سندروم تقاطع نوعی تاندونیت است که در محل تلاقی دو گروه تاندونی ساعد، چند سانتی‌متر بالاتر از مچ دست، ایجاد میشود. در این محل تاندون‌های عضلات دورکننده بلند و اکستنسور کوتاه شست از روی تاندون‌های اکستنسور مچ عبور میکنند و حرکات تکراری مچ باعث اصطکاک و التهاب در این ناحیه میشود.
این بیماری بیشتر در ورزشکارانی دیده میشود که حرکات تکراری و یکنواخت مچ انجام میدهند، مانند وزنه‌برداران، پاروزنان و اسکی‌بازان، اما در افرادی با کارهای دستی تکراری هم ممکن است رخ دهد. مهمترین علامت، درد در محلی است که این دو گروه تاندونی روی هم حرکت میکنند، گاهی همراه با تورم و صدای مشخص هنگام حرکت مچ. این وضعیت گاهی با بیماری دکرون اشتباه گرفته میشود، اما محل درد در سندروم تقاطع بالاتر از مچ دست است.
درمان معمولا غیرجراحی است و شامل استراحت، آتل‌بندی، داروهای ضدالتهاب و در موارد مقاوم تزریق کورتیکواستروئید میشود. جراحی به‌ندرت لازم است و فقط زمانی مطرح میشود که علائم با درمان محافظه‌کارانه بهبود پیدا نکند.
سندروم یا بیماری تقاطع Intersection syndrome بیشتر در کسانی که حرکات مکرر و یکنواخت در مچ دست انجام میدهند مانند وزنه برداران، پاروزنان و یا اسکی بازان و بیل زدن زیاد، دیده شده و موجب بروز درد در مچ دست و ساعد میشود.
این بیماری اولین بار در سال 1841 توصیف شد و نام امروزی‌اش در سال 1978 در کلینیک مایو ساخته شد. نام‌های تاریخی دیگرش هم جالب‌اند، «مچ پاروزن»، «سندروم عبور متقاطع» و «پری‌تندینیت کرپیتانس»، که این آخری دقیقا به همان صدای مالش یا کریپیتوس اشاره دارد که بیماران هنگام حرکت مچ احساس میکنند.
طبق StatPearls، محل دقیق این تقاطع حدود 4 تا 6 سانتی‌متر بالاتر از برجستگی لیستر (یک برجستگی استخوانی مشخص پشت مچ) است. یک مطالعه‌ی تصویربرداری در Skeletal Radiology این فاصله را روی ده ساعد جسد، بین 3.5 تا 4.8 سانتی‌متر با میانگین 4.18 سانتی‌متر اندازه‌گیری کرد.
آناتومی کاربردی مچ دست
محل درد مچ دست در سندروم یا بیماری تقاطع حدود سه انگشت بالاتر از مچ دست و بر روی استخوان رادیوس یا زند زبرین است. در این محل دو تاندون که در پایینتر به شست دست متصل میشوند از روی یکدیگر عبور کرده و با هم تقاطع دارند. این دو تاندون عبارتند از
- تاندون بار کننده کوتاه شست Extensor pollicis brevis
- تاندون دور کننده بلند شست Abductor pollicis longus
عضلات این تاندون ها در ناحیه ساعد قرار دارند. انتهای پایینی این عضلات تبدیل به تاندون شده و این دو تاندون به قاعده شست دست متصل شده و موجب باز شدن و دور شدن آن از دیگر انگشتان میگردند.
بجز این دو تاندون، تاندون های زیاد دیگری از اطراف مچ دست عبور میکنند. دور تا دور تاندون ها در غلاف نازکی از بافت خاصی به نام سینوویال وجود دارد که موجب میشود آنها به راحتی بر روی یکدیگر و بر روی استخوان زیرین حرکت و لغزش داشته باشند و با کمترین اصطکاک حرکت کنند.
برای آشنایی کامل‌تر با تاندون‌ها و استخوان‌های این ناحیه، آناتومی مچ دست را هم بخوانید.
علت سندروم تقاطع چیست
وقتی مچ دست زیاد حرکت میکند و حرکات مکرر و مداوم و یکنواختی داشته باشد دو تاندون ذکر شده مداوما بر روی یکدیگر ساییده میشوند.
این سایش موجب تورم غلاف سینوویال اطراف آنها شده و در دراز مدت این غلاف کلفت میشود. این تورم و کلفتی و التهاب موجب بروز درد بر روی تاندون ها میشود.
در اسکی بازان که با چوب اسکی محکم بر روز زمین برفی ضربه میزنند تا به جلو بروند، در پارو زنان که مکررا در هنگام حرکت دادن پارو مچ را حرکت میدهند،
در کسانی که وزنه های سنگین را مرتبا بلند کرده یا بر روی زمین میکشند، در کسانی که زیاد با بیل کار میکنند و در بسیاری کارها و فعالیت های ورزشی دیگر حرکات مکرر مچ دست موجب ساییده شدن این دو تاندون بر روی هم و التهاب غلاف سینوویال آن میشوند.
طبق StatPearls، تاندون‌های کمپارتمان اول یعنی ابداکتور بلند و اکستنسور کوتاه شست، از روی تاندون‌های کمپارتمان دوم یعنی اکستنسور کارپی رادیالیس طویل و کوتاه رد میشوند و اصطکاک همین عبور، علت اصلی التهاب است. بعضی پژوهشگران معتقدند این بیماری ممکن است فقط مشکل کمپارتمان دوم باشد، بدون دخالت واقعی کمپارتمان اول.
طبق یک بررسی دیگر در Clinics in Sports Medicine، سندروم تقاطع یکی از تاندینوپاتی‌های شایع دست و مچ در ورزشکاران است و معمولا در کنار بیماری دکرون بررسی میشود.
علائم سندروم تقاطع چیست
مهمترین علامت این بیماری درد در محلی است که دو تاندون بر روی یکدیگر حرکت میکنند. این درد در حدود سه بند انگشت بالاتر از مچ دست و بر روی استخوان رادیوس یا زند بالایی احساس میشود. درد ممکن است به شست و یا به بالای ساعد هم تیر بکشد. ناحیه درد ممکن است متورم شود.
بیمار در حین حرکت دادن مچ دست ممکن است صدای جیر جیر احساس کند که نتشی از مالیده شدن تاندون ها بر روی هم است.
طبق یک مطالعه‌ی تصویربرداری در Skeletal Radiology، پروتکل استاندارد MRI مچ دست این ناحیه را اصلا پوشش نمی‌دهد. به همین دلیل وقتی به سندروم تقاطع شک می‌رود، باید صریحا خواسته شود تصویربرداری ساعد هم انجام شود.
علائم این بیماری بسیار شبیه بیماری دکرون De Quervain است. در هر دو این بیماری درد و تورم وجود دارد. با این حال درد بیماری دکرون درست بر روی مچ دست احساس میشود در حالیکه در سندروم تقاطع محل حداکثر درد کمی بالاتر و حدود سه بند انگشت بالاتر از مچ دست است.
درمان سندروم تقاطع چیست
مهمترین اقدامات درمانی عبارتست از
- تغییر در شکل انجام فعالیت هایی که موجب افزایش شدت درد میشوند
- استراحت مکرر در بین حرکات مداوم مچ دست
- حتی الامکان انجام ندادن حرکات مکرر مچ دست
- استفاده از بریس های مخصوص
- داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ناپروکسن و بروفن
- تزریق کورتیکوستروئید به توسط پزشک معالج در غلاف سینوویال اطراف تاندون
این بیماری بندرت نیاز به عمل جراحی پیدا میکند. با این حال در صورتیکه رعایت تمامی موارد ذکر شده بعد از چند ماه تنواند پاسخ درمانی مناسبی را ایجاد کند و درد بیمار همچنان ادامه داشته باشد عمل جراحی بصورت برداشتن غلاف سینوویال ملتهب شده انجام میشود.
طبق یک بررسی در Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons، درمان تاندینوپاتی‌های دست و مچ از جمله سندروم تقاطع معمولا با آتل‌بندی، تزریق یا فیزیوتراپی شروع میشود و فقط در صورت نیاز با آزادسازی جراحی تکمیل میشود.
سوالات متداول
منابع:
- Intersection Syndrome – StatPearls
- Intersection syndrome: MR imaging with anatomic comparison of the distal forearm – Skeletal Radiology
- Hand and Wrist Tendinopathies – Clinics in Sports Medicine
- Tendinopathies of the Hand and Wrist – Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها