کندروسارکوم تومور بدخیم بافت غضروفی استخوان است که بیشتر در بالغین دیده میشود و برخلاف بسیاری از سرطان های دیگر استخوان، به شیمی درمانی و پرتودرمانی نسبتا مقاوم است. این تومور میتواند از ابتدا سرطانی باشد یا گاهی از یک تومور خوش خیم غضروفی به نام انکندروم بوجود بیاید.
علامت اصلی آن درد است که ممکن است شبانه یا با فشار به استخوان مبتلا بیشتر شود، همراه با تورم موضعی و گاهی محدودیت حرکت مفصل. تشخیص با تصویربرداری مثل رادیوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی آغاز و با نمونه برداری بافتی توسط پاتولوژیست قطعی میشود.
چون این تومور به داروهای شیمی درمانی و پرتودرمانی به خوبی پاسخ نمیدهد، جراحی و برداشتن کامل تومور با حاشیه ای از بافت سالم، درمان اصلی آن است. پیش آگهی کندروسارکوم یکسان نیست و کاملا به درجه بافت شناسی تومور، وجود متاستاز، سن بیمار و محل آن بستگی دارد، به همین دلیل درجه بندی دقیق توسط پاتولوژیست اهمیت زیادی دارد.
کندروسارکوم Chondrosarcoma یک تومور بدخیم یا سرطان بدخیم استخوان است که جنس سلول های سازنده آن از غضروف است. این تومور میتواند در داخل استخوان یا در سطح آن تشکیل شود. سن بروز آن در بالغین است و بندرت در نوجوانان و جوانان دیده میشود.
این تومور معمولاً رشد آرامی داشته و بیشتر در استخوان های لگن، شانه و ران و بازو دیده میشود. گاهی اوقات در بیمارانی که تومور خوش خیم غضروفی به نام انکندروم دارند ممکن است این تومور سرطانی بوجود آید.
کندروسارکوم گاهی بدنبال بدخیم شدن ضایعات غضروفی خوش خیم مثل استئوکندروم یا انکندروماتوز متعدد ایجاد میشود و در دسته کلی تر تومورهای استخوان و بافت نرم قرار میگیرد.
علائم کندروسارکوم
درد مهمترین علامت این تومور است که ممکن است در شب یا حین فشار دادن به استخوان مبتلا بیشتر شود. گاهی تورم در اندام و در محل تومور دیده میشود. گاهی استخوان مبتلا در محل تومور آنقدر ضعیف میشود که در اثر یک ضربه کوچک شکسته میشود.
وقتی تومور در اندام تحتانی است ممکن است موجب لنگش شود و وقتی نزدیک مفصل است ممکن است محدودیت حرکتی ایجاد کند. اگر در لگن بروز کند ممکن است موجب فشار به مجاری ادراری و ایجاد علائمی مثل تکرر ادرار کند.
تشخیص کندروسارکوم
پزشک ارتوپد از رادیوگرافی ساده، سی تی اسکن، ام آر آی، اسکن استخوانی برای تشخیص و بررسی توده سرطانی استفاده میکند.
نمونه برداری از توده استخوانی و بررسی آن توسط پاتولوژیست تشخیص قطعی را مشخص میکند. گاهی سلول های سرطانی به ریه کسترش پیدا میکنند پس رادیوگرافی از قفسه سینه ممکن است به تشخیص کمک کند.
درمان کندروسارکوم
مهمترین روش های درمانی کندروسارکوم عبارتند از :
شیمی درمانی
شیمی درمانی تاثیر زیادی در کندروسارکوم ندارد ولی در بعضی موارد که تومور خیلی مهاجم است بکار برده میشود.
جراحی
در حین جراحی بافت سرطانی با مقداری از استخوان سالم اطرافش برداشته میشود. محل خالی شده یا با یک فلز که به جای استخوان گذاشته میشود جایگزین میشود ( مثلاً استفاده از مفصل مصنوعی وقتی تومور در نزدیک مفصل بوده است) و یا از پیوند استخوان برای جایگزین شدن استخوان از دست رفته استفاده میشود.
گاهی اوقات وسعت رشد تومور آنقدر زیاد است که به مناطق زیادی از اندام منتشر شده است و یا عروق و اعصاب اندام را به شدت آسیب زده است. در این موارد ممکن است بهترین راه برای بیمار قطع عضو باشد.
درجه‌بندی و پیش‌آگهی کندروسارکوم
کندروسارکوم یک بیماری یکسان نیست و طیف وسیعی از تومورهای کم تهاجم تا بسیار تهاجمی را دربرمیگیرد. تعیین دقیق درجه بافت شناسی تومور توسط پاتولوژیست، نقش تعیین کننده ای در پیش بینی روند بیماری و انتخاب روش درمان دارد.
طبق یک مطالعه روی 87 بیمار مبتلا به کندروسارکوم مرکزی معمولی، بقای کلی 5 ساله 79 درصد و بقای 10 ساله 75 درصد بود. درجه بالاتر تومور، وجود متاستاز، سن بیشتر بیمار و محل لگن، بقا را به طور مهمی کمتر کردند، در حالی که حاشیه جراحی فقط بر خطر عود موضعی اثر داشت نه بر بقای کلی.
کندروسارکوم مرکزی معمولی شایعترین زیرگروه است و حدود یک چهارم تومورهای اولیه استخوان در بزرگسالان را تشکیل میدهد. نوع نادر و تهاجمی «دیفرانسیه شده» زمانی ایجاد میشود که یک تومور درجه پایین به سارکوم پرگرید تبدیل شود. این تومور نسبتا به شیمی درمانی و پرتودرمانی مقاوم است و برداشتن جراحی با حاشیه وسیع درمان اصلی آن باقی مانده است.
در مطالعه دیگری روی 87 بیمار کندروسارکوم، بهترین بقای 5 ساله (78.3 درصد) در بیمارانی دیده شد که تومور با حاشیه جراحی کاملا تمیز (R0) برداشته شده بود. بقا در بیماران متاستاتیک در پیگیری 10 ساله حدود 4 برابر کمتر از بقیه بود و بهترین نتیجه در زیرگروه نادر «سلول روشن» (clear cell) دیده شد.
طبق بررسی زیرگروه های غیرکلاسیک کندروسارکوم در ثبت ملی سرطان آمریکا، میانه بقا در نوع جنب قشری 97 ماه، نوع سلول روشن 79 ماه، نوع میکسوئید 60 ماه، نوع مزانشیمال 33.5 ماه و نوع دیفرانسیه شده تنها 11 ماه بود. در همه این زیرگروه ها، وجود متاستاز در زمان تشخیص تنها عامل مشترکی بود که بقا را کاهش میداد.
طبق یک بررسی بالینی، کندروسارکوم مرکزی معمولی یک طیف پیوسته از تومورهای درجه پایین که رفتاری تقریبا خوش خیم دارند تا تومورهای درجه بالا و مهاجم است. افتراق تومور درجه پایین از انکندروم و افتراق درجه متوسط از درجه بالا دشوار است، به همین دلیل درمان در مرکز تخصصی سارکوم با تیم چند رشته ای بهترین نتیجه را میدهد.
سوالات متداول
منابع:
- Survival and prognostic factors in conventional central chondrosarcoma – BMC Cancer
- Biology and Management of High-Grade Chondrosarcoma: An Update on Targets and Treatment Options – International Journal of Molecular Sciences
- Evaluation of prognostic factors affecting survival in chondrosarcoma treatment and comparison with literature – Joint Diseases and Related Surgery
- Survival and Prognosis of Chondrosarcoma Subtypes: SEER Database Analysis – Journal of Orthopaedic Research
- Chondrosarcoma: A Clinical Review – Journal of Clinical Medicine
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها