مشاوره آنلاین

فلج یکطرفه بدن در بزرگسالان بدنبال آسیب های مغزی چیست و چه علائمی دارد

فلج یکطرفه بدن در بزرگسالان بدنبال آسیب های مغزی چیست و چه علائمی دارد

 

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری “متخصص ارتوپدی”

به فلج یک سمت بدن یعنی دست و پا و نیمی از تنه در یک طرف بدن همی پلژی Hemiplegia میگویند. وقتی اندام های یک طرف بدن کاملا فلج نشده بلکه ضعیف شده و قدرت آنها کم شود به وضعیت ایجاد شده همی پارزی Hemiparesis میگویند.

همی پلژی و همی پارزی معمولا به علت آسیب دیدن سلول های مغز ایجاد میشود. این وضعیت میتواند در بچه ها یا بزرگسالان دیده شود.

 1722

 

علل فلج یک طرفه بدن

همی پلژی در بچه ها به علت فلج مغزی ایجاد میشود. فلج مغزی در بچه ها میتواند علل زیر باشد.

  • علل قبل از تولد : اینها عللی هستند که در زمان جنینی موجب میشوند مغز به درستی تشکیل نشود. بسیاری از بیماری های ژنتیکی و یا بعضی عفونت های ویروسی مادر در زمان بارداری از این دسته اند
  • علل حین تولد : اینها عللی هستند که در زمان زایمان موجب نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد شده و آسیب غیر قابل جبرانی به آن وارد میکنند
  • علل بعد از تولد : عللی مانند عفونت های مغز، نرسیدن اکسیژن برای مدتی به مغز، خونریزی مغزی (به علت ضربه مانند تصادف، افتادن بچه به زمین یا دیگر ضربات به سر بچه) میتوانند بعد از تولد بچه و زمانی هنوز مغز بچه بسیار آسیب پذیر است به آن صدمات غیر قابل بازگشت وارد کنند.

 

در بزرگسالان علل همی پلژی یا فلج شدن یک طرف بدن میتواند به علل زیر باشد

  • ضایعات عروقی مغز یا Cerebrovascular accident CVA : که به علت خونریزی مغزی یا آمبولی مغزی (انسداد شریان های مغز توسط لخته) ایجاد میشود. این شایعترین علت همی پلژی است. به آن سکته مغزی هم میگویند.
  • عفونت های مغز : مانند مننژیت و انسفالیت
  • ضربات مغز : بدنبال تصادف یا سقوط از بلندی و یا وود اجسام نافذ به مغز
  • تومور مغز و جراحی های مغز : بدنبال جراحی تومورهای مغزی ممکن است آسیب هایی به بافت مغزی ایجاد شود. خود تومورهای مغزی قبل از جراحی هم میتوانند موجب بروز این علائم شوند.
  • آسیب نخاع

 

علائم فلج یکطرفه بدن چیست

مهمترین علائم بیماری و مشکلاتی که در اثر آن برای بیمار ایجاد میشود عبارتند از :

  • ضعف عضلات یا فلج شدن کامل عضلات در یک سمت بدن
  • کاهش توانایی کنترل حرکات اندام بطوریکه بیمار کنترل دقیقی بر روی حرکات اندام خود ندارد
  • اسپاسم عضلات بطوریکه در این بیماران عضلات یک سمت بدن دچار انقباض غیر ارادی شده و سفت میشوند. به علت عدم تعادل بین عضلات گرفتار شده اندام ها در وضعیت های غیر طبیعی قرار میگیرند.
  • این بیماران موقع ایستادن تعادل مناسبی ندارند و راه رفتن بیماران دچار اشکال میشود
  • ممکن است در حرف زدن دچار مشکل شوند. بلعیدن برای آنها مشکل میشود
  • دچار مشکلات روحی مانند افسردگی، اضطراب، خشم و تحریک پذیری میشوند.

 

مراقبت از یک فرد بزرگسال با فلج یک طرف بدن چگونه است

همی پلژی به معنای فلج شدن یک طرف بدن (طرف راست یا چپ) بدنبال آسیب های مغزی بخصوص سکته مغزی است.

درمان این بیماری تحت نظر گروهی متشکل از متخصصین مغز و اعصاب، ارتوپد، فیزیوتراپ، کار درمانگر و دیگر افراد است. تعدادی از آسیب های مغزی این بیماران خودبخود به توسط بدن فرد قابل کنترل است. بطور مثال بسیاری از افرادی که دچار سکته مغزی شده است بعد از چند ماه بتدریج بهبودی کامل یا نسبی پیدا میکنند.

همانطور که گفته شد اندام های این بیماران به علت عدم تعادل در انقباض عضلات، وضعیت های نامناسبی به خود میگیرند و به زبان دیگر کج می ایستند. در ابتدای بیماری پزشک یا اطرافیان بیمار میتوانند با فشار دست خود، اندام این بیماران را در وضعیت مناسب قرار دهند ولی البته با برداشتن فشار دست مجددا اندام به وضعیت قبل برمیگردد. در این وضعیت تغییر شکل دینامیک است.

وقتی چند ماه از بیماری سپری شد اندام در وضعیت جدید فیکس و ثابت میشود و دیگر حتی با فشار دست هم نمیتوان وضعیت آن را اصلاح کرد.

علت این وضعیت آن است که وقتی مفصل چند ماه در حالت انحراف و کج باقی بماند بافت های نرم یک طرف مفصل (مانند تاندون ها و کپسول مفصلی) جمع شده و طول آنها کوتاه میشود و قابلیت انعطاف خود را از دست میدهند و نتیجه آن خود را بصورت خشک شدن مفصل در وضعیت های نامناسب نشان میدهد.

 

پیشگیری از خشکی و تغییر شکل مفاصل

همانطور که گفته شد در تعدادی از بیماران آسیب های مغزی خودبخود به توسط بدن فرد کنترل میشود. بطور مثال بسیاری از افرادی که دچار سکته مغزی شده است بعد از چند ماه بتدریج بهبودی کامل یا نسبی پیدا میکنند.

اگر در این دوران نقاهت بیماری، اندام را به حال خود رها کنیم، بعد از بهبودی و بازگشت قدرت و توانایی عضلات، مفاصل در وضعیت نامناسبی خشک شده اند و کارا نخواهند بود. پس یکی از اهداف درمان این بیماران حفظ وضعیت مناسب و قابلیت انعطاف در اندام های بیمار است.

برای نیل به این هدف اقدامات زیر صورت میگیرد

  • قرار دادن اندام های تغییر شکل داده بیمار در آتل یا اسپلینت های مناسب. آتل موجب میشود مفصل در حالت ناصحیح و کج نماند پس اگر دچار محدودیت حرکتی و خشکی شد حداقل در حالت کج خشک نمیشود
  • انجام حرکات تمام مفاصل اندام های فلج شده به توسط فیزیوتراپ و نزدیکان بیمار بطور مرتب و منظم و چند بار در روز. حرکت دادن مفاصل اندام فلج بیمار به توسط فرد دیگر موجب میشود حرکات آنها محدود نشود. نرمی و قابلیت انعطاف مفاصل حفظ شده و بیمار دچار خشکی مفصلی نشود
  • کمک به راه اندازی بیمار با کمک واکر و عصا بعد از بهبود نسبی وضعیت مغزی. وقتی بیمار مدتی راه نمیرود توانایی های راه رفتن خود را از دست میدهد. قدری عدم تعادل دارد و آسیب مغزی هم گرچه بهتر شده ولی باقی ماندن آثار آن مانع راحت راه رفتن بیمار میشود. در این موارد فیزیوتراپ راه رفتن به کمک واکر را به بیمار آموزش میدهد و به وی کمک میکند تا بتدریج مهارت های راه رفتن خود را بدست آورد
  • در صورت تغییر شکل یافتن مفاصل انجام اعمال جراحی مناسب برای بهبود وضعیت مفاصل. در بیماران فلج اگر اقدامات ذکر شده در قبل به درستی انجام نشوند پس از چند ماه مفاصل در وضعیت های نامناسبی خشک شده و موجب میشوند اندام تغییر شکل پیدا کند.

    در این موارد ابتدا پزشک معالج سعی میکند با کمک فیزیوتراپ این محدودیت و تغییر شکل ها را تا حدودی برطرف کند. در صورت عدم بهبودی ممکن است نیاز به تصحیح تغییر شکل ها با عمل جراحی وجود داشته باشد. در این اعمال جراحی پزشک با قطع کردن بعضی از تاندون های عضلات و یا آزاد کردن قسمت هایی از کپسول مفصلی، اندام را در وضعیت مناسب تری قرار میدهد.

 

دیگر مشکلات بیمار مبتلا به فلج نیمی از بدن

بیمار مبتلا به فلج نیمی از بدن نمیتواند قسمتی از بدن خود را خوب حرکت دهد. این قسمت ها در معرض زخم های فشاری قرار دارند. در مورد همه این بیماران باید اقدامات لازم در مورد پیشگیری از این زخم ها به عمل آید.

بیماران مبتلا به فلج نیمی از بدن همچنین ممکن است دچار عوارض زیر شوند

  • این بیماران معمولا به علت کم تحرکی ناشی از بیماری دچار یبوست میشوند که باید با تغذیه مناسب و دادن غذاهای پر از فیبر و مصرف مایعات به اندازه کافی از آن پیشگیری کرد. این یبوست در صورت شدید بودن ممکن است نیاز به درمان دارویی داشته باشد
  • بیماران به علت کم تحرکی معمولا دچار مشکلات ریوی میشوند. کمک یک فیزیوتراپ خوب در این موارد حیاتی است. با انجام فیزیوتراپی تنفسی و تشویق بیمار به مصرف مایعات بیشتر و تشویق به تنفس عمیق و سرفه کردن و تشویق به بیشتر نشستن و کمتر دراز کشیدن در پیشگیری از این عوارض ریوی مفید هستند
  • این بیماران ممکن است به علت کم تحرکی دچار عفونت ادراری شوند. توجه اطرافیان بیمار به نحوه ادرار کردن بیمار مهم است. در صورت اختلال در ادرار کردن باید از پزشک متخصص کلیه و مجاری ادرار کمک گرفت
5/5 ( 1 نظر )