نوبت دهی

تعویض مفصل مچ پا چیست

تعویض مفصل مچ پا چیست

 

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری “متخصص ارتوپدی”

عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا یا آرتروپلاستی مچ پا Ankle arthroplasty نوعی جراحی است که در آن مفصل تخریب شده و دردناک مچ پا خارج شده و به جای آن از یک مفصل مصنوعی استفاده میشود.

این عمل جراحی گرچه بسیار کمتر از تعویض مفصل ران و تعویض مفصل زانو انجام میشود ولی با پیشرفت مفاصل مصنوعی مچ پا و بهتر شدن تکنیک بتدریج در حال گسترش بوده و در بعضی موارد میتواند جایگزین خوبی برای عمل جراحی خشک کردن مفصل مچ پا باشد.

 مفصل سالم مچ پا و مفصل مصنوعی آن
مفصل سالم مچ پا و مفصل مصنوعی آن

 

آناتومی کاربردی

مفصل مچ پا از کنار هم قرار گرفتن سه استخوان درست شده است. در بالا استخوان های تیبیا (درشت نی) و فیبولا (نازک نی) قرار گرفته اند. پایین ترین قسمت استخوان درشت نی در سمت داخل قوزک داخلی و پایین ترین قسمت استخوان نازک نی در سمت خارجی قوزک خارجی است.

در زیر این دو استخوان و در بین دو قوزک داخلی و خارجی استخوان قاپ یا تالوس قرار گرفته است. استخوان تالوس در زیر دو استخوان ساق فقط در حول یک محور میچرخد بطوریکه نتیجه آن بالا و پایین رفتن کف پا است.

استخوان های مچ پا به توسط رباط های قوی و محکمی در کنار هم قرار گرفته و پایدار میمانند. تاندون های مختلفی از اطراف مچ پا عبور میکند که قویترین آنها تاندون یا زردپی آشیل است.

تاندون آشیل عضلات پشت ساق را به استخوان پاشنه که در زیر استخوان تالوس قرار دارد متصل میکند. سطح بالایی استخوان تالوس و سطح زیرین استخوان های درشت نی و نازک نی پوششی به نام غضروف دارد.

غضروف لایه ای سفید رنگ و صاف، با قوام لاستیکی و قابل ارتجاع است که موجب میشود استخوان های تشکیل دهنده مفصل راحت تر در کنار هم حرکت کرده و اصطکاک کمتری داشته باشند.

 

علت انجام تعویض مفصل مچ پا چیست

شایعترین علت انجام تعویض مفصل مچ پا آرتروز یا ساییدگی مفصل مچ است. این ساییدگی موجب درد و محدودیت و تورم مچ پا شده و راه رفتن بیمار را با مشکل مواجه میکند. تعویض این مفصل خراب شده با یک مفصل مصنوعی میتواند تا حدود زیادی درد بیمار ا کاهش دهد.

انجام عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا به اندازه جراحی های تعویض مفاصل ران یا زانو متداول نیست. علت اینست که هنوز نتایج درمانی این عمل جراحی به خوبی تعویض مفاصل زانو و ران نشده است.

عمر مفاصل مصنوعی مچ پا احتمالا کمتر از مفاصل مصنوعی ران و زانو است و عمل جراحی میتواند با عوارض احتمالی بیشتری همراه باشد. البته در سال های اخیر با پیشرفت تکنیک های جراحی و استفاده از مفاصل مصنوعی بهتر نتایج جراحی تعویض مفصل مچ پا در حال پیشرفت و بهتر شدن است.

تعویض مفصل مچ پا

تعویض مفصل مچ پا
انواع مفاصل مصنوعی مچ پا پس از وقوع آرتروز در آن

در کسانی که دچار آرتروز شدید و تخریب پیشرفته مفصل مچ پا بوده و درد و محدودیت حرکتی آنها به هیچ روش درمانی دیگری پاسخ مناسبی نداده است از عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا و یا آرترودز (خشک کردن) مفصل مچ پا استفاده میشود.

روش درمانی که امروزه در موارد بالا مد نظر قرار میگیرد بدین صورت است که در صورتی که آرتروز شدید در فرد جوان و فعالی ایجاد شده باشد از روش آرترودز یا خشک کردن مفصل استفاده میشود و اگر این وضعیت در فرد مسنی که فعالیت بدنی زیادی ندارد بوقوع بپیوندد میتوان از تعویض مفصل مچ پا استفاده کرد.

 

عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا چگونه انجام میشود و چه عوارضی دارد

در عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا قسمتی از پایین استخوان تیبیا و همچنین قسمتی از بالای استخوان تالوس بریده و از بدن خارج میشود. سپس بجای این دو قسمت دو جزء مفصل مصنوعی کار گذاشته میشود.

این جزء در پایین یک سطح فلزی شبیه بالای استخوان تالوس است و در بالا یک صفحه فلزی است که در زیر آن یک صفحه پلاستیکی محکم از جنس پلی اتیلن گذاشته شده است. در موقع حرکت مچ پا سطح فلزی بالای تالوس در زیر سطح پلی اتیلنی حرکت میکند.

 تعویض مفصل مچ پا

اتصال اجزاء فلزی مفصل مصنوعی به استخوان های بیمار به دو روش انجام میشود و بنابراین مفاصل مصنوعی را به دو دسته تقسیم میکنند

  • مفصل مصنوعی سیمانی : در این دسته از مفاصل مصنوعی اتصال اجزاء مفصل مصنوعی به استخوان با استفاده از چسب بخصوصی به نام سیمان استخوان Bone Cement صورت میگیرد
  • مفصل مصنوعی غیر سیمانی : در این دسته از مفاصل مصنوعی سطح فلز خلل و فرج بسیار ریزی دارد که سلول های استخوان در تماس با این سطح رشد کرده و به داخل حفرات آن نفوذ میکنند و بدین وسیله اتصال محکمی بین فلز و استخوان بوجود میاید

 

عوارض تعویض مفصل مچ پا

عمل جراحی تعویض مچ پا مانند هر جراحی دیگر ممکن است با عوارض احتمالی همراه باشد. مهمترین این عوارض عبارتند از

 

عفونت

احتمال بروز عفونت پس از تعویض مفصل مچ پا حدود ۴-۲ درصد است. این بیش از احتمال عفونت در مفاصل مصنوعی زانو و یا ران است. میکروب ممکن است در حین جراحی وارد محل شود و یا ممکن است بعدها از یک کانون عفونی دیگر در بدن و انتشار آن از راه خون به محل برسد.

این عفونت ممکن است چند هفته و یا گاهی چند سال بعد از انجام جراحی ظاهر شود. در صورت بروز عفونت بیمار باید تا مدت های زیادی آنتی بیوتیک مصرف کرده و در بعضی موارد ممکن است نیاز شود تا مفصل مصنوعی کلا از بدن خارج گردد

تعویض مفصل مچ پا

تعویض مفصل مچ پا

لق شدن

تمام مفاصل مصنوعی در نهایت لق میشوند. این اتفاق به علت شل شدن اتصال بین مفصل مصنوعی و استخوان به علت جذب شدن استخوان در محل اتصال است.

احتمال لق شدن مفصل مصنوعی مچ پا بیش از مفاصل مصنوعی زانو و ران است با این حال در سال های اخیر پیشرفت های زیادی دز زمینه کاهش این عارضه ایجاد شده است.

احتمال لق شدن مفصل مصنوعی در افراد جوان و چاق بیشتر است به همین علت در این افراد ترجیح داده میشود که بجای تعویض مفصل از خشک کردن آن استفاده شود. در صورت لق شدن مفصل مصنوعی باید با یک عمل جراحی مجدد مفصل دیگری برای بیمار تعبیه شود.

آسیب های عروقی و عصبی

تمام عروق و اعصاب مهمی که به کف پا میروند از مچ پا عبور میکنند. این عروق و اعصاب در نزدیکی مفصل و محل عمل جراحی بوده و ممکن است در حین جراحی آسیب ببینند.

 

5/5 ( 1 نظر )