درد لگن میتواند منشا داخل خود لگن (مفصل ران، عصب سیاتیک، مفصل ساکروایلیاک) یا خارج از آن (ستون فقرات، زانو) داشته باشد و در جلو (کشاله ران)، پشت (باسن) یا کنار لگن احساس شود.
شایعترین محل درد جلوی لگن یعنی کشاله ران است که علت آن اغلب خود مفصل ران است: شکستگی، دررفتگی، آرتروز، نکروز سر استخوان ران، پارگی لابروم، بورسیت، ایمپینجمنت، روماتیسم، سینوویت گذرا، عفونت مفصل، فتق ورزشی و تحریک عصب از علل شایع هستند.
درد پشت لگن (باسن) اغلب منشا آن نه خود لگن بلکه ستون فقرات است، ولی فتق دیسک، تحریک عصب سیاتیک به علت پیریفورمیس، بورسیت، و التهاب مفصل ساکروایلیاک هم میتوانند علت باشند.
در زنان، مشکلات قاعدگی، بیماریهای التهابی لگن، آندومتریوز، عفونت ادراری، کیست تخمدان و بارداری هم از علل اختصاصی درد لگن هستند. سمت چپ یا راست بودن درد کمکی به تشخیص علت نمیکند چون لگن ساختاری متقارن است. ت
شخیص درست علت درد نیازمند بررسی محل دقیق، شدت، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه است. درمان اولیه معمولا شامل کاهش فعالیت، گرم کردن موضع، داروهای ضد التهاب و فیزیوتراپی است، ولی درمان قطعی وابسته به تشخیص علت اصلی است.
درد لگن میتواند در پشت باسن یا در قسمت خارجی آن حس شود. میتواند در عمق لگن باشد یا در جلوی آن و یا در ناحیه کشاله ران احساس شود. برای درمان درد لگن مانند هر درد دیگر ابتدا باید علت بوجود آورنده آن را مشخص و کشف کرد.
تقسیم بندی های درد لگن
درد لگن را بر حسب اینکه منشا آن چه قسمتی از بدن باشد، بر اساس اینکه آسیب چه بافتی موجب بروز درد شده باشد و برحسب اینکه محل احساس درد کجاست مورد بررسی قرار میدهند
منشا درد لگن کجاست
درد در ناحیه لگن دو منشا اصلی دارد.
- یا علت درد لگن در خود لگن خاصره است
- یا علل درد در جایی خارج لگن است. بطور مثال وقتی که ستون فقرات یا زانو مشکلی دارد ولی بیمار به عوض آنکه درد را در منشا درد احساس کند در لگن حس میکند.
محل احساس درد لگن کجاست
درد های لگن را میتوان از لحاظ محل آن هم به دسته هایی تقسیم کرد. شایعترین محل ها برای احساس درد لگن در جلوی مفصل ران است که به آن کشاله ران هم میگویند.
محل شایع دیگر دردهای لگنی در پشت باسن است. درد در ناحیه لگن میتواند در قسمت خارجی لگن هم احساس شود.
گاهی اوقات بیمار نمیتواند محل درد لگن را به درستی توصیف کند. او احساس میکند دردی پخش در همه لگن دارد ولی جای مشخصی را برای آن ذکر نمیکند.
بافت ایجاد کننده درد لگن کجاست
در خود لگن عناصر و بافت های زیادی هستند که میتوانند مشا درد لگن باشند. مهمترین آنها مفصل ران یا هیپ، عصب سیاتیک و مفصل ساکروایلیاک هستند.
درد میتواند بصورت درد استخوان لگن باشد و یا ممکن است منشا درد در تاندون ها یا لیگامان ها یا بافت های دیگر باشد.
چون درک تقسیم بندی علل درد لگن بر اساس محل احساس درد راحت تر است در این مقاله انواع درد لگن را براساس محل احساس درد مورد بحث قرار میدهیم.
علت درد لگن در ناحیه جلوی آن چیست
یکی از محل های شایع احساس درد لگن در ناحیه جلوی آن یا در کشاله ران است. کشاله ران یا Groin جایی در جلوی لگن است که شکم شما تمام شده و ران شما شروع میشود.
این محل دقیقا در جلوی مفصل ران قرار دارد پس تعجبی ندارد که علت و منشا بسیاری از دردهای جلوی لگن، مفصل ران باشد. به همین علت عملا میتوان در غالب موارد درد جلوی لگن را درد مفصل لگن نامید.
گاهی هم علت احساس درد در محل کشاله ران در ارگان های دیگری بجز سیستم حرکتی است. بطور مثال بیماری های سیستم ادراری و تناسلی یا بیماری های گوارشی از دسته مشکلاتی هستند که درد ناشی از آنها میتواند در ناحیه کشاله ران احساس شود.
این درد را میتوان براساس بافت ایجاد کننده درد و یا براساس نوع بیماری که درد را ایجاد کرده بررسی کرد.
علت درد جلوی لگن با منشا سیستم حرکتی
در زیر به شایعترین علل درد جلوی لگن با منشا استخوانی و مفصلی و عضلانی اشاره میشود.
♦ شکستگی های بالای استخوان ران میتوانند موحب بروز درد حاد و ناگهانی لگن شوند. این نوع از شکستگی لگن انواع مختلفی دارند. بطور مثال شکستگی های ناحیه گردن استخوان ران که سر و تنه ران را از هم جدا میکند یا شکستگی های موسوم به اینترتروکانتریک در بالای ران میتوانند موجب درد مفصل لگن شوند.
♦ شکستگی هایی که بصورت مزمن بوجود میایند هم میتوانند موجب درد در ناحیه لگن شوند. مقصود من شکستگی های استرسی لگن در سمفیز پوبیس یا گردن استخوان ران است. این شکستگی ها کاملا به تدریج و بی سر و صدا شروع میشوند
♦ از دیگر علل حاد درد جلوی لگن که بدنبال ضربه ایجاد میشوند بروز دررفتگی در مفصل ران است. دررفتگی در این مفصل معمولا بدنبال تصادف اتومبیل یا سقوط از ارتفاع است
♦ بیماری به نام پوکی استخوان یا استئوپروز گذرای هیپ وجود دارد که به علت ورم استخوان بالای ران میتواند موجب درد استخوان لگن در ناحیه کشاله ران شود
♦ بافت لابروم در اطراف مفصل ران قرار گرفته و پارگی این بافت میتواند موجب درد مفصل لگن در کشاله ران شود
♦ التهاب بورس تروکانتر میتواند موجب درد در قسمت جلو یا خارجی لگن شود. التهاب بورس های دیگر اطراف مفصل ران هم میتوانند موجب درد لگن شوند
♦ گاهی حرکت دادن لگن با یک صدا یا احساس تقتق همراه است که علت آن لغزیدن تاندون روی برجستگی استخوانی است. سندروم لگن تقتقی اگر با درد همراه شود میتواند خودش یکی از علتهای درد جلو یا کنار لگن باشد.
♦ تاندون ایلیوپسواس و بورس آن در جلوی لگن قرار دارند و التهاب آنها میتواند درد لگن در کشاله ران ایجاد کند
♦ سائیدگی و خراب شدن مفصل ران میتواند موجب درد مفصل لگن شود. این درد میتواند هم در جلو و هم در پشت لگن احساس شود ولی بیشتر در جلو کشاله ران است. وقتی شدت خرابی خیلی زیاد باشد معمولا کار گذاری مفصل مصنوعی در ناحیه لگن لازم میشود.
♦ التهاب مفصل ران به علت روماتیسم هم میتواند موجب درد استخوان لگن شود
♦ بیماری دیگر روماتیسمی که بخصوص مفصل ران مردان را گرفتار میکند بیماری اسپوندیلیت انکیلوزان است. این بیماری هم موجب درد استخوان لگن میشود
♦ در بچه ها یکی از علل شایع التهاب مفصل ران سینوویت گذرا در مفصل ران است که درد در ناحیه لگن ایجاد میکند
♦ هر عاملی که موجب عفونی شدن مفصل ران شوند آن را دردناک میکند. حتی عفونت در هر استخوانی از لگن میتواند موجب درد شود. محل عفونت محل درد را تعیین میکند.
♦ نرسیدن خون به سر استخوان ران میتواند مفصل ران را دردناک کند. این بیماری میتواند در بالغین و حتی در بچه ها هم مفصل ران را درگیر کند
ازعلل شایع درد استخوان لگن در جلوی آن نرسیدن خون به سر استخوان ران و سیاه شدگی در این قسمت از لگن است.
♦ بیماری که کمتر شناخته شده است فتق ورزشی است که بیشتر در دوندگان و فوتبالیست ها وجود دارد. این بیماری هم موجب درد لگن در کشاله ران میشود
♦ کشیدگی عضلات نزدیککنندهی ران (ادکتور) در ناحیهی کشاله ران هم میتواند موجب درد لگن شود، بهخصوص در ورزشکاران؛ کشیدگی کشاله ران از علل شایع این نوع درد است.
♦ التهاب سمفیز پوبیس (محل اتصال دو استخوان لگن در جلو) هم میتواند علت درد جلوی لگن باشد؛ به این بیماری استئیت پوبیس گفته میشود.
♦ تحریک عصب حسی پوست ران در جلوی لگن میتواند موجب درد لگن و احساس سوزش در جلوی لگن و ران شود
♦ انواع تومورهای استخوانی در لگن میتوانند موجب درد استخوان لگن شوند. محل احساس درد برحسب محل تومور متفاوت است
♦ حمله بیماری کم خونی داسی شکل Sickle cell anemia
♦ نوعی بیماری که موجب گیر کردن سر و گردن استخوان ران در حفره لگن میشود میتواند از علل احساس درد لگن در کشاله ران باشد
علت درد جلوی لگن با منشا دیگر
گاهی هم علت دردهای جلو لگن نه در سیستم حرکتی آن بلکه در بافت های دیگر اطراف آن است مانند
- عفونت های سیستم ادراری
- هرنی یا فتق کشاله ران
- التهاب غدد لنفاوی کشاله ران
در آقایان مشکلات سیستم تناسلی مانند ضربه به بیضه، التهاب بیضه، واریکوسل ( متسع شدن وریدهای اطراف بیضه) میتوانند موجب درد جلوی لگن در ناحیه کشاله ران شوند.
در خانم ها هم مشکلاتی مانند بارداری، کیست تخمدان، عفونتهای لگنی و حاملگی خارج رحمی میتوانند موجب درد جلوی لگن در کشاله ران شوند.
این وظیفه پزشک ارتوپد و متخصص جراحی لگن است که با کمک دانش و تجربه خود و با استفاده از معاینه و روش های تصویربرداری و آزمایش ها علت اصلی درد لگن را کشف کند. تنها بعد از یافتن علت درد است که میتوان آن را درمان کرد.
علت درد لگن در ناحیه پشت آن چیست
درد لگن در ناحیه پشت آن یعنی باسن معمولا دردی عمقی است. این درد میتواند فقط محدود به خود لگن باشد ولی گاهی اوقات به سمت پایین یعنی ران و یا به سمت بالا یعنی کمر هم انتشار پیدا میکند.
درد پشت لگن میتواند علل متفاوتی داشته باشد. گاهی منشا درد در خود بافت های لگن است و گاهی ممکن است درد از محل دیگری مثل ستون مهره به پشت لگن انتشار پیدا کند.
توجه به این نکته مهم است که از لحاظ آماری علت غالب دردهایی که در پشت لگن احساس میشوند نه در خود لگن بلکه در مشکلاتی در ستون مهره است.
شایعترین علل درد لگن در پشت لگن عبارتند از:
♦ فتق دیسک بین مهره ای معمولا موجب درد پشت لگن میشود
♦ تحریک عصب سیاتیک میتواند در خود لگن و به علت فشار عضله پیریفورمیس باشد. این بیماری هم موجب درد پشت لگن میشود
♦ علت دیگر درد لگن در پشت آن، التهاب بورس های پشت لگن است
♦ التهاب مفصل ساکروایلیاک در پشت لگن خاصره هم میتواند موجب احساس درد در پشت باسن شود
یک مطالعه که روشهای تشخیص اختلال این مفصل را جمعبندی کرد سهم آن را 15 تا 30 درصد کل موارد کمردرد مزمن برآورد کرده است.
علت درد لگن در مردان
بجز علل ارتوپدی که در هر دو جنس مشترک هستند، چند دسته بیماری وجود دارند که یا فقط در مردان دیده میشوند یا در آنها بهمراتب شایعتر هستند. توجه به این دستهها وقتی اهمیت پیدا میکند که درد لگن با معاینهی ارتوپدی و تصویربرداری از مفصل ران توضیح داده نشود.
شایعترین علت غیرارتوپدی درد مزمن ناحیهی لگن در مردان میانسال، سندروم درد مزمن لگنی یا پروستاتیت مزمن است.
در یک مطالعه بر روی مردان 40 تا 69 ساله حدود 5 درصد از افراد علائم این سندروم را داشتند و 3.3 درصد علائم شدیدتری را گزارش کردند. درد در این بیماری معمولا در عمق لگن و ناحیهی میاندوراه احساس میشود و با درد مفصل ران اشتباه گرفته میشود.
در مردان ورزشکار سهم بزرگی از دردهای جلوی لگن به علت آسیبهای کشاله ران است.
پژوهشی که 998 فوتبالیست مرد را در طول یک فصل 10 ماهه بررسی کرد نشان داد شایعترین نوع آسیب کشاله ران، آسیب عضلات نزدیککنندهی ران است و پس از آن آسیب ایلیوپسواس و آسیب ناحیهی شکم قرار میگیرند. همین پژوهش نشان داد سابقهی آسیب قبلی کشاله ران و سن بالاتر، دو عامل خطر مهم برای آسیب دوباره هستند.
سایر علل شایع در مردان شامل فتق کشاله ران، عفونت ادراری، سنگ حالب که درد آن به کشاله ران تیر میکشد، و مشکلات بیضه مانند التهاب بیضه و واریکوسل است. بیماری اسپوندیلیت انکیلوزان هم یک بیماری روماتیسمی است که مفصل ران و مفصل ساکروایلیاک مردان جوان را بیشتر از زنان گرفتار میکند.
نکتهی مهم اینکه در مردان هم مانند زنان، چپ یا راست بودن درد به تشخیص علت کمک نمیکند. علت درد لگن سمت راست در مردان با علت درد لگن سمت چپ در مردان تفاوتی ندارد، مگر در مواردی که خود عضو مبتلا یکطرفه باشد مانند سنگ یک حالب یا واریکوسل یک بیضه.
علت درد لگن در زنان
بجز علل ارتوپدی که میتوانند در هر دو جنس موجب درد لگن شوند به علت وجود اندام های تولید مثل که درون حفره لگن جای گرفته است ممکن است علت درد لگن در زنان در بعضی موارد کاملا مختص به خود ایشان باشد.
علت درد لگن در زنان هر چه باشد از خصوصیات بارز آن اینست که معمولا در کشاله ران و پایین شکم احساس میشود. پس اگر درد کشاله ران همراه با درد زیر شکم باشد احتمال زیادی دارد که به علت مشکلات زنانگی باشد.
همچنین بسیاری از عواملی که علت درد لگن در زنان هستند اگر درد در کشاله ران ایجاد کنند درد معمولا بصورت دوطرفه است. پس دوطرفه بودن درد در جلوی لگن هم از نشانه هایی است که به نفع منشا درد از سیستم تولید مثل است.
مهمترین علت درد لگن در زنان شامل موارد زیر میشود
مشکلات قاعدگی میتواند علت درد لگن سمت چپ در زنان باشد
تقریبا همه زنان دردهای قاعدگی را تجربه میکنند. علت این دردها انقباضات رحم در زمان پریود است که بدن آن را برای پاکسازی پوشش داخلی رحم انجام میدهد. البته این دردها میتوانند در سمت چپ یا راست یا هر دو طرف باشند و معمولا با درد پایین شکم همراه هستند.
نکتهی مهم اینکه دردهای شدید قاعدگی را نباید یک مسئلهی گذرا دانست، چون یک مطالعه که رابطهی این دردها با دردهای مزمن را بررسی کرد نشان داد زنان مبتلا به درد مزمن لگنی حدود 2.5 برابر بیشتر سابقهی دردهای شدید قاعدگی دارند.
بیماری های التهابی لگن میتواند علت درد لگن سمت راست در زنان باشد
این بیماری ها به علت عفونت در رحم و گاهی لوله های فالوپ و تخمدان ها ایجاد میشوند و معمولا از طریق ارتباط جنسی منتقل میگردند. این بیماری ها میتوانند موجب تب و ترشحات غیرعادی واژینال و درد هنگام رابطه جنسی هم بشوند. درد میتواند در پایین شکم و در سمت راست یا چپ کشاله ران احساس شود.
آندومتریوز میتواند علت درد کمر و لگن در بانوان باشد
در این بیماری بافتی شبیه به بافت پوشش داخلی رحم در نقاطی که نباید باشد مانند تخمدان و لوله های فالوپ رشد میکند. درد ناشی از این بیماری در زمان قاعدگی بیشتر میشود ولی میتواند همیشگی هم باشد. درد معمولا در زیر شکم و لگن حس میشود و میتواند موجب کمردرد هم بشود.
عفونت ادراری میتواند علت درد لگن سمت چپ در زنان باشد
عفونت ادراری از دلایل شایع علت درد لگن در زنان است. این بیماری معمولا همراه با سوزش ادرار و تکرر ادرار و گاهی درد در پایین شکم و لگن است.
کیست تخمدان میتواند علت درد لگن سمت راست در زنان باشد
کیست های تخمدان شایع و غالبا بدون علامت هستند ولی گاهی اوقات پاره میشوند و موجب بروز درد در پایین شکم و درد در کشاله ران در ناحیه لگن میشوند که میتواند در سمت چپ یا راست کشاله ران احساس شود.
بارداری میتواند علت درد کمر و لگن در بانوان باشد
درد لگن در بارداری معمولا ناشی از فشار رحم بزرگ شده به اعصاب لگن است. گاهی اوقات کیست های تخمدانی و یا عفونت های ادراری در زمان بارداری هم میتوانند موجب درد لگن شوند. این دردها غالبا همراه با کمردرد هستند.
علت درد لگن در زنان یائسه
بعد از یائسگی، الگوی درد لگن در زنان تغییر میکند. علتهای وابسته به چرخهی قاعدگی کنار میروند و بهجای آنها علتهای اسکلتی و عضلانی وابسته به کاهش استروژن پررنگ میشوند.
کاهش استروژن بهتنهایی یک عامل مستقل درد اسکلتی و عضلانی است.
یک مطالعه که مجموعه علائم اسکلتی و عضلانی دوران یائسگی را بررسی کرد نشان داد بیش از 70 درصد زنان در گذار از پیشیائسگی به پسیائسگی علائم اسکلتی و عضلانی را تجربه میکنند و 25 درصد آنها بهعلت همین علائم دچار ناتوانی میشوند. این علائم شامل درد مفصلی، کاهش تودهی عضلانی، کاهش تراکم استخوان و پیشرفت آرتروز است.
شایعترین علت درد کنار لگن در این گروه سنی، سندروم درد تروکانتر بزرگ است که همان چیزی است که سالها آن را بورسیت تروکانتر مینامیدند.
بررسی میزان بروز این سندروم در یک جمعیت بزرگ نشان داد بروز آن در زنان حدود 5 برابر مردان است و در گروه سنی بالای 40 سال نسبت به گروه 25 تا 29 سال حدود 2.8 برابر بیشتر میشود. درد این بیماری معمولا با خوابیدن به پهلوی مبتلا و با بالا رفتن از پله تشدید میشود.
سومین دسته، پوکی استخوان و شکستگیهای ناشی از آن است. در زن یائسهای که درد کشاله ران او پس از یک زمینخوردن ساده شروع شده و در راه رفتن تشدید میشود، باید شکستگی گردن استخوان ران را جدی گرفت حتی اگر بیمار بتواند راه برود.
علت درد لگن در کودکان
درد لگن در کودک را هرگز نباید معادل درد لگن در بزرگسال دانست. علتهای شایع در کودکان کاملا متفاوت هستند و بعضی از آنها اگر دیر تشخیص داده شوند به آسیب دائمی مفصل ران منجر میشوند.
شایعترین علت درد و لنگش ناگهانی مفصل ران در کودک، سینوویت گذرا است.
مطالعهای که در طول 5 سال بروز این بیماری را بررسی کرد میزان بروز سالانهی آن را حدود 0.2 درصد و خطر ابتلا تا 14 سالگی را حدود 3 درصد گزارش کرد. بررسی 5065 کودک مبتلا در 32 بیمارستان تخصصی کودکان نشان داد این بیماری در پسرها حدود 2.7 برابر دخترها دیده میشود و 48.4 درصد موارد در سنین پیشدبستانی رخ میدهد.
در سنین نوجوانی، لغزش سر استخوان ران روی صفحهی رشد یکی از علتهای مهم درد لگن و درد زانو است.
یک مطالعه روی 5467 بیمار میانگین سن بروز آن را 12 سال و بروز تجمیعشدهی آن را 9.62 در هر 100,000 کودک گزارش کرده است. در 68.4 تا 90.6 درصد موارد فقط یک طرف درگیر است و چاقی مهمترین عامل خطر شناختهشدهی آن است. نکتهی بالینی مهم اینکه درد این بیماری در بسیاری از کودکان نه در لگن بلکه در زانو احساس میشود، پس هر نوجوان با درد زانو و لنگش باید مفصل ران او هم معاینه شود.
سایر علل درد لگن در کودکان شامل بیماری پرتس یعنی نرسیدن خون به سر استخوان ران در کودک، عفونت مفصل ران، دیسپلازی رشدی مفصل ران، و آسیبهای ورزشی و کشیدگی عضلانی است. تب همراه با امتناع کودک از راه رفتن، تا زمانی که خلاف آن ثابت نشده، یک اورژانس ارتوپدی محسوب میشود.
درد لگن سمت چپ در زنان نشانه چیست
در زنان درد لگن میتواند به همان علتی که در مردان ایجاد میشود بوجود آید. علاوه براین بیماری های سیستم تولید مثل زنانه که در بالا توضیح دادیم هم میتواند علت درد لگن در زنان باشد.
این بیماری ها میتوانند در سمت چپ یا راست لگن ایجاد شده و درد ایجاد کنند. پس ارتباطی بین سمت درد و بیماری خاصی وجود ندارد.
تفاوت علت درد لگن سمت چپ یا درد استخوان لگن سمت چپ با سمت راست
لگن یک ساختمان کاملا متقارن است و استخوان و محتویات آن در سمت چپ و راست یکی هستند.
بجز آپاندیس که در سمت راست قرار دارد بقیه اعضاء داخل لگن متقارن هستند. پس بیماری ها و علل درد لگن و استخوان آن در سمت راست یا چپ تفاوتی با هم ندارند.
نکات مهم در تشخیص علت درد لگن
خصوصیات درد از نکاتی است که میتواند به تشخیص علت درد لگن به بیمار کمک کند. این خصوصیات عبارتند از
- محل دقیق درد لگن کجاست. در قسمت جلوی لگن است. پشت آن است یا در کنار آن حس میشود. البته چپ و راست بودن آن کمک زیادی به تشخیص علت نمیکند. مثلا درد لگن سمت چپ یا راست علت های متفاوتی ندارند. یا علت درد لگن سمت چپ در زنان با علت درد لگن سمت راست در زنان فرقی ندارد.
- شدت درد چقدر است. معمولا شدت درد در ناحیه لگن به خوبی قابل اندازه گیری نیست ولی میتوان از قرائنی به آن پی برد. مثلا ایا درد طوری هست که فرد را از خواب بیدار کند یا مانع خوابیدن او شود. آیا درد در حدی هست که نیاز به مصرف مسکن داشته باشد
- شدت درد با چه عواملی بیشتر و کمتر میشود. آیا درد لگن در راه رفتن یا ایستادن بیشتر است یا در هنگام نشستن یا دراز کشیدن است. آیا درد در شب است.
- بیمار چه مدتی درد داشته تا به پزشک مراجعه کرده است.
توجه به این نکته مهم است که تنها پس از تشخیص علت درد استخوان لگن است که میتوان درمان متناسب با بیماری ایجاد کننده درد را انجام داد.
علائم همراه با درد لگن هم میتواند به علت آن اشاره کند. مثلا آیا درد همراه با علائم عصبی مانند گزگز و مورمور شدن ران یا پا است.
آیا همراه با تب یا لرز است. آیا همراه با خشکی مفصلی است. آیا بیمار لنگش هم دارد. آیا بیمار قبل از شروع درد استخوان لگن داروی خاصی مصرف کرده و تعداد زیادی علائم همراه دیگر.
پزشک سپس بیمار را معاینه میکند و پس از آن با استفاده از روش های تصویر برداری مانند رادیوگرافی ساده، سی تی اسکن و ام آر آی و در صورت لزوم دیگر آزمایش ها علت درد لگن را تشخیص میدهد.
نکتهی مهم اینکه رادیوگرافی سادهی طبیعی، شکستگی را رد نمیکند.
یک مطالعه روی 2992 بیمار مسن با درد حاد لگن و رادیوگرافی منفی نشان داد 39 درصد آنها در واقع شکستگی نیازمند جراحی داشتند و این رقم در بیمارانی که فقط شکستگی تروکانتر بزرگ در عکس دیده میشد به 92 درصد میرسید، پس در این گروه انجام ام آر آی توصیه میشود.
باید بدانیم که درد لگن یک بیماری تنها نیست که یک درمان خاص داشته باشد. این درد دهها علت مختلف دارد که هریک از آنها درمانی مختص به خود دارد.
درد لگن در شب و هنگام نشستن یا راه رفتن چه معنایی دارد
زمان و حالت بروز درد، یکی از مفیدترین سرنخها برای حدس زدن علت درد لگن است. این سرنخ حتی از سمت چپ یا راست بودن درد بسیار ارزشمندتر است.
دردی که فقط در شب و در رختخواب شدید میشود، معمولا به سه دسته اشاره میکند. اگر درد با خوابیدن به یک پهلو شروع شود، منشا آن اغلب کنار لگن و ناحیهی تروکانتر است. اگر درد کشاله ران در شب و در حالت استراحت هم وجود داشته باشد، به آرتروز پیشرفته یا نرسیدن خون به سر استخوان ران فکر میشود.
درد شبانهای که با هیچ وضعیتی آرام نمیشود و همراه با کاهش وزن یا تب است، باید از نظر عفونت و تومور بررسی شود.
رابطهی خواب و درد لگن دوطرفه است.
پژوهشی که 252 بیمار مبتلا به آرتروز علامتدار لگن را به مدت 90 روز بررسی کرد نشان داد کیفیت خواب بد، احتمال تشدید درد لگن را حدود 1.7 برابر و خستگی زیاد آن را حدود 1.9 برابر افزایش میدهد. یعنی بیخوابی فقط نتیجهی درد نیست، خودش هم درد روز بعد را بدتر میکند.
دردی که با نشستن طولانی بدتر میشود و با بلند شدن کم میشود، بیشتر به فشار روی عصب در عمق باسن و ناحیهی زیر نشیمنگاه اشاره دارد. در مقابل، دردی که با راه رفتن و ایستادن بدتر و با نشستن بهتر میشود، الگوی کلاسیک مشکلات خود مفصل ران مانند آرتروز است.
دردی که فقط بعد از چند صد متر راه رفتن شروع میشود و با خم شدن به جلو آرام میگیرد، معمولا منشا آن مفصل ران نیست و باید تنگی کانال نخاعی کمر بررسی شود.
چه زمانی درد لگن خطرناک است
بیشتر دردهای لگن با استراحت و درمان ساده بهتر میشوند، ولی چند نشانه وجود دارد که در حضور آنها نباید منتظر ماند و باید همان روز به پزشک مراجعه کرد.
تب همراه با درد شدید مفصل ران و ناتوانی از تحمل وزن، تا زمان اثبات خلاف آن، به معنای عفونت مفصل است.
مطالعهای که 543 مورد عفونت مفصل طبیعی را در بزرگسالان بررسی کرد میزان بروز کلی آن را 21 در هر 100,000 نفر در سال گزارش کرد و نشان داد فقط 40 درصد بیماران کشت مثبت مایع مفصلی داشتند. یعنی منفی بودن آزمایش، عفونت را رد نمیکند و تصمیم درمانی باید بر اساس تصویر بالینی گرفته شود.
سایر علائم خطر که مراجعهی فوری لازم دارند عبارتند از درد لگن بلافاصله پس از یک ضربه یا زمینخوردن همراه با ناتوانی از راه رفتن، بیحسی یا ضعف پیشروندهی پا، بیاختیاری ادرار یا مدفوع همراه با کمردرد، کاهش وزن بیدلیل یا سابقهی سرطان، درد شبانهای که خواب را قطع میکند و با هیچ وضعیتی آرام نمیشود، و تورم و قرمزی داغ در ناحیهی لگن.
درمان درد لگن چگونه است
همانطور که در بالا دیدیم درد لگن یک علت ندارد. برای درمان درست این درد ابتدا باید علت اصلی آن به توسط پزشک مشخص شود. تنها پس از آن است که میتواند درمان دقیقی برای آن انجام داد.
با این حال یک سری اقدامات کلی میتوانند تا حدودی بر روی بسیاری از دردهای لگن تاثیر مثبت داشته باشند. میتوان این اقدامات را به نوعی درمان خانگی درد لگن دانست.
کاهش یا تعدیل فعالیت های بدنی
معمولا درد هر علتی داشته باشد استراحت و کمتر راه رفتن و کاهش فعالیت های ورزشی یا بدنی میتواند بر روی بسیاری از علل درد لگن تاثیر مثبت داشه باشد و شدت درد را کم کند. در بسیاری از اوقات همه کاری که باید برای کنترل درد انجام داد همین کاهش فعالیت بدنی و احتمالا قدری استراحت است.
گرم نگه داشتن محل درد
مجددا شدت غالب درد های لگن را میتوان با گرم کردن محل درد کاهش داد. با کمک کمپرس آب گرم یا تشکچه برقی یا هر وسیله دیگری که محل درد را گرم کند میتوان اقدام به گرم کردن محل درد کرد.
استفاده از داروهای ضد التهاب
داروهای ضد التهاب میتوانند بصورت موقت شدت درد استخوان لگن را کم کنند. خیلی از بیماران میپرسند برای درد لگن چه بخوریم تا زودتر درد خوب شود.
داروهایی مانند بروفن، ناپروکسن، سلکوکسیب یا دیکلوفناک از دسته داروهای ضد التهابی هستند که میتوانند در این زمینه کمک کنند. استامینوفن گرچه داروی ضد التهابی نیست ولی میتواند در کاهش درد موثر باشد.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی هم میتواند شدت بسیاری از دردهای لگن را کم کند. دستگاه هایی که فیزیوتراپ بگار میبرد معمولا با گرم کردن محل کردن شدت آن را کم میکنند. البته باید به خاطر داشت که فیزیوتراپی درد را درمان نمیکند بلکه بطور موقت شدت آن را کم میکند.
با این حال ارزش تمرینات درمانی را نباید دستکم گرفت، چون یک مطالعه روی 152 بررسی قبلی با 17,431 شرکتکننده نشان داد اثر تمریناتّگ درمانی بر درد و عملکرد در آرتروز لگن و زانو با اثر داروهای ضدالتهاب خوراکی و استامینوفن تفاوت معناداری ندارد، در حالی که عوارض آن بهمراتب کمتر است.
سوالات متداول
منابع :
- Hip Pain in Adults: Evaluation and Differential Diagnosis — American Family Physician
- Clinical Examination, Diagnostic Imaging, and Testing of Athletes With Groin Pain: An Evidence-Based Approach to Effective Management — Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy
- Inducing factors and complication risks of pelvic inflammatory disease: a review — Frontiers in Endocrinology
- Prevalence of the chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome among 40-69-year-old men residing in a temperate climate — Scandinavian Journal of Urology
- Incidence and clinical presentation of groin injuries in sub-elite male soccer — British Journal of Sports Medicine
- Transient synovitis of the hip. Its incidence, epidemiology and relation to Perthes’ disease — The Journal of Bone and Joint Surgery British Volume
- Multicenter epidemiological investigation and analysis of factors associated with transient synovitis of the hip in 5065 children treated across 32 tertiary children’s hospitals in China — BMC Musculoskeletal Disorders
- The Epidemiology of Slipped Capital Femoral Epiphysis in Children and Adolescents: A Systematic Review of Risk Factors and Incidence Across Populations — JBJS Reviews
- The musculoskeletal syndrome of menopause — Climacteric
- Incidence of greater trochanteric pain syndrome in active duty US military servicemembers — Orthopedics
- Sleep Quality and Fatigue Are Associated with Pain Exacerbations of Hip Osteoarthritis: An Internet-based Case-crossover Study — The Journal of Rheumatology
- Epidemiology, Management, and Outcomes of Large and Small Native Joint Septic Arthritis in Adults — Clinical Infectious Diseases
- Successful Diagnosis of Sacroiliac Joint Dysfunction — Journal of Pain Research
- Association between dysmenorrhea and chronic pain: a systematic review and meta-analysis of population-based studies — American Journal of Obstetrics and Gynecology
- Use of Advanced Imaging for Radiographically Occult Hip Fracture in Elderly Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis — Radiology
- Comparative efficacy of exercise therapy and oral non-steroidal anti-inflammatory drugs and paracetamol for knee or hip osteoarthritis: a network meta-analysis of randomised controlled trials — British Journal of Sports Medicine
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبهی اطلاعرسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهی پزشک معالج نیست.
دیدگاهها