تنیس ورزشی بدون برخورد مستقیم بین بازیکنان است، اما به دلیل حرکات تکراری و پرقدرت، آسیب‌های ناشی از استفاده‌ی بیش از حد در آن شایع‌اند. الگوی آسیب بین سطوح مختلف بازیکنان فرق میکند: تنیس البو بیشتر در بازیکنان تفریحی دیده میشود، در حالی که درد و آسیب شانه بیشتر مشکل بازیکنان حرفه‌ای و سطح بالاست. برخلاف نامش، بیشتر مبتلایان به تنیس البو اصلا تنیس بازی نمی‌کنند.
آسیب‌های شانه شامل پارگی و التهاب روتاتورکاف و سندروم ایمپینجمنت است که در اثر حرکت مکرر دست بالای سر هنگام سرو زدن ایجاد میشود. سندروم تونل کارپ، کشیدگی مچ دست و کمردرد هم به دلیل حرکات تکراری و پیچشی و ضربات شدید به راکت شایع‌اند. پیچ‌خوردگی مچ پا، انگشت تنیس‌بازان، تاندنیت کشکک، شکستگی استرسی و کشیدگی عضلات ساق از دیگر آسیب‌های این ورزش‌اند.
برای پیشگیری، انجام صحیح نرمش‌های کششی قبل از بازی، تقویت عضلات ساعد و شانه، توجه به تکنیک صحیح گرفتن راکت و زدن ضربه، و استفاده از کفش و وسایل مناسب اهمیت زیادی دارند. تشخیص و درمان زودهنگام آسیب‌های ناشی از استفاده‌ی بیش از حد هم از مزمن شدن آنها جلوگیری میکند.
کلیات آسیب‌های تنیس
تنیس ورزش پیچیده ای است که نیازمند هماهنگی کاملی بین دست و چشم و تمام بدن است. در این ورزش فرد میدود، میچرخد و ضربه میزند.
به همین خاطر فرد ورزشکار باید قابلیت انعطاف فراوانی در مفاصل و عضلات خود داشته باشد، قدرت عضلانی مناسبی داشته و استقامت انجام مدت طولانی ورزش را داشته باشد.
تنیس ورزشی است که در آن بین ورزشکاران اصابتی ایجاد نمیشود. به همین خاطر احتمال آسیب ها ورزشی در آن به فراوانی ورزش هایی مثل فوتبال زیاد نیست.
شایعترین آسیب های تنیس در مفاصل شانه، آرنج و مچ دست ایجاد میشوند با این حال به علت سرعت زیادی که در این ورزش وجود دارد و به علت تغییرات ناگهانی در جهت حرکت ورزشکار آسیب های اندام تحتانی مانند آسیب زانو و مچ پا هم زیاد دیده میشود.
الگوی آسیب در تنیس بین سطوح مختلف بازیکنان متفاوت است. طبق یک بررسی، آسیب‌های مزمن ناشی از استفاده‌ی بیش از حد اندام فوقانی، از جمله تنیس البو، بیشتر در بازیکنان تفریحی دیده میشود، در حالی که درد شانه بیشتر مشکل بازیکنان سطح بالاست. آسیب‌های حاد مثل پیچ‌خوردگی مچ پا هم در اندام تحتانی شایع‌ترند.
شایعترین آسیب های تنیس عبارتند از
تنیس البو
تنیس البو : بیماری تنیس البو به علت کشش مکرر عضلات پشت ساعد ایجاد میشود. به علت این کشش ها تاندون مشترک آنها در محل اتصال به قسمت خارجی مفصل آرنج ملتهب و دردناک میشود. البته این بیماری بیشتر در کسانی دیده میشود که هیچگاه تنیس بازی نکرده اند
با وجود نام «آرنج تنیس‌بازان»، طبق مطالعات تنیس‌بازان فقط حدود 10 درصد بیماران این بیماری را تشکیل می‌دهند و اکثر موارد در افرادی دیده میشود که تنیس بازی نمی‌کنند. مردان و زنان به یک اندازه به آن مبتلا میشوند، با بروز سالانه‌ی حدود 1 تا 3 درصد در آمریکا.
حدود نیمی از تنیس‌بازان در طول دوره‌ی بازی دچار درد آرنج میشوند که در حدود 75 درصد این موارد واقعا تنیس البوست.
طبق یک بررسی روی بیماران مرکز توانبخشی، بیشتر مبتلایان به تنیس البو کارمند اداری با کار تکراری دست بودند، نه ورزشکار، و در بیشتر موارد با درمان محافظه‌کارانه به‌طور کامل یا نسبی بهبود یافتند.
آسیب‌های شانه
آسیب های شانه : آسیب روتاتور کاف از آسیب های شایع ناشی از تنیس است. روتاتور کاف چهار عضله عمقی در ناحیه شانه هستند که مانند یک چادر اطراف و بالای مفصل شانه را گرفته و آن را پایدار نگه میدارند.
حرکات مکرر دست در بالای سر بخصوص سرو زدن میتواند موجب کشش و یا فشار بیش از حد به تاندون این عضلات شده و موجب بروز ایمپینجمنت سندروم شود
سندروم تونل کارپ
سندروم تونل کارپ : سندروم کانال مچ دست یا کانال کارپ به علت تحت فشار قرار گرفتن عصب مدیان در مچ دست بوجود میاید. در تنیس این بیماری معمولا به علت حرکات مکرر مچ دست و بدنبال آن التهاب غلاف تاندون هایی که از آن عبور میکنند ایجاد میشود.
این التهاب موجب افزایش حجم شده و در نتیجه فضای محدود کانال کارپ را تنگ کرده و بدنبال آن فشار به عصب مدیان زیاد میشود. این افزایش فشار موجب بروز علائم بیماری میگردد
کشیدگی مچ دست
کشیدگی مچ دست : به علت ضربات شدیدی که مچ دست به راکت و توپ وارد میکند مچ دست میتوان در معرض آسیب قرار بگیرد. کشیدگی های مچ دست معمولا به علت روش نادرست در گرفتن راکت و ضربه زدن به آن ایجاد میگردد
کمردرد
کمردرد : کمردرد حدود 16 درصد آسیب های ورزشی تنیس را شامل میشود. علت آن در بسیاری اوقات موقع ضربه زدن به توپ و موقع سرو زدن است که ستون مهره به سمت عقب خم میشود.
این حرکت ستون مهره به سمت عقب موجب اعمال فشار زیاد به مفاصل فاست در مهره ها و بدنبال آن کمردرد میشود
سایر آسیب‌های شایع
پیچ خوردن مچ پا
پیچ خوردن مچ پا : در تنیس ورزشکار حرکت های ناگهانی و تغییر جهت های ناگهانی روی مچ پا دارد و این عامل موجب افزایش احتمال پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن در مچ پا میشود. تقویت عضلات ساق و افزایش قابلیت انعطاف رباط ها از راه های پیشگیری از بروز این آسیب است
انگشت تنیس‌بازان
انگشت تنیس بازان : منظور از انگشت تنیس بازان Tennis toe مشکلاتی است که در اثر فشار پنچه کفش به انگشتان پا در حین حرکت و ایستادن ایجاد میشود.
این فشارها میتواند موجب خونریزی در زیر ناخن انگشتان شود که بسیار دردناک است. پزشک با خارج کردن خون گیر کرده در زیر ناخن آن را درمان میکند. کوتاه نگه داشتن ناخن انگشتان پا و پوشیدن کفش مناسب با پنجه راحت میتواند مانع از بروز این آسیب شود
تاندنیت کشکک
تاندنیت کشکک: تاندنیت در تاندون کشکک یا تاندینوپاتی کشکک که به آن زانوی جهندگان Jumper’s knee هم میگویند به علت کشش مکرر تاندون کشکک ایجاد میشود.
بر اثر جهیدن زیاد و اعمال کشش عضله چهرسر ران بر روی کشکک و سپس بر روی تاندون کشکک این تاندن خراب شده و در نتیجه علائم بیماری بصورت درد زیر کشکک ایجاد میشود
شکستگی استرسی
شکستگی استرسی : علت شکستگی استرسی افراط در ورزش است. بازیکن میخواهد در یک مدت کوتاه حداکثر فشار را به بدن خود وارد کند.
این کار موجب اعمال ضربات مکرر به استخوان ها بخصوص استخوان درشت نی و استخوان های کف پا (متاتارس و ناویکولر) شده و این ضربات در نهایت استخوان را دچار شکستکی میکند.
این شکستگی ها بصورت ترک های ریزی هستند ولی درد ناشی از آنها مشکل جدی در ادامه ورزش ایجاد میکند. شکستگی های استرسی در مهره های کمر در ورزشکاران نوجوان دیده میشود
آسیب‌های عضلانی
آسیب های عضلانی : شایعترین آسیب های عضلانی در تنیس بصورت کشیدگی ها عضلات است. این کشیدگی ها معمولا به علت کم بودن قابلیت انعطاف عضلات ایجاد میشود.
انجام صحیح نرمش های کششی قبل از شروع تنیس میتواند موجب تا حد زیادی وقوع این آسیب ها را کاهش دهد. شایعترین محل کشیدگی در عضلات پشت ساق است
برای پبشگیری از حوادث احتمالی ورزشی در حین انجام تنیس به نکات زیر توجه کنید :
- از کفش مناسب تنیس استفاده کنید. کفی کفش در سمت داخل باید کمی برجسته باشد تا از قوس کف پای شما حمایت کند.
- دسته راکت را بطور مرتب خشک کنید تا دست شما تاول نزند
- در موقع سرو زدن یا اورهد زدن کمر خود را زیاد به عقب خم نکنید. بجای آن زانوانتان را خم کرده و پاشنه تان را بالا ببرید
- نرمش های کششی مچ دست را با دقت بیشتر انجام دهید.
- موقع سرو زدن آرنج خود را خم کنید تا فشار زیادی به آرنج و مچ دست شما وارد نشود.
- روی پنجه پا به زمین نیایید چون ممکن است به تاندون آشیل شما آسیب وارد شود.
- استپ و استارت ناگهانی نکنید تا به مچ پایتان فشار زیادی وارد نشود.
آسیب‌های ورزشی هر رشته
برای پیشگیری کامل‌تر از آسیب‌های ورزشی، صفحه‌ی پیشگیری از آسیب‌های ورزشی ایران ارتوپد را هم بخوانید. آسیب‌های شایع سایر رشته‌های ورزشی و سایر مطالب مرتبط با سلامت حرکتی هم در صفحه‌ی سلامت ایران ارتوپد آمده است.
- آسیب‌های ورزشی فوتبال
- آسیب‌های ورزشی بسکتبال
- آسیب‌های ورزشی والیبال
- آسیب‌های ورزشی دویدن
- آسیب‌های ورزشی شنا
- آسیب‌های ورزشی اسکی
- آسیب‌های ورزشی سوارکاری
- آسیب‌های ورزشی دوچرخه‌سواری
- آسیب‌های ورزشی ژیمناستیک
- آسیب‌های ورزشی کشتی
- آسیب‌های ورزشی وزنه‌برداری (پاورلیفتینگ)
سوالات متداول
منابع:
- Epidemiology of musculoskeletal injury in the tennis player – PubMed
- Lateral Epicondylitis (Tennis Elbow) – StatPearls
- Epidemiological profile of lateral epicondylitis in rehabilitation department – PubMed
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها