جراحی تعویض مفصل لگن یکی از موفقیتآمیزترین اعمال جراحی است و اکثر بیماران با حداقل عارضه بهبود مییابند، اما مانند هر جراحی دیگر ممکن است با عوارضی همراه باشد.
مهمترین این عوارض عبارتند از:
- دررفتگی مفصل مصنوعی بیشتر در سه ماههی اول، بهعلت ضعف عضلات، عدم رعایت توصیههای پزشک، زمینخوردن یا ساییدگی مفصل)
- عفونت محل جراحی معمولاً از راه جریان خون از نقاط دیگر بدن، که باید سریع درمان شود وگرنه ممکن است نیاز به تعویض کامل مفصل پیدا شود
- شلشدن مفصل مصنوعی عارضهای دیررس که باعث درد لگن میشود و احتمال شکستگی را افزایش میدهد
- شکستگی اطراف مفصل مصنوعی معمولاً در استخوان ران و اغلب بهدنبال زمینخوردن
- لخته خون و آمبولی ریوی که با ورم ساق شروع و در موارد جدی به تنگی نفس و درد قفسهی سینه منجر میشود
- درد باقیمانده یا جدید لگن که میتواند ناشی از عفونت، لقشدن مفصل، گیرکردن تاندون یا مشکلات ستون فقرات باشد
هرچه تبحر جراح بیشتر باشد، احتمال بروز این عوارض کمتر است. آگاهی از این عوارض دلیلی برای ترس از جراحی نیست، بلکه به بیمار کمک میکند در صورت بروز هر علامتی سریع و مؤثر با پزشک خود در تماس باشد.
فهم درست از احتمال عوارض بعد از هر جراحی بسیار مهم است. جراحی تعویض مفصل لگن یکی از موفقیت آمیز ترین اعمال جراحی پزشکی است و اکثریت قریب به اتفاق بیماران بعد از جراحی احساس رضایت میکنند. یعنی با حداقل عوارض خوب میشوند.
ولی مانند هر عمل جراحی دیگر این جراحی ممکن است با عوارضی همراه باشد. وقوع عوارض احتمالی سیر بهبودی بیمار را طولانی کرده و میتواند مشکلاتی را برای بیمار بوجود بیاورد.
عوارض تعویض مفصل لگن نسبت به بسیاری از اعمال جراحی دیگر کمتر است.
اینکه بعد از عمل جراحی تعویض مفصل ممکن است عوارضی ایجاد شود به هیچ وجه دلیل این نیست که بیمار از انجام جراحی بترسد و آن را انجام ندهد.
وقتی بیمار نیاز به انجام عمل دارد باید آن را انجام دهد با این حال دانستن اینکه این احتمال وجود دارد که مشکلاتی بعد از جراحی بوجود آید ما را آماده میکند تا با آنها به نحو موثری برخورد کنیم.
هر چه تبحر جراح در انجام جراحی بیشتر باشد احتمال بروز عوارض بعد از جراحی هم کمتر میشود.
مهمترین عوارض جراحی تعویض مفصل ران در زیر توضیح داده می شوند.
دررفتگی مفصل مصنوعی
دررفتگی مفصل مصنوعی بیشتر در سه ماهه اول بعد از جراحی ایجاد میشود. علت آن هم چند چیز است.
- ممکن است عضلات لگن بیمار قدرت و توانایی کافی برای نگهداری مفصل مصنوعی در یر جای خود را نداشته باشد
- گاهی اوقات بیمار دستورات پزشک در مورد مواردی را که باید بعد از جراحی احتیاط کند و رعایت کند انجام نمیدهد
- زمین خوردن و ضربه هم از علت های دررفتگی است
- گاهی اوقات بعد از گذشت چند سال از جراحی مفصل مصنوعی ساییده و خراب میشود و مفصل ساییده شده احتمال دررفتگی بیشتری دارد
- ممکن است مشکلاتی در تکنیک جراحی وجود داشته باشد
درمان این عارضه معمولا جااندازی بسته دررفتگی و در صورت تکرار، عمل جراحی است.
طبق پژوهشی که ریسک دررفتگی مفصل مصنوعی را در ماه و سال اول بعد از عمل بررسی کرد، این ریسک در ماه اول حدود یک درصد و تا پایان سال اول حدود دو درصد است. در جراحیهای تعویض مجدد (revision) این نرخ میتواند تا 28 درصد هم برسد.
عفونت محل جراحی
این از مهمترین عوارض تعویض مفصل لگن است. علت عفونت بعد از جراحی در غالب اوقات سرایت عفونت و میکروب ها از نقاط دیگر بدن و از طریق جریان خون به محل جراحی و بروز عفونت است.
عفونت محل تعویض مفصل میتواند موجب باقی ماندن درد بعد از عمل، و یا موجب ایجاد ترشج از زخم جراحی شود.
عفونت باید به محض تشخیص درمان شود. در صورتیکه درمان به تاخیر بیفتد ممکن است لازم شود برای درمان آن، کل مفصل مصنوعی عوض شود.
شل شدن مفصل مصنوعی
این از عوارض دیررس تعویض مفصل لگن است. شل شدن و لق شدن مفصل مصنوعی غالبا موجب بروز درد لگن میشود. باقی ماندن یک مفصل شل، احتمال شکستگی لگن را بیشتر میکند، پس در اولین فرصت باید تعویض شود.
شکستگی اطراف مفصل مصنوعی
این شکستگی ها میتوانند در موقع جراحی یا بعد از آن ایجاد شوند. معمولا بدنبال زمین خوردن فرد بوجود میابند.
شکستگی اطراف مفصل مصنوعی معمولا در ران ایجاد میشود و در غالب اوقات نیاز به جراحی دارد. ممکن است لازم شود فقط شکستگی فیکس شود ولی اگر شکستگی موجب لق شدن مفصل شده باشد در این وضعیت باید قسمت لق شده مفصل مصنوعی هم مجددا عوض شود.
نابرابری طول پا
طبق مروری که در PMC منتشر شده، بروز نابرابری طول پا بعد از تعویض اولیه مفصل لگن بین 1 تا 27 درصد بیماران گزارش شده است، با میانگین اختلاف طول 3 تا 17 میلیمتر. نارضایتی بیماران از این نابرابری، شایعترین دلیل شکایت قضایی از جراحان ارتوپد پس از این عمل به شمار میرود.
این عارضه معمولا با روشهای ساده مثل کفی طبی یا در موارد شدیدتر با اصلاح جراحی قابل کنترل است. برای آشنایی کامل با علتها، روشهای تشخیص و درمان، نابرابری طول پا بعد از تعویض مفصل لگن را در مقاله اختصاصی سایت بخوانید.
آسیب عصبی یا عروقی
عارضه دیگر آسیب عصبی یا عروقی در حین یا پس از جراحی تعویض مفصل لگن است. بر اساس یک متاآنالیز و مرور نظاممند در نشریه Orthopedic Reviews، بروز کلی آسیب عصبی پس از این جراحی حدود 0.36 درصد گزارش شده است.
در میان اعصاب آسیبدیده، عصب پرونئال (peroneal) بیشترین آسیبپذیری را نشان میدهد و پس از آن اعصاب سیاتیک و فمورال قرار میگیرند.
این آسیبها معمولا ناشی از کشش بیشازحد عصب حین جراحی یا فشار هماتوم بعد از عمل هستند و در بسیاری موارد با گذر زمان و فیزیوتراپی بهبود مییابند، هرچند بخشی از بیماران دچار ضعف یا بیحسی پایدار میشوند.
تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم با پزشک معالج نقش مهمی در کاهش عوارض بلندمدت این آسیب دارد.
آمبولی و لخته
ایجاد لخته و بعد از آن آمبولی در ریه از عوارض مهم جراحی تعویض مفصل لگن است. این عارض معمولا موجب ورم ساق میشود ولی اگر لخته به ریه برود موجی تنگی نفس و درد سینه هم میشود.
در صورت بروز این عارضه باید در اولین فرصت با مراجعه به متخصص قلب و عروق درمان شروع شود.
بر اساس پژوهشی که میزان بروز ترومبوآمبولی وریدی علامتدار را در بیش از 8000 بیمار تحت تعویض مفصل لگن با پروفیلاکسی آسپرین بررسی کرد، بروز کلی این عارضه حدود یک درصد بوده است که از این میان 0.59 درصد ترومبوز ورید عمقی (DVT) و 0.53 درصد آمبولی ریه (PE) علامتدار بودهاند.
درد لگن
گاهی اوقات درد لگن که قبل عمل بود بعد عمل خوب نمیشود. گاهی هم درد جدیدی ایجاد میشود.
علل این دردهای بعد از تعویض مفصل متفاوت است. ممکن است به علت عفونت یا لق شدن مفصل مصنوعی باشد یا به علت گیر کردن تاندون لگن به مفصل مصنوعی ایجاد شود ولی در غالب اوقات علت این دردها وجود مشکلاتی در ستون فقرات است.
سوالات متداول
منابع:
- Complications of Total Hip Arthroplasty: Standardized List, Definitions, and Stratification Developed by The Hip Society — Clinical Orthopaedics and Related Research
- Trends and Epidemiology in Revision Total Hip Arthroplasty: A Large Database Study — The Journal of Arthroplasty
- Incidence and Complication Rates for Total Hip Arthroplasty in Rheumatoid Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis Across Four Decades — Rheumatology and Therapy
- Leg length discrepancy after total hip arthroplasty: A review of literatureNerve injuries after total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis — Orthopedic Reviews
- Dislocation following total hip replacement
- Incidence of symptomatic venous thromboembolism in 8,885 elective total hip arthroplasty patients receiving post-operative aspirin VTE prophylaxis
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبهی اطلاعرسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهی پزشک معالج نیست.
دیدگاه خود را بنویسید