پارگی لابروم لگن بر اثر گیر کردن بافت لابروم بین سر استخوان ران و لبهی حفره استابولوم رخ میدهد. این گیر کردن که ایمپینجمنت نامیده میشود، معمولا زمانی پیش میآید که ران خم شده و به داخل میچرخد، مانند زمینخوردن، تصادف، یا ورزشهایی مثل فوتبال، ژیمناستیک، باله و گلف.
تغییرات مادرزادی در شکل سر استخوان ران یا لبهی استابولوم، و همچنین سابقهی بیماریهایی مانند لگ پرتس یا لغزش سر استخوان ران، احتمال این پارگی را افزایش میدهند. پارگی معمولا نتیجهی ضربات مکرر است، نه یک ضربهی واحد، هرچند گاهی همزمان با دررفتگی مفصل ران رخ میدهد.
این بیماری بیشتر در سنین 20 تا 40 سالگی دیده میشود و بیشتر در قسمت جلو و بالای مفصل رخ میدهد. درمان بستگی به شدت علائم دارد و از روشهای محافظهکارانه (کاهش فعالیت، فیزیوتراپی) تا جراحی آرتروسکوپی برای ترمیم یا بازسازی لابروم متغیر است.
پارگی لابروم لگن از علل مهم درد در ناحیه کشاله ران است و میتواند بدنبال آسیب های ورزشی ایجاد شود. این بیماری میتواند موجب صدا دادن مفصل ران شود.
آناتومی لابروم مفصل ران در ناحیه لگن
لابروم یک بافت شبیه لاستیک سفت ولی قابل انعطاف است که خصوصیات بافتی آن بصورت ترکیبی از لیگامان و غضروف است. یعنی هم خواص غضروف و هم را لیگامان دارد.
این بافت دور تا دور لبه حفره استابولوم میچسبد و به حفظ پایداری سر استخوان ران در داخل حفره استابولوم کمک میکند. پس لابروم بافتی است که موجب پایداری مفصل ران میشود.
پارگی لابروم لگن چگونه ایجاد میشود
پارگی لابروم لگن براثر گیر کردن بین دو استخوان است. گاهی اوقات در حین فعالیت های شدید بدنی و ورزشی لابروم بین سر استخوان ران و لبه حفره استابولوم گیر کرده و بین این دو استخوان بر اثر فشار پاره میشود.
گیر کردن لابروم بین سر استخوان ران و لبه استابولوم را ایمپینجمنت Impingement مینامند و معمولا موقعی پیش میاید که ران خم شده و به داخل میچرخد.
این اتفاق در هنگام زمین خوردن، سر خوردن، تصادف وسایل نقلیه و ورزش هایی مانند فوتبال و ژیمناستیک، باله، گلف، دویدن بیشتر اتفاق میفتد.
گاهی اوقات شکل سر استخوان ران و یا شکل لبه استابولوم بطور مادرزادی طوری است که کمی برجسته تر بوده و در نتیجه احتمال گیر کردن لابروم و پارگی آن را بیشتر میکند.
تغییراتی که در اثر بیماری لگ پرتس یا در بیماری لغزش سر استخوان ران ایجاد شده است میتواند احتمال بروز این پارگی را بیشتر کند.
بررسی رادیوگرافی ساده لگن در بیمارانی که پارگی لابروم داشتند نشان داد 87 درصد آنها دستکم یک ناهنجاری ساختاری قابل تشخیص در عکس ساده داشتند و فقط 13 درصد لگن کاملا طبیعی داشتند. به همین دلیل پارگی لابروم را معمولا نشانهای از یک مشکل شکلی زمینهای در مفصل ران مانند ایمپینجمنت مفصل ران میدانند، نه یک آسیب مستقل.
پارگی لابروم لگن معمولا بر اثر ضربات مکرری است که به آن وارد میشود و کمتر پیش میاید که یک ضربه واحد موجب آن شود. گاهی اوقات پارگی لابروم موقع بروز دررفتگی در مفصل ران ایجاد میشود.
در این موارد سر استخوان ران در حین خروج از حفره استابولوم لابروم را پاره میکند. پارگی لابروم مفصل ران بیشتر در قسمتی از آن است که در جلو و بالای مفصل قرار گرفته است. این بیماری بیشتر در افراد بین سنین ۴۰-۲۰ سال دیده میشود.
انواع پارگی لابروم لگن بر اساس محل پارگی
لابروم یک حلقه کامل دور لبه حفره استابولوم است و پارگی میتواند در هر نقطه از این حلقه رخ دهد. پزشکان معمولا پارگی را بر اساس محل آن به سه گروه قدامی یا جلویی، خلفی یا پشتی، و فوقانی یا خارجی تقسیم میکنند. دانستن محل پارگی مهم است چون هم الگوی درد بیمار و هم نحوه ورود جراح در آرتروسکوپی را تغییر میدهد.
پارگی قدامی شایعترین نوع است. یک مطالعه جامع که محل پارگی لابروم را در مطالعات مختلف با هم مقایسه کرد نشان داد در آمریکا و اروپا اکثر پارگیهای گزارششده در قسمت جلویی لابروم قرار دارند، در حالی که در ژاپن بیشتر پارگیها در قسمت پشتی لابروم دیده میشود.
توضیح احتمالی این تفاوت، رواج نشستن روی زمین و چمباتمه زدن در ژاپن است. این نکته برای بیماران ایرانی هم اهمیت دارد، چون نشستن روی زمین و چمباتمه زدن در فرهنگ ما هم رایج است.
پارگی قدامی معمولا با درد کشاله ران، تشدید درد هنگام خم کردن و چرخاندن ران به داخل، و احساس گیر کردن بعد از نشستن طولانی همراه است.
پارگی خلفی کمتر شایع است و بیشتر با درد باسن، درد هنگام بلند شدن از حالت چمباتمه، و درد موقع هل دادن پا به عقب خود را نشان میدهد. پارگی خلفی گاهی به دنبال دررفتگی مفصل ران یا ضربه مستقیم به زانوی خمشده در تصادف ایجاد میشود.
جدا از محل پارگی، دستهبندی دیگری بر اساس شکل پارگی وجود دارد: پارگی شعاعی فلپمانند، پارگی شعاعی ریشریششده، پارگی طولی محیطی در محل اتصال لابروم به استابولوم، و پارگی ناپایدار. دو نوع اول شایعترین شکلها هستند و نوع ناپایدار همان است که بیشترین علائم مکانیکی مانند قفل شدن و گیر کردن ناگهانی مفصل را ایجاد میکند.
علائم پارگی لابروم لگن چیست
پارگی لابروم لگن و مفصل ران غالبا بدون علامت است. مطالعهای که 45 داوطلب بدون هیچ سابقه درد یا آسیب مفصل ران را با ام آر آی 3 تسلا بررسی کرد در 69 درصد این افراد کاملا سالم پارگی لابروم پیدا کرد و در مجموع 73 درصد مفاصل دستکم یک یافته غیرطبیعی داشتند.
یعنی دیده شدن پارگی در ام آر آی به تنهایی ثابت نمیکند که علت درد بیمار همان پارگی است. در صورت علامتدار شدن، شایعترین علائم عبارتند از
- احساس درد در کشاله ران و درد مفصل ران بخصوص بعد از مدت زیادی ایستادن، نشستن و یا راه رفتن وجود دارد. درد ممکن است در سمت خارج یا پشت لگن حس شود و ممکن است به ران و یا حتی زانو انتشار پیدا کند
- احساس قفل شدن، گیر کردن و یا گرفتن ناگهانی در بعضی حرکات مفصل ران
- خشکی و محدودیت حرکت در مفصل ران
- بد راه رفتن در مواردی که درد شدید است
تشخیص پارگی لابروم مفصل ران معمولا با توجه به علائم بالینی و با کمک ام آر آی انجام میشود. برای تهیه تصویر بهتر از لابروم در ام آر آی مواد خاصی به داخل مفصل ران تزریق میشود.
متاآنالیزی که دقت ام آر آی ساده و ام آر آرتروگرافی را روی 1367 مفصل ران مقایسه کرد حساسیت ام آر آی ساده را 77 درصد و ویژگی آن را 74 درصد گزارش کرد، در حالی که با تزریق ماده حاجب به داخل مفصل حساسیت به 87 درصد رسید. به همین دلیل برای تهیه تصویر بهتر از لابروم، مواد خاصی به داخل مفصل ران تزریق میشود.
یک روش دیگر تشخیص پارگی لابروم لگن، تزریق مواد بیحسی موضعی به داخل مفصل ران است. در این بیماران بعد از تزریق ماده بیحسی درد برای مدتی کاهش میابد.
مطالعهای که شیوع پارگی لابروم را در ورزشکاران دارای درد کشاله ران اندازه گرفت در 22 درصد آنها پارگی لابروم پیدا کرد و نشان داد احساس صدا دادن مفصل با حساسیت 100 درصد و ویژگی 85 درصد پیشبینیکننده پارگی است. درد کشاله ران در این بیماران را باید از سایر علل درد جلوی مفصل ران افتراق داد.
پارگی لابروم لگن در صورت درمان نشدن ممکن است در بلند مدت موجب بروز آرتروز و ساییدگی در ناحیه مفصل ران شود.
چون درد پارگی لابروم در جلوی لگن حس میشود، این بیماری باید از سایر علل درد کشاله ران مانند آرتروز مفصل ران، کشیدگی ادکتور و فتق کشاله ران تفکیک شود.
درمان پارگی لابروم لگن چیست
در پارگی لابروم لگن برای کاهش درد میتوان از داروهای ضد درد و یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند سلکوکسیب استفاده کرد.
بیمار باید تا مدتی فعالیت های شدید بدنی را انجام ندهد و از ایستادن و یا نشستن به مدت طولانی و یا هر فعالیتی که شدت درد را بیشتر میکند اجتناب ورزد.
در این مدت نرمش های خاص کششی و تقویتی توسط بیمار و تحت نظر متخصص ارتوپد و فیزیوتراپ انجام میشود. این نرمش ها کمک فراوانی به کاهش درد میکنند.
روش دیگر درمان تزریق داروهای کورتیکوستروئیدی توسط پزشک به داخل مفصل ران است.
در صورتیکه مشکلات بیمار بعد از گذشت سه ماه و انجام درمان های فوق بهتر نشد ممکن است نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد. در عمل جراحی بر حسب شدت آسیب و نوع آن، لابروم پاره شده ترمیم شده و یا قسمت پاره شده خارج میشود.
متاآنالیزی که ترمیم لابروم را با برداشتن قسمت پارهشده در 2730 مفصل ران مقایسه کرد نشان داد نمرات عملکردی دو روش در کوتاهمدت تفاوت معناداری ندارند، اما در پیگیری 5 سال و بیشتر درد در گروه ترمیم کمتر بود و نیاز به تعویض مفصل ران در گروه ترمیم 3.5 درصد در برابر 7.4 درصد گروه برداشتن بود. به همین دلیل امروزه هر جا بافت لابروم قابل ترمیم باشد، ترمیم بر برداشتن ترجیح داده میشود.
پاسخ به درمان غیرجراحی و اینکه چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
بسیاری از بیماران با شنیدن کلمه پارگی تصور میکنند جراحی حتمی است. واقعیت این است که بخش قابل توجهی از بیماران با درمان غیرجراحی به نتیجه رضایتبخش میرسند و تصمیم به جراحی معمولا بعد از یک دوره مشخص درمان محافظهکارانه گرفته میشود.
یک مطالعه که میزان پاسخ به درمان غیرجراحی را در دردهای غیرآرتروزی مفصل ران جمعبندی کرد روی 26 مطالعه و 1153 بیمار نشان داد 54 درصد بیماران به درمان غیرجراحی پاسخ رضایتبخش میدهند. میانگین بهبود نمره علائم در این مطالعات 11.3 امتیاز و میانگین کاهش شدت درد 22.2 امتیاز از 100 بود.
در مقابل، مطالعه دیگری که آرتروسکوپی مفصل ران را با بهترین درمان محافظهکارانه مقایسه کرد روی 348 بیمار در 23 بیمارستان نشان داد هر دو روش کیفیت زندگی مرتبط با مفصل ران را بهتر میکنند، اما نمره این شاخص بعد از 12 ماه در گروه جراحی به 58.8 و در گروه فیزیوتراپی اختصاصی به 49.7 رسید. اختلاف 6.8 امتیازی به نفع جراحی بود و از حداقل تفاوت معنادار بالینی، یعنی 6.1 امتیاز، بیشتر بود.
سن بالا به تنهایی مانع جراحی نیست. مطالعه ای که بیماران بالای 40 سال با پارگی علامتدار لابروم را تا 24 ماه پیگیری کرد گزارش کرد 71.1 درصد بیمارانی که ابتدا فقط فیزیوتراپی گرفتند، به طور متوسط بعد از 5.1 ماه به جراحی روی آوردند، ولی این تاخیر نتیجه نهایی جراحی آنها را بدتر نکرد. یعنی امتحان کردن یک دوره فیزیوتراپی پیش از تصمیم به جراحی ریسک اضافهای ایجاد نمیکند.
مراجعه به پزشک در این حالتها ضروری است:
- دردی که با کاهش فعالیت و داروی مسکن بعد از دو تا سه هفته بهتر نمیشود
- قفل شدن یا گیر کردن ناگهانی مفصل ران که راه رفتن را مختل میکند
- درد کشاله ران در ورزشکاری که به خاطر آن نمیتواند تمرین را ادامه دهد
- کاهش پیشرونده دامنه چرخش داخلی یا خم شدن ران
- درد شبانه یا لنگش که بعد از یک زمین خوردن یا تصادف شروع شده است
سوالات متداول
منابع:
- Minimum 10-Year Survivorship and Outcomes of Arthroscopic Treatment of Hip Labral Tears in Young Adults — The American Journal of Sports Medicine
- Clinical outcomes of arthroscopic hip labral reconstruction versus repair in the primary setting: A systematic review and meta-analysis — Journal of ISAKOS
- Ligamentum Teres Avulsion Fracture and Posterior Labral Tear After a Pediatric Hip Dislocation: A Case Report — JBJS Case Connector
- Prevalence of abnormal hip findings in asymptomatic participants: a prospective, blinded study — The American Journal of Sports Medicine
- Acetabular labral tears rarely occur in the absence of bony abnormalities — Clinical Orthopaedics and Related Research
- Diagnostic value of magnetic resonance imaging and magnetic resonance arthrography for assessing acetabular labral tears: A systematic review and meta-analysis — Medicine
- A preliminary report on prevalence of acetabular labrum tears in sports patients with groin pain — Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy
- What is the Rate of Response to Nonoperative Treatment for Hip-Related Pain? A Systematic Review With Meta-analysis — Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy
- Arthroscopic Labral Repair Versus Debridement for Femoroacetabular Impingement: A Systematic Review and Meta-analysis of 2730 Hips — The American Journal of Sports Medicine
- Hip arthroscopy versus best conservative care for the treatment of femoroacetabular impingement syndrome (UK FASHIoN): a multicentre randomised controlled trial — The Lancet
- Hip Arthroscopy Versus Physical Therapy for the Treatment of Symptomatic Acetabular Labral Tears in Patients Older Than 40 Years: 24-Month Results From a Randomized Controlled Trial — The American Journal of Sports Medicine
- A comprehensive review of hip labral tears — Current Reviews in Musculoskeletal Medicine
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبهی اطلاعرسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهی پزشک معالج نیست.
دیدگاه خود را بنویسید