کوفتگی پاشنه پا چگونه موجب درد پاشنه پا میشود

کوفتگی پاشنه پا، که به آن Heel Bruise یا Fat Pad Contusion هم گفته می‌شود، عارضه‌ای است که بیشتر در ورزشکاران و بر اثر ضربات مکرر به پاشنه پا در حین فعالیت‌های ورزشی ایجاد می‌شود.

زمانی که ضرباتی که در حین راه رفتن، دویدن یا پریدن به پاشنه وارد می‌شود بیش از تحمل بافت چربی محافظ زیر پاشنه باشد، به این بافت آسیب وارد شده و باعث کوفتگی و درد پاشنه می‌گردد.

این عارضه با درد موضعی و ناگهانی دقیقاً در محل ضربه مشخص می‌شود که با فشار مستقیم یا راه رفتن روی سطح سخت تشدید می‌شود. این ویژگی آن را از خار پاشنه، که درد آن بیشتر در اولین قدم‌های صبح شدید است، متمایز می‌کند.

عواملی مانند پوشیدن کفش نامناسب بدون کاهنده ضربه، راه رفتن یا دویدن روی سطوح سخت، و کاهش طبیعی ضخامت بافت چربی پاشنه در افراد مسن، احتمال بروز این عارضه را افزایش می‌دهند.

درمان کوفتگی پاشنه معمولاً شامل استراحت، کاهش فعالیت‌های فشار بر پاشنه، استفاده از کفی‌های نرم محافظ زیر پاشنه، و در صورت نیاز داروهای ضدالتهاب است. در بیشتر موارد، این عارضه با رعایت این نکات و گذشت زمان به‌طور کامل بهبود می‌یابد.

---

در حین راه رفتن و دویدن، اولین جایی از پا که به زمین برخورد میکند پاشنه پا است و این موجب میشود بیشترین فشار به استخوان پاشنه یا کالکانه وارد شود.

در زیر استخوان پاشنه و در بین استخوان و پوست، بافت چربی محکمی وجود دارد که مانند یک بالشتک عمل کرده و وظیفه اصلی آن اینست که در موقع برخورد پاشنه به زمین نیروهای وارده به استخوان را مستهلک کند.

اگر ضرباتی که در حین راه رفتن، دویدن و یا جهیدن به پاشنه وارد میشود بیش از تحمل این بافت ها با شد به آنها آسیب وارد میشود و این آسیب موجب کوفتگی و درد پاشنه پا میشود.

کوفتگی پاشنه پا ممکن است بدنبال یک ضربه شدید به پاشنه پا ایجاد شود و یا ممکن است بر اثر ضربات خفیف ولی مکرر بوجود آید.

علائم و تفاوت کوفتگی پاشنه با خار پاشنه

کوفتگی پاشنه با درد موضعی و ناگهانی در مرکز پاشنه، دقیقاً در محل ضربه، مشخص می‌شود که با فشار مستقیم یا راه رفتن روی سطح سخت تشدید می‌شود.

این توصیف دقیقا با تعریف سندرم بالشتک چربی پاشنه در Heel Pain: Diagnosis and Management – American Family Physician مطابقت دارد که آن را با «درد عمیق و کبودی‌مانند در مرکز پاشنه» توصیف می‌کند.

برخلاف خار پاشنه که درد آن معمولاً در اولین قدم‌های صبح شدیدتر است و به‌تدریج در طول روز کاهش می‌یابد، درد کوفتگی پاشنه بیشتر به فعالیت و فشار مستقیم روی همان نقطه وابسته است و در حالت استراحت معمولاً بهتر می‌شود.

کبودی خفیف و حساسیت به لمس مستقیم هم از نشانه‌های شایع کوفتگی پاشنه است. طبق Heel fat pad syndrome beyond acute plantar fasciitis – Foot، آتروفی بالشتک چربی پاشنه دومین علت شایع درد پاشنه بعد از فاشئیت پلانتار است.

این تمایز بالینی، در کنار توجه به سایر نواحی کف پا، به انتخاب روش درمانی مناسب کمک می‌کند. طبق Plantar and medial heel pain: diagnosis and management – Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons، بیشتر علل درد زیرین پاشنه با روش‌های غیرجراحی قابل کنترل‌اند. در کودکان و نوجوانان، به‌جای کوفتگی پاشنه، بیشتر باید به بیماری سیور فکر کرد که در سنین رشد بروز می‌کند.

شرایط زیر موجب افزایش احتمال بروز کوفتگی پاشنه پا میشود

• وزن زیاد
• سن
• کفش نامناسب
• افزایش شدت ورزش

• زمین سخت و ناهموار
• ورزش با پای برهنه

طبق Diagnosing heel pain in adults – American Family Physician، شرح حال دقیق و معاینه بالینی برای افتراق میان علل مختلف درد پاشنه اهمیت زیادی دارد.

درمان کوفتگی پاشنه چیست

مهمترین اقدامات درمانی عبارتند از

• سرد کردن محل درد هر ساعت 15 تا 20 دقیقه
• استفاده از دو عصای زیر بغل و نکذاشتن پای آسیب دیده به زمین برای چند روز تا وقتی که درد پاشنه از بین برود
• امتناع از انجام فعالیت های شدید ورزشی برای چند هفته
• استفاده از داروهای ضد التهابی

بعد از کاهش درد شدید اولیه، بیمار باید تا چند هفته از کفی های مخصوصی در زیر پاشنه و داخل کفش استفاده کند. برگشت به فعالیت های ورزشی باید بتدریج و با احتیاط باشد وگرنه ممکن است کوفتگی پاشنه مجددا عود کند.

منابع:

• Heel fat pad syndrome beyond acute plantar fasciitis – Foot (Edinburgh)
• Plantar and medial heel pain: diagnosis and management – Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons
• Diagnosing heel pain in adults – American Family Physician
• Heel Pain: Diagnosis and Management – American Family Physician