لق شدن مفصل مصنوعی چیست. علت ها، علائم و درمان

لق شدن مفصل مصنوعی چیست. علت ها، علائم و درمان

نویسنده: دكتر مهرداد منصوری "متخصص ارتوپدی"

توجه

عمل جراحی تعویض مفصل ران یكی از موفقیت آمیزترین اعمال جراحی با كمترین میزان عوارض احتمالی است.

در این مقاله و مقالات بعدی در مورد یكی از عوارض نادر جراحی تعویض مفصل ران اطلاعاتی ارائه میشود. هدف از ارائه این اطلاعات اینست كه

  • فرد نیازمند به جراحی تعویض مفصل ران بداند كه چه اقداماتی را باید انجام دهد تا از بروز این عارضه، حتی اگر كم باشد پیشگیری كند
  • اگر این عارضه ایجاد شد باید چه اقدامی را انجام دهد

اینكه احتمال این عارضه بعد از جراحی تعویض مفصل ران وجود دارد به هیچ وجه دلیل بر عدم انجام جراحی و یا ترس از انجام آن نیست. احتمال بروز این عارضه بسیار اندك است و اقداماتی كه پزشك انجام میدهد و نكاتی كه بیمار بعد از جراحی رعایت میكند میتواند تا حدود بسیار زیادی، احتمال بروز این عارضه نادر را كم كند.

کلینیگ لگن دکتر مهرداد منصوری

یکی از علل خراب شدن مفاصل مصنوعی و کاهش عمر آنها لق شدن این مفاصل است. علت این لق شدن ها چیست و در صورت بروز چه علائمی دارد و چگونه میتوان از بروز آنها پیشگیری کرد چیزی است که در این مقاله به آن میپردازیم.

روند لق شدن مفصل مصنوعی چگونه است

اجزاء تشكیل دهنده مفصل مصنوعی به راه های گوناگونی به استخوان بیمار متصل و محكم میشوند. در بعضی از انواع مفاصل مصنوعی، این اتصال با استفاده از چسب مخصوصی از جنس آكریلات صورت میگیرد كه به آن سیمان استخوانی میگویند.

به این دسته از مفاصل مصنوعی مفاصل سیمانی میگویند. در دسته ای دیگر از مفاصل مصنوعی كه كاربرد آنها در دهه های اخیر بسرعت در حال گسترش است، سطح فلزی روی مفصل مصنوعی در محلی كه با استخوان بیمار تماس دارد متخلخل ساخته میشود.

این كار موجب میشود تا استخوان بیمار بعد از عمل جراحی به درون حفرات متخلخل فلز رشد كرده و یك اتصال محكم بین فلز و استخوان بوجود آید. به این نوع مفاصل مصنوعی، مفاصل بدون سیمان میگویند.

مفصل مصنوعی لگن
لق شدن مفصل مصنوعی ران به علت خورده شدن استخوان اطراف آن

با تمام این تمحیدات در جهت اتصال محكم بین مفصل مصنوعی و استخوان، باز هم بعد از مدتی ممكن است این اتصال ( چه در نوعی سیمانی و چه در نوع بدون سیمان) شل شده و مفصل مصنوعی لق شود.

اینكه چند سال بعد از جراحی این اتفاق میفتد بسته به عوامل متعددی مانند نوع مفصل مصنوعی، تكنیك عمل جراحی، استحكام استخوان بیمار، فشاری كه بیمار به مفصل مصنوعی وارد میكند و عوامل دیگر متفاوت است.

مفصل مصنوعی ممكن است پس از گذشت چند سال از عمل جراحی لق شود و یا ممكن است حتی تا سی سال هم محكم در جای خود باقی بماند.

لق شدن مفصل مصنوعی شایعترین عاملی است كه موجب میشود بیمار مجددا تحت عمل جراحی تعویض مفصل (رویژن) قرار گیرد. تقریبا تمامی مفاصل مصنوعی در نهایت بعد از مدتی اتصال محكم خود به استخوان را از دست داده و بتدریج لق میشوند.

علت لق شدن مفصل مصنوعی چیست

علت اصلی لق شدن هر مفصل مصنوعی از بین رفتن اتصال محكم بین استخوان بیمار و اجزاء مفصل مصنوعی است. این اتصال معمولا به علت فعالیت سلول های دفع ایمنی بدن ضعیف میشود.

بعد از مدتی كه از كاركرد مفصل مصنوعی گذشت ذرات بسیار ریزی از اجزای آن جدا میشوند. ذرات بسیار ریز فلز، ذرات ریز پلی اتیلن، سرامیك و یا سیمان استخوانی كه در محیط آزاد میشوند به عنوان اجسام خارجی شناخته شده و به توسط سلول های دفاع ایمنی بدن بلعیده میشوند.

بدنبال آن این سلول ها مواد سمی را از خود ترشح میكنند تا اجسام خارجی را از بین ببرند ولی این مواد سمی بیشتر به بدن آسیب میرساند تا به این ذرات.

مواد ترشح شده از سلول های ایمنی بدن و دیگر فعالیت های این سیستم موجب میشوند تا استخوان در محل اتصال به مفصل مصنوعی جذب بدن شده و در نتیجه اتصال استخوان به مفصل مصنوعی ضعیف و شل شود.

استفاده از مفاصل مصنوعی مرغوب، تكنیك جراحی مناسب و كارگذاری اجزاء مفاصل مصنوعی در زوایا و مكان های درست، استفاده درست از سیمان استخوان در مفاصل سیمانی عواملی هستند كه میتوانند احتمال لق شدن مفصل را كم كنند.

علائم و درمان لق شدن مفصل مصنوعی چیست

در صورت لق شدن مفصل مصنوعی، بیمار ممكن است دچار درد در ناحیه جراحی شود. لق شدن مفصل مصنوعی احتمال شكستگی استخوان اطراف آن را هم بیشتر میكند.

در این موارد باید مفصل مصنوعی لق شده خارج شده و مفصل جدیدی برای بیمار كار گذاشته شود. ماندن مفصل لق شده موجب میشود تا اجزاء آن در داخل استخوان بطور مكرر حركت كند. این حركات سرعت خورده شدن استخوان را بیشتر میكند و یا حتی میتواند موجب شكستگی آن شود.

عمل جراحی كه برای خارج كردن مفصل لق شده و كارگذاری مفصل جدید انجام میشود را جراحی رویژن Revision میگویند. جراحی رویژن از جراحی اولیه كه در طی آن مفصل مصنوعی كارگذاشته شده مشكل تر است.

خروج مفصل قبلی باید با دقت و احتیاط انجام شود تا استخوان های بیمار صدمه ای نبیند. باید از مفاصل مصنوعی پیچیده تری استفاده شود و در بسیاری از این بیماران استخوان های بیمار ضعیف و خورده شده اند و به همین علت ممكن است بیمار نیاز به پیوند استخوان داشته باشد.