تاندونیت کلسیفیک به رسوب املاح کلسیم در تاندون‌های روتاتور کاف، بیشتر تاندون سوپرااسپیناتوس، گفته میشود. این رسوب با دو مکانیسم اصلی ایجاد میشود: کاهش خون‌رسانی تاندون با افزایش سن که منجر به پارگی‌های میکروسکوپی و تلاش بدن برای ترمیم آنها با رسوب کلسیم میشود، یا التهاب اولیه‌ی تاندون که به‌دنبال آن کلسیم رسوب میکند.
نکته‌ی مهم این است که در مرحله‌ی رسوب کلسیم معمولا درد کم یا وجود ندارد، و درد اصلی زمانی شروع میشود که بدن شروع به بازجذب طبیعی این کلسیم میکند. درد شانه در حرکاتی مثل بالا بردن دست به بالای سر تشدید میشود. تشخیص عمدتا با رادیوگرافی ساده انجام میشود.
درمان معمولا با استراحت، داروهای ضدالتهاب و فیزیوتراپی شروع میشود. در موارد مقاوم، دو روش موثر اصلی وجود دارد: سوزن‌درمانی (بربوتاژ) با گاید سونوگرافی که رسوب کلسیم را آسپیره و می‌شوید، یا شوک‌ویو تراپی که غیرتهاجمی‌تر است. هر دو روش رضایت بالایی در بیماران ایجاد میکنند. در موارد بسیار نادر و مقاوم به همه‌ی درمان‌ها، جراحی آرتروسکوپی برای برداشتن رسوب کلسیم در نظر گرفته میشود.
آناتومی کاربردی
در بیماری تاندونیت کلسیفیک Calcific tendonitis کلسیم در تاندون های روتاتور کاف رسوب میکند. روتاتور کاف تعدادی عضله در اطراف شانه هستند که به سر استخوان بازو چسبیده و آنرا در داخل حفره گلنوئید پایدار نگه میدارند.
عضلات روتاتور کاف شامل چهار عضله سوپرااسپیناتوس، اینفرااسپیناتوس، ترس مینور و ساب اسکاپولاریس است. رسوب کلسیم در این بیماری بیشتر در تاندون عضله سوپرااسپیناتوس ایجاد میشود.
طبق یک مطالعه روی بیماران مبتلا به رسوب کلسیم تاندون روتاتور کاف، این بیماری در حدود 2.7 تا 10 درصد افراد بدون درد شانه و تا 40 درصد بیماران دارای درد شانه دیده میشود.
این بیماری بیشتر در زنان با نسبت تقریبی 2 به 1 نسبت به مردان رخ می‌دهد و در 87 درصد موارد تاندون سوپرااسپیناتوس را درگیر میکند.
تاندونیت کلسیفیک چگونه بوجود میاید
تاندونیت کلسیفیک یا رسوب کلسیم در تاندون شانه با دو مکانیسم ایجاد میشود.
♦ با افزایش سن جریان خون روتاتور کاف کاهش یافته و بدنبال آن تاندون ضعیف میشود. بدنبال این ضعف، با هر حرکتی که در شانه ایجاد میشود رشته های تشکیل دهنده تاندون ریش ریش و خراب شده و در آنها پارگی هایی ایجاد میشود.
این پارگی ها در ابتدا ظریف و میکروسکوپی است و بتدریج این پارگی ها بیشتر و بیشتر میشوند. بدن سعی میکند این پارگی ها را ترمیم کند و در حین روند ترمیم، املاح کلسیم بر روی تاندون رسوب میکنند.
♦ به عللی تاندون روتاتور کاف ملتهب میشود. بدنبال این التهاب املاح کلسیم در تاندون رسوب میکنند. بعد از مدتی این کلسیم به توسط خود بدن مجددا جذب میشود. در حین جذب کلسیم، درد زیادی در ناحیه شانه ایجاد میشود. بعد از آن التهاب تاندون بتدریج کم شده و بهبود میابد.
اینکه به چه علت در این وضعیت ها کلسیم بر روی تاندون رسوب میکند مشخص نیست.
طبق یک مطالعه‌ی تصویربرداری با ام‌آرآی که تاندونیت کلسیفیک و پارگی روتاتور کاف را مقایسه کرد، شیوع پارگی روتاتور کاف در گروه دارای رسوب کلسیم، یعنی 23.4 درصد، حتی کمتر از گروه بدون رسوب کلسیم، یعنی 37.2 درصد، بود و ارتباط مشخصی بین محل رسوب کلسیم و محل پارگی پیدا نشد.
علائم تاندونیت کلسیفیک چیست
در حین رسوب کلسیم در تاندون شانه دردی در ناحیه شانه وجود ندارد و یا شدت درد کم است و درد زمانی شروع میشود که بدن شروع به بازجذب آن میکند. درد شانه در مبتلایان به تاندونیت کلسیفیک موجب میشود بیمار شانه خود را کمتر حرکت دهد.
این درد در حرکات شانه مثل بالا بردن دست به بالای سر بیشتر میشود. درد در شانه بیمار ممکن است آنقدر شدید شده که مانع خوابیدن فرد شود.
تشخیص این بیماری معمولا با رادیوگرافی ساده از شانه است که رسوب کلسیم در تاندون شانه بصورت لکه های سفیدی در بالای سر استخوان بازو دیده میشود.
درمان تاندونیت کلسیفیک چیست
درمان تاندونیت کلسیفیک یا رسوب کلسیم در تاندون شانه، در ابتدا استفاده از اقدامات غیر جراحی، مانند کاهش فعالیت های بدنی و دادن استراحت به شانه، بصورت محدود کردن حرکات آن است. استفاده از داروهای ضد التهابی مانند پیروکسیکام و یا بروفن در این زمان میتواند موجب کاهش درد شود.
اقدام دیگری که ممکن است به توسط پزشک انجام شده و درد بیمار را کاهش دهد خروج کلسیم است.
پزشک ارتوپد از طریق سوزن مقداری سرم را به درون محل تجمع املاح کلسیم تزریق کرده و سپس سعی میکند آنها را از طریق همان سوزن بیرون بکشد.
فیزیوتراپی تاندونیت کلسیفیک بصورت استفاده از گرما یا سرما، اولتراسوند، شوک ویو تراپی Shock wave therapy هم ممکن است درد بیمار را کاهش دهند. اولتراسوند، شوک ویو تراپی ممکن است بتوانند با تبدیل کردن کلسیم رسوب کرده به تکه های بسیار ریز موجب شوند تا بدن بتواند آنها را بهتر جذب کند.
طبق یک مطالعه که سوزن‌درمانی زیر گاید سونوگرافی را با شوک‌ویو تراپی مقایسه کرد، هر دو روش در پیگیری یک‌ساله رضایت بالایی ایجاد کردند. اندازه‌ی رسوب کلسیم در گروه سوزن‌درمانی به‌طور میانگین 13 میلی‌متر کاهش یافت در برابر 6.7 میلی‌متر در گروه شوک‌ویو تراپی، و فقط 22 درصد از بیماران سوزن‌درمانی به درمان تکمیلی نیاز داشتند در برابر 41 درصد گروه شوک‌ویو تراپی.
طبق بررسی مطالعات قبلی روی 1,160 بیمار در 19 مطالعه، در بین روش‌های غیرجراحی، تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) با احتمال 85 درصد بهترین بهبود عملکرد شانه را داشت و شست‌وشوی رسوب با EDTA با احتمال 66 درصد بهترین کاهش درد را نشان داد.
در صورتی که اقدامات ذکر شده نتواند درد ناشی از تاندونیت کلسیفیک را کاهش دهد اقدام به عمل جراحی میشود. در این جراحی که معمولا با کمک آرتروسکوپ صورت میگیرد کلسیم رسوب کرده در تاندون شانه خارج میشود.
سوالات متداول
منابع:
- The Impact of Minimally Invasive Treatment for Rotator Cuff Calcific Tendinitis on Self-Reported Work Ability and Sick Leave – PMC
- Relationship between calcific tendinopathy and rotator cuff tear on shoulder magnetic resonance imaging: case-controlled comparison – PMC
- Comparing Ultrasound-Guided Needling Combined With a Subacromial Corticosteroid Injection Versus High-Energy Extracorporeal Shockwave Therapy for Calcific Tendinitis of the Rotator Cuff – PubMed
- Efficacy of Conservative Approaches on Pain Relief and Function in Patients With Rotator Cuff Calcific Tendinopathy – PMC
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها