم تاکید میکند اشتباه گرفتن سندروم تونل رادیال با آرنج تنیس‌بازان شایع است. همین مرور می‌گوید نه تصویربرداری و نه بررسی الکتریکی عصب تشخیص را قطعی نمی‌کنند و تشخیص بالینی است.
عصب اولنار هم در سمت داخلی آرنج از یک تونل تنگ رد میشود و گیر افتادن آن سندروم تونل کوبیتال نام میگیرد. برخلاف سندروم تونل رادیال، در آنجا بی‌حسی و گزگز انگشتان علامت شاخص است.
تشخیص سندروم تونل رادیال چگونه گذاشته میشود
تشخیص این بیماری مشکل است. برای بسیاری از بیماران در ابتدا تشخیص تنیس البو داده میشود. مهمترین راه تشخیص بیماری معاینه دقیق پزشک و دقت به محل درد است.
عکس ساده و نوار عصب و عضله در سندروم تونل رادیال معمولا طبیعی هستند و تشخیص قطعی را نمی‌دهند. این بررسی‌ها بیشتر برای کنار گذاشتن بیماری‌های دیگر انجام میشوند. مهمترین شاهد تشخیصی، از بین رفتن موقت درد بعد از تزریق بی‌حس‌کننده‌ی موضعی در تونل رادیال است.
در یک بررسی روی 18 بیمار مبتلا به سندروم تونل رادیال، رادیوگرافی و نوار عصب و عضله در همه‌ی بیماران طبیعی بود و فقط در 2 بیمار ام آر آی تغییر در عضله‌ی سوپیناتور نشان داد. تست باز کردن انگشت میانی در برابر مقاومت پیش از درمان در 8 بیمار از 18 نفر یعنی 44 درصد مثبت بود و بعد از درمان به 3 نفر یعنی 17 درصد رسید.
سندروم تونل رادیال بیماری نادری است و در همین بررسی شیوع آن حدود 0.03 درصد گزارش شده است.
درمان سندروم تونل رادیال چیست
درمان این بیماری مشکل است. مهمترین اقدام اولیه در درمان سندروم تونل رادیال اجتناب از انجام حرکاتی است که شدت درد را افزایش میدهند.
حرکت مکرر مچ دست به پشت موجب تشدید این بیماری میشود. چرخش مکرر مچ دست مانند پیچاندن مکرر پیچ گوشتی شدت در را بیشتر میکند. باید از هل دادن، کشیدن و گرفتن اشیاء با قدرت زیاد اجتناب کرد.
اگر در در شبها بیشتر میشود ممکن است یک آرنج بند سبک بتواند به شما کمک کند. استفاده از سرمای موضعی، استفاده از تحریک الکتریکی محل و انجام حرکات کششی عضلات ساعد اقداماتی هستند که یک فیزیوتراپ خوب میتواند در جهت کمک به بیمار از آنها بهره ببرد.
اگر بعد ار چند ماه انجام اقدامات فوق درد بیمار کاهش نیافت ممکن است پزشک معالج تصمیم به استفاده از عمل جراحی بگیرد. در حین جراحی تمام مسیری که عصب رادیال از زیر عصب سوپیناتور و از داخل تونل رادیال عبور میکند در دید جراح قرار گرفته و نقاطی که در آنها به عصب فشار وارد میشود آزاد میشوند تا فشار از روی عصب رادیال برداشته شود.
در یک مطالعه بالینی روی 25 بیمار با 26 مورد سندروم تونل رادیال، همه بیماران در ابتدا درمان غیرجراحی شدند و 16 مورد تسکین درد بلندمدت گرفتند. 9 مورد باقی‌مانده جراحی شدند و 7 نفر از آنها تسکین کامل درد پیدا کردند.
در یک بررسی 18 نفره هم 11 بیمار یعنی 61 درصد با تزریق استروئید و درمان غیرجراحی خوب شدند. از 6 بیماری که جراحی شدند 5 نفر یعنی 83 درصد نتیجه‌ی خوب گرفتند.
یک بررسی تازه‌تر درباره‌ی تزریق مایع دور عصب با هدایت سونوگرافی نشان داد از 22 بیماری که تزریق تشخیصی گرفتند، 11 نفر با این روش درمان شدند. همه‌ی آنها دست‌کم به مدت 2 سال کاملا بدون علامت ماندند و هیچ‌کدام به جراحی نیاز پیدا نکردند.
تعداد بیماران این مطالعه کم است. پس تزریق مایع دور عصب فعلا یک گزینه‌ی در حال بررسی است و جایگزین قطعی جراحی نیست.
سوالات متداول
منابع:
- Orthopedic Management of Radial Tunnel Syndrome: A Diagnostic and Treatment Dilemma – Eurasian Journal of Medicine
- Radial tunnel syndrome: diagnosis and management – Journal of Hand Surgery (British Volume)
- Radial Tunnel Syndrome: Case Report and Comprehensive Critical Review of a Compression Neuropathy Surrounded by Controversy – Hand
- Ultrasound-Guided Hydrodissection Provides Complete Symptom Resolution in Radial Tunnel Syndrome: A Case Series and Scoping Review on Hydrodissection for Radial Nerve Pathology – Current Sports Medicine Reports
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها