نوبت دهی

سندروم تونل کارپ یا نشانگان کانال کارپ چیست. علائم و درمان

سندروم تونل کارپ یا نشانگان کانال کارپ چیست. علائم و درمان

 

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری “متخصص ارتوپدی”

خانم ۴۰ ساله ای بعد از تایپ چندین صفحه با کامپیوتر خود در روز گذشته شب ساعت ۳ بامداد از خواب بیدار میشود. احساس بیحسی و سوزن سوزن شدن در انگشتان دست دارد. دست های خود را تکان میدهد. انگشتان خود را چند بار باز و بسته میکند.
چند دقیقه بعد گزگز و بیحسی دست خوب میشود و دوباره میخوابد. قبلا هم این مشکل چند بار برای او ایجاد شده و اتفاقا احساس کرده که قدرت دست او کم شده و اجسام از دست او به زمین میافتند.

 

نشانگان تونل مچ دست یا سندرم کانال کارپ چگونه ایجاد میشود

سندروم تونل کارپ یا کانال مچ دستی بیماری است که به علت فشار به عصب مدیان هنگام عبور از درون تونل مچ دستی ایجاد میشود.

در مچ دست مجرا و تونلی وجود دارد که به آن کانال کارپ یا تونل مچ دستی میگویند. در یک طرف این تونل استخوانچه های مچ دست قرار گرفته اند. ترتیب قرار گرفتن این استخوانچه ها بصورتی است که شکل یک قوس یا هلال یا ناو را بوجود میاورند.

به دو طرف این قوس یا هلال یک رباط یا نوار بافتی محکم متصل شده که به آن رباط عرضی مچ دست Transverse carpal ligament میگویند.

تونل کارپ
از زیر رباط عرضی مچ دست که به رنگ سفید نشان داده شده است ۹ تاندون و یک عصب مدیان (به رنگ زرد) عبور میکند 

ترکیب این دو ساختمان یعنی از یک طرف مجموعه استخوانچه های مچ دست و از طرف دیگر رباط عرضی مچ دست یک کانال یا تونل را میسازد. از درون این کانال ۹ تاندون خم کننده انگشتان دست و عصب مدیان یا میانی عبور میکنند.

این تاندون ها و عصب از ساعد پایین آمده و از داخل تونل عبور کرده و به کف دست میرسند. عصب مدیان سپس در کف دست به شاخه هایی تقسیم شده و حس کف دستی انگشتان شست وسبابه و میانی و نیمه خارجی انگشت انگشتری و همچنین حرکات عضلات ناحیه تنار را تامین میکنند.

کانال کارپ

محدوده بیحسی در سندروم کانال کارپ
محدوده بیحسی در سندروم کانال کارپ

عصب مدیان یک عصب حسی و حرکتی است. این عصب مسئول حس دادن به انگشتان شست و سبابه و میانی و نیمی از انگشت انگشتری و حس کف دست است.

این عصب همچنین موجب تحریک عضلات برجستگی تنار میشود. برجستگی تنار در کف دست و در مجاورت انگشت شست بوده و حاوی عضلاتی است که شست را حرکت میدهند.

گاهی اوقات بنا به عللی فضای درونی این کانال تنگ میشود. بطور مثال وجود یک تومور یا کیست در درون کانال میتواند فضای آن را تنگ کند و یا بد جوش خوردن یک شکستگی مچ دست میتواند موجب تغییر شکل استخوان شده و فضای کانال را تنگ کند. ولی در غالب اوقات علت کاهش فضا تورم تاندون ها خم کننده انگشتان و غلاف اطراف آنها است که از درون این فضا عبور میکنند.

  کار با کلید میتواند موجب بروز سندورم کانال کارپ شود
کار با کلید میتواند موجب بروز سندورم کانال کارپ شود

این تاندون ها میتوانند به علت حرکات مکرر و مداوم مچ دست و انگشتان متورم شوند. کارهایی مانند تایپ زیاد و یا استفاده زیاد از پیانو میتوانند موجب بروز علائم سندورم کانال کارپ شوند. گاهی اوقات تورم تاندون ها و غلاف آنها به علت تغییرات هورمونی است که در دوران بارداری یا  یائسگی برای بیمار ایجاد میشود.

علائم بیمار کانال کارپ در مچ دست چیست

سندروم تونل کارپ در اثر فشار به عصب میانی یا مدیان median nerve در کانال مچ دست بوجود می آید. علائم این بیماری عبارتست از سوزن سوزن شدن ، گز گز و بی حسی در نوک انگشتان. این علائم بیشتر در انگشتان اشاره و میانی ظاهر می شود و در ابتدا بدنبال فعالیت ایجاد میگردد اما بتدریج در هنگام استراحت نیز حس می شود.

از علائم سندروم کانال کارپ تشدید علائم در شب ها است. بیمار چند ساعت بعد از شروع خواب با احساس بی حسی و گزگز انگشتان از خواب بلند می شود و با تکان دادن مچ دست و چند بار مشت و باز کردن انگشتان بتدریج علائم برطرف می شود.

علائم دیگر بیماری عبارتند از: گز گز انگشتان هنگام مکالمه با تلفن وقتی با دست گوشی تلفن را در دست می گیرند و هنگام گرفتن چادر با دست در زیر چانه.

 لاغر شدن عضلات قاعده شست در مراحل پیشرفته بیماری
لاغر شدن عضلات قاعده شست در مراحل پیشرفته بیماری

با پیشرفت بیماری به علت کم شدن حس نوک انگشتان بخصوص در انگشتان سبابه و شست فرد در برداشتن اجسام سبک و ظریف دچار مشکل شده و اشیاء از دست وی میافتند. مثلا در حین شستن ممکن است ظرف ها از دست وی بیفتند.

بالاخره با پیشرفت بیماری کاهش دائمی حس انگشتان دست و لاغر شدن عضلات برجسته کف دست ایجاد می شود. در این حالات عضلات ناحیه تنار که در کف دست و در نزدیکی شست قرار دارند ضعیف و لاغر میشوند.

شیوع سندروم تونل کارپ در خانم ها بیشتر بوده و ۵ برابر آقایان است. بیماری بیشتر در سنین بین ۳۰ و ۶۰ سال دیده میشود اما بخصوص در حوالی سن یائسگی در خانم های خانه دار بیشتر دیده میشود.

سندروم کانال کارپ در افرادی که کارهای تکراری با دست دارند نظیر کسانی که تایپ انجام می دهند یا شغل فنی با حرکات مکرر دست و انگشتان دارند بیشتر دیده می شود. این بیماری در زمان بارداری خانم ها نیز شایع است اما معمولا بعد از پایان بارداری بهبود می یابد.

در اکثر بیماران، مشکل زمینه ای وجود ندارد اما در پانزده درصد موارد بیماری زمینه ای مثل دیابت ، بیماریهای تیروئید یا سابقه شکستگی درمچ دست دیده میشود.

 

تشخیص های دیگری که برای این علائم مطرح است چیست

اگر چه دیدن تمام علائم ذکر شده می تواند تشخیص سندروم کانال کارپ را مطرح نماید اما ممکن است علائم مشابهی در آرتروزهای گردنی ، دنده گردنی یا بیماریهای هورمونی دیده شود . گرفتن نوار عصبی به قطعی شدن تشخیص کمک میکند.

درمان سندروم تونل کارپ یا نشانگان تونل مچ دستی چیست

در مراحل اولیه بیماری، استفاده کردن از مچ بند طبی که با داشتن یک آتل فلزی محکم در درون آن باعث بیحرکتی نسبی مچ دست می شود به درمان کمک میکند .

درصورتیکه بیمار به این روش درمانی پاسخ مناسبی نداد پزشک معالج با استفاده از تزریق کورتیکواستروئید در درون کانال کارپ سعی در کاهش تورم درونی آن و درمان بیماری میکند. تزریق در داخل کانل کارپ ممکن است همراه با یک دوره گچ گیری باشد.

در صورتیکه این درمان هم موثر واقع نشود پزشک از عمل جراحی استفاده میکند. در عمل جراحی رباط عرضی مچ دست پاره میشود تا به این وسیله فشار درون کانال مچ دستی کاهش یابد.

این عمل جراحی را میتوان به صورت باز و با شکاف دادن پوست و با به روش آندوسکوپی انجام داد. در روش آندوسکوپی لوله ای از طریق شکاف کوچکی در مچ دست به زیر پوست فرستاده شده و از طریق آن رباط عرضی مچ دست شکاف داده میشود.

در صورت عدم درمان مناسب و به موقع این بیماری، بتدریج فشار برروی عصب میانی بیشتر شده و در نهایت باعث بروز عوارض غیر قابل برگشت می شود.

جراحی سندورم تونل کارپ
در عمل جراحی رباط عرضی مچ دست برش داده میشود تا فشاری که بر روی عصب مدیان وجود دارد کم شود
جراحی سندروم کانال مچ دستی
عمل جراحی برش رباط عرضی مچ دست را میتوان با استفاده از آرتروسکوپ انجام داد

 پیشگیری از عود مجدد این بیماری با خودداری از فعالیت زیاد در مدت کوتاه و توزیع کارها در زمان طولانی تر، خودداری از قرار دادن دست و مچ دست درحالت خیلی خم در هنگام کارکردن مثلا هنگام استفاده از کیبورد یا ماوس کامپیوتر امکانپذیر است.

جراحی سندروم کانال کارپ چگونه انجام میشود

جراحی معمولا با بیهوش کردن بیمار و یا بیحسی موضعی کل اندام فوقانی صورت میگیرد. جراحی میتواند به دو روش باز و بسته انجام شود.

در روش باز پزشک جراح ابتدا شکافی طولی به طول ۵-۳ سانتیمتر در جلوی مچ دست ایجاد میکند. در زیر پوست و پس از باز کردن فاشیای کف دستی، رباط عرضی مچ دست بصورت یک نوار کلفت و سفید نمایان میشود.

سپس جراح با قیچی یا تیغ جراحی این رباط را قطع کرده و در زیر رباط عصب مدیان نمایان میگردد. با این کار فضای بسته کانال که بصورت یک حلقه بسته دور تا دور عصب را گرفته و آن را فشار میدهد به یک فضای باز تبدیل میشود.

جراحی سندورم کانال کارپ

جراحی سندورم کانال کارپ

باز شدن این فضا موجب افزایش حجم آن و در نتیجه کاهش فشار درون آن میگردد و با کاهش فشار بر روی عصب علائم بیماری از بین خواهد رفت. در پایان جراحی، پزشک فقط پوست را بخیه زده و پانسمان حجیمی را بر روی زخم قرار میدهد.

بیمار در همان روز جراحی میتواند از بیمارستان مرخص شود. بتدریج و در طی هفته های بعد از جراحی فاصله بین لبه های باز شده رباط عرضی مچ دست به توسط بدن با بافتی شبیه به رباط پر میشود.

این کار موجب بسته شدن مجدد رباط میگردد ولی در این وضعیت جدید طول رباط افزایش پیدا کرده و در نتیجه فضای درونی کانال هم گشادتر شده است.

جراحی سندورم کانال کارپ

در روش بسته که با آندوسکوپ صورت میگیرد ابتدا پزشک جراح شکاف کوچکی را در ناحیه مچ دست ایجاد کرده و سپس وسیله ای به نام آندوسکوپ که شبیه به آرتروسکوپ است را از طریق آن شکاف وارد مچ دست کرده و به درون کانال کارپ میرود.

وی تمام مسیر کانال کارپ و عصب مدیان و رباط عرضی را با آندوسکوپ میبیند و سپس با استفاده از چاقوی مخصوصی که از کنار آندوسکوپ عبور میدهد رباط عرضی را قطع میکند.

آندوسکوپ کمک میکند تا جراح در حین انجام این عمل آسیبی به عصب مدیان و تاندون ها نرساند. در پایان جراحی شکلف پوسی کوچک مچ دست بخیه میشود.

 

بعد از جراحی سندورم کانال کارپ

معمولا بعد از جراحی به بیمار توصیه میشود
  • مچ دست خود را بالا تر از سطح قلب نگه دارد تا ورم نکند
  • محل جراحی را سرد کند تا از افزایش تورم جلوگیری کند
  • انگشتان دست را چند بار در روز و هر بار ده مرتبه جمع و باز کند
  • آرنج و شانه خود را مرتبا حرکت دهد
  • به پانسمان دست نزند تا اولین ویزیت بعد از جراحی پزشک آن را باز کند

بخیه های جراحی معمولا ۱۴-۱۰ روز بعد خارج میشوند. به بیمار توصیه میشود تا شش هفته مچ دست خود را محکم مشت نکند. بعضی از جراحان بعد از باز کردن بخیه بیمار را به فیزیوتراپ ارجاع میدهند.

فیزیوتراپی میتواند به بیمار کمک کند تا حرکات مچ دست را بهتر انجام داده و درد احتمالی بیمار را کاهش میدهد. فیزیوتراپ به بیمار یاد میدهد که چگونه با ماساژ ملایم محل جراحی سوزش و حساسیت پوستی آن ناحیه را کم کند. همچنین از مالش اجسامی که سطوحی با زبری متفاوت دارند بر روی محل جراحی سعی میکند تا این حساسیت را کاهش دهد.

عوارض جراحی سندروم کانال کارپ چیست

جراحی سندروم کانال کارپ مانند هر جراحی دیگر میتواند با عوارض احتمالی همراه باشد که مهمترین آنها عبارتند از

  • عوارض بیهوشی : این عوارض میتواند بصورت حساسیت به داروهای بیهوشی یا بیحسی و یا مشکلاتی برای ریه یا قلب باشد
  • عفونت : عفونت میتواند در محل شکاف جراحی ایجاد شود. بروز علائمی مانند درد مچ دست که با داروی مسکن بهبود نمیابد، ترشح بدبو از محل زخم جراحی، گرما و قرمزی و تورم در محل زخم جراحی، خروج خون روشن از محل زخم و یا تب و لرز میتوانند نشانه عفونت باشند. با دیدن این علائم باید در اسرع وقت به پزشک معالج مراجعه کرد

2007 3

  • حساسیت در محل زخم جراحی : بعضی بیماران تا ماهها بعد از جراحی از درد و حساسیت در پوست محل جراحی شاکی هستند. این حساسیت معمولا در شش ماه اول بعد از جراحی بتدریج از بین میرود
  • ایجاد بافت اضافه : گاهی اوقات در محل جراحی بافت اضافه زیادی درست شده و حتی این بافت اضافه ممکن است از سطح پوست برجسته تر شود. ایجاد این بافت میتواند با درد همراه بوده و ممچنین میتواند موجب محدودیت حرکتی در مچ دست و یا احتمالا چسبیدن تاندون ها و عصب مدیان به هم شود. در صورت بروز این عارضه ممکن است بیمار نیاز به انجام جراحی مجدد داشته باشد.
  • مشکلات حسی : ممکن است بعد از جراحی – بخصوص وقتی عصب تحت فشار شدیدی بوده است- بیمار در پوست دست و انگشتان احساس سوزن سوزن شدن بکند. این مشکل معمولا خود بخود و بعد از مدتی خوب میشود. در مواردی که بیماری مزمن شده و عضلات ناحیه تنار لاغر و آتروفی شده باشند ممکن است بعد از جراحی بازگشت حس و حرکت بصورت کامل ایجاد نشود
  • ضعف مچ دست : در چند ماه اول بعد از جراحی به علت درد و تورمی که در ناحیه جراحی وجود دارد قدرت مشت کردن در مچ دست قدری کاهش میابد ولی این وضعیت معمولا بعد از گذشت ۴-۲ ماه بهبود میابد
  • قطع ناکامل رباط : گاهی اوقات در حین جراحی بخصوص جراحی بسته با آندوسکوپ ممکن است جراح نتواند رباط عرضی مچ دست را بطور کامل باز کند. در این موارد ممکن است فشار بر روی عصب مدیان کاملا رفع نشده و علائم بیمار بعد از جراحی هم باقی بماند. در این موارد ممکن است نیاز شود تا جراحی مجددا انجام گردد.

 


این مقاله چقدر مفید بود ؟

امتیاز دهی

لطفا در زیر امتیاز بدهید

4.2/5 ( 11 نظر )