تورشن تیبیا یا چرخش ساق به داخل حالتی است که در آن استخوان درشت‌نی (تیبیا) در دوران جنینی به سمت داخل چرخیده است. چون مچ و کف پا هم به این استخوان متصل‌اند، همین چرخش باعث میشود بچه هنگام راه رفتن کف پایش را به سمت داخل بگذارد.
این چرخش در همه بچه ها تا حدودی طبیعی است و با افزایش سن به تدریج کاهش میابد و اصلاح میشود. تورشن تیبیا زمانی بیماری محسوب میشود که این چرخش بیش از حد طبیعی باقی بماند.
اکثر بچه ها نیازی به درمان فعال ندارند و فقط باید تحت نظر باشند تا با رشد بچه برطرف شود. اسپلینت و کفش های مخصوص هم روی این تغییر شکل مادرزادی اثری ندارند.
در موارد نادری که چرخش استخوان تیبیا زیاد باقی بماند و مشکل واقعی در راه رفتن بسازد، جراحی استئوتومی مطرح میشود. در این عمل جراح استخوان تیبیا را در بالای مچ پا میشکند و بعد از اصلاح چرخش، قطعات استخوانی را با پیچ و پلاک در جای مناسب ثابت میکند تا به هم جوش بخورند.
تورشن تیبیا چیست و چه سنی طبیعی است
چرخش استخوان تیبیا به داخل در همه بچه ها تا سن دو سالگی تا حدودی وجود دارد که با بالا رفتن سن این چرخش کاهش میابد و منظور از این بیماری وقتی است که این چرخش بیش از حد طبیعی شود.
این بیماری در اکثر بچه ها تا سن دو سالگی و در اکثر قریب به اتفاق آنها تا قبل از سن مدرسه بطور خودبخود خوب میشود. اسپلینت، کفش های مخصوص و ورزش و نرمش هیچ تاثیری بر روی این تغییر شکل مادرزادی ندارد.
طبق یک مطالعه منتشر شده در Surgical management of persistent intoeing gait due to increased internal tibial torsion in children در Journal of Pediatric Orthopaedics، این چرخش در بچه های در حال رشد خیلی دیده میشود و در بیشتر موارد با رشد بچه خودبخود برطرف میشود. فقط بخش کوچکی از بچه هایی که این حالت در آنها باقی میماند و مشکل واقعی در راه رفتن میسازد کاندید عمل جراحی هستند.
تورشن تیبیا یکی از سه علت شایع راه رفتن با پنجه رو به داخل در بچه هاست. طبق یک مقاله منتشر شده در Lower Extremity Abnormalities in Children در American Family Physician، دو علت دیگر این وضعیت متاتارسوس ادکتوس در کف پا و آنته‌ورژن استخوان ران در لگن هستند که هر دو معمولا با رشد بچه خودبخود اصلاح میشوند.
برای آشنایی بیشتر با این دو علت دیگر این مقاله را بخوانید. تورشن تیبیا گاهی همزمان با زانوی پرانتزی هم دیده میشود و هر دو از موضوعات رایج کلینیک زانو و ساق هستند.
چه زمانی تورشن تیبیا نیاز به درمان دارد
اگر چرخش استخوان درشت نی بچه تا بعد از 10 سالگی به اندازه کافی اصلاح نشود و بچه به خاطر این چرخش زیاد مشکل فراوانی در راه رفتن داشته باشد نیاز به تصحیح چرخش با استفاده از عمل جراحی دارد.
این عمل جراحی معمولا موقعی انجام میشود که مقدار چرخش باقیمانده در استخوان تیبیا بیش از 35 درجه باشد
طبق یک مطالعه بر روی 68 اندام منتشر شده در Comparison of clinical with CT based evaluation for tibial torsion در Journal of Clinical Orthopaedics and Trauma، دو روش ساده معاینه بالینی همبستگی خیلی بالایی با سی تی اسکن داشتند، 0.848 برای زاویه ران به پا و 0.889 برای محور زانو به مچ. یعنی برای اندازه گیری چرخش ساق در بیشتر بچه ها نیازی به سی تی اسکن نیست.
درمان جراحی تورشن تیبیا (استئوتومی)
جراحی با انجام استئوتومی است بدین معنا که پزشک جراح استخوان تیبیا را در بالای مچ پا شکانده و پس از تصحیح چرخش قطعات استخوانی را در وضعیت مناسب به توسط پیچ و پلاک به هم فیکس کرده تا جوش بخورند.
طبق یک مطالعه منتشر شده در Rotation or derotation osteotomy of the tibia در Operative Orthopadie und Traumatologie، جراحی چرخشی ساق در بچه های زیر 3 سال انجام نمیشود و معمولا فقط بالای 10 سالگی و آن هم وقتی انحراف باقی مانده و مشکل واقعی در راه رفتن ساخته باشد مطرح میشود. بعد از عمل حدود 4 تا 5 هفته گچ لازم است و پلاک معمولا یک سال بعد خارج میشود.
سوالات متداول
منابع:
- Surgical management of persistent intoeing gait due to increased internal tibial torsion in children – Journal of Pediatric Orthopaedics
- Lower Extremity Abnormalities in Children – American Family Physician
- Comparison of clinical with CT based evaluation for tibial torsion – Journal of Clinical Orthopaedics and Trauma
- Rotation or derotation osteotomy of the tibia – Operative Orthopadie und Traumatologie
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها